Erişilebilirlik Ayarları

Yazı boyutu

Renk Seçenekleri

Tek renkli Sessiz renk Koyu

Okuma araçları

izolasyon Yönetici

Hikayeler

Başlıklar

Başarılı Bir Araştırma Girişimi Kurmak için 10 İpucu

Bu Yazıyı Oku

Deneyimli Meksikalı gazeteci Alejandra Xanic, araştırmacı gazetecilik Pulitzer Ödülü’nü üç meslektaşıyla paylaştıktan kısa bir süre sonra ülkesindeki gazeteciliğin durumunu değerlendirdi.

Görünüm umut verici değildi. “Sessizliğin yayıldığını hissettik” diyor. Güvenlik durumu kötüleşiyordu, organize suç ve yolsuzluk büyüyordu ve Tamaulipas gibi sınır eyaletlerinde araştırmacı gazetecilik yapmak daha tehlikeli hale geliyordu.

Amaçları başkentin dışındaki muhabirlerin çalışmalarını desteklemeye yardımcı olacak kar amacı gütmeyen bir araştırma ve yenilik laboratuvarı Quinto Elemento Lab‘ı (Beşinci Element Laboratuvarı) yaratmaktı. İlk sekiz ay boyunca hiç paraları yoktu, ancak ilk sunum çağrılarında 120 hikaye fikri istendiğinde, bir şeylerin peşinde olduklarını anladılar. Xanic’in kurucu ortağı Marcela Turati, gizli mezarlar ve kayıp insanlar hakkında bir dizi sert araştırmayla “kapıyı açtı”.

Zamanla Quinto Elemento Lab büyüdü. Bugün serbest gazetecilerden oluşan bir kolektifle çalışan sekiz kişilik bir kadroya sahip ve Lab, varlığı boyunca 11 farklı vakıf tarafından desteklendi. Habercilikten yönetim ayağına geçen Xanic, yazmak ve iktidarda olanları hesaba katmak isteyen genç muhabirlere ve editörlere tavsiyelerde bulunmak ve akıl hocalığı yapmak için zaman ayırıyor.

Quinto Elemento’nun öyküleri Latin Amerika Araştırmacı Gazetecilik Konferansı’nda (COLPIN) en iyi araştırmacı gazetecilik ödülü için kısa listeye girerken, Turati, gizli mezarlar hakkındaki araştırmasıyla Latin Amerika’nın önde gelen ödüllerinden biri olan Gabo Ödülü’nü kazandı. Ekip ayrıca, Meksika’daki COVID-19 verilerinde yerli halkın yetersiz temsil edilmesine ilişkin bir araştırma için veri gazeteciliği dalında SIGMA ödülü kazandı ve 2021 Pulitzer kısa listeli kategorisinde FinCEN araştırmasında iş birliği yaptı.

Fotoğraf: Xanic’in izniyle kullanılmaktdır.

Xanic, kendi ülkesinde bir tür efsane ancak yolculuğun zor olduğunu kabul ediyor. Çekirdek fikirden başarı hikayesine kadar bir organizasyonu büyütmek zaman ve kararlılık gerektirir ve kadın yönetici  olmanın kendi zorluklarını da beraberinde getirdiğini söylüyor.

Xanic, Wal-Mart’ın Meksika pazarına hükmetmek için nasıl rüşvet verdiğini araştıran New York Times ekibinin bir parçası olarak kazandığı Pulitzer’in yanı sıra, George Polk Ödülü’nün de sahibi. Her zaman alçakgönüllü, uluslararası tanınmanın getirdiği fırsatlar için minnettar hissediyor ancak yine de özünde bir saha muhabiri. Haber odalarında ve sahada geçirdiği yılları özlediği hissine kapılıyorsunuz.

Quinto Elemento yolculuğunun beş yılında ve sitenin yönetimini gazeteci Armando Talamantes’e devrettikten sadece birkaç ay sonra Xanic, şimdiye kadar çıkardıkları dersleri paylaştı ve küçük araştırma girişimlerinde çalışanlar için aşağıdaki ipuçlarını sundu.

Quinto Elemento Labs’in “The Way to Find Them”, Meksika’da kaybolan kişileri aramanın farklı yöntemlerini anlatmaya adanmış bir dizi yazılı haber ve podcast. Resim: Ekran görüntüsüdür

 

  1. Bir yönetici istihdam edin: Xanic, birçok araştırma kuruluşunun yönetimden ziyade hikayelere tutkuyla bağlı muhabirler tarafından kurulduğunu ve kadrolu olduğunu biliyor. Profesyonel bir yöneticiyi işe almanın ilk adım olması gerektiğini söylüyor. “Bunu yanlış anlamak Quinto Elemento Lab için neredeyse ölümcüldü – neredeyse kapıyı kapatmak zorunda kaldık” diye hatırlıyor. “Ayrıca, nasıl işe aldığınıza dikkat edin. Bunun İK ile ilgisi var. İnsanları nasıl işe alırsınız? Röportajları nasıl yaparsınız, referansları kontrol eder ve iyi niteliklerin neler olduğunu nasıl belirlersiniz? Dürüstlüğü ve yeteneği nasıl test edersiniz? Muhabirler olarak bunun daha az önemli olduğunu düşünebilirsiniz, ancak bu temeldir.”
  2. Sistemi bilin. “Yasaları ve düzenleyici atmosferi merak edin ve her zaman değiştiğinin farkında olun” diye tavsiyede bulunuyor. “Örneğin Meksika’da, kar amacı gütmeyen kuruluşlar için yabancı bağışları denemeye ve yasaklamaya yönelik hamleler var. Sahadaki diğer kişilere sorun: El Salvador, Guatemala veya Nikaragua’da ne yapıyorsunuz? Başka bir yerde para mı buldun?”

Quinto Elemento Lab ekibi, stratejik bir planlama oturumunda. Fotoğraf: Xanic’in izniyle kullanılmaktadır.

3.Modelinizi kontrol edin. Quinto Elemento Lab’in arkasındaki ekip proje için planlarını ilk kez ortaya koyduğunda, sahada benzer işi yapan başka kimse yoktu. Ancak beş yıl sonra manzara değişti. “İki yıl önce fark ettiğimiz şey, bizim yaptığımızı yapan daha fazla kuruluş var kendi hikayelerini yayınlayan satış yerleri değil, içerik üretiyor olmaları. Kaliteli iş sunan daha fazla insan demek artık sahada rekabetimiz olduğu anlamına geliyor.” Xanic şunları ekliyor: “Katma değerinizin ne olduğu üzerinde düşünmek önemlidir. Erişimi ve etkiyi nasıl iyileştirebilir veya ilerletebilirsiniz? Ekosistemde değiştirmeniz gereken şeyler var mı?”

4.Finansman stratejinizi düşünün. “Yaptığımız araştırmacı gazetecilik çalışmaları bir süre vakıflara ve hibelere dayanacak. Ama ya oradaki odak değişiyorsa?, “COVID-19 sonrası eşitsizlik büyük bir sorun oldu ancak bu vakıfların demokrasiyi ve basın özgürlüğünü desteklemeye daha ne kadar odaklanacağını bilmiyoruz. Araştırmacı gazeteciliğin finanse edilmesinin ne kadar pahalı olduğu göz önüne alındığında, bir abone modelinin de işe yaramayacağından  bahsediyor. ” Şu anda, bir abonelik modeliyle yaptığımız şeyi finanse etmenin hiçbir yolu yok.” diyor.

5.İçeriğinizi nasıl paylaşacağınızı planlayın. Xanic ve meslektaşları Quinto Elemento Lab’ı kurduklarında, içeriklerini ücretsiz olarak paylaşmanın “ProPublica modelini” takip ederek pazarlama ve markalama yoktu. “Başlangıçta mantıklıydı yüksek kaliteli, eksiksiz ve güvenilir malzemeyi hiçbir ücret ödemeden sunmak” diye açıklıyor. “Ve hikayeler için dava edilebilecek olan biziz. Bu şekilde işimiz için bir alan açtık ve ikinci olarak, ülke çapındaki girişimlere, kendilerinin karşılayamayacakları iyi malzemelerle yardım ediyorduk.” Ekibin şimdi bunun uzun vadede işe yarayıp yaramadığını düşündüğünü söylüyor. “Şimdi, modeli ücretsizden bağışa değiştirmemiz gerekebileceğini düşünüyoruz” diyor. “Ne kadar ücret alacağımızı, bir ortağın ne kadar ödeyebileceğini bilmiyoruz. Editoryal sürecimiz bir şekilde değişecek mi? Medya kuruluşlarının bu açıdan söz hakkı olur mu, olmaz mı? Şimdi bu soruları soruyoruz” dedi.

6.Bir organizasyon şeması çizin. “Arkadaş olarak başladığınızda bir çizelge istemezsiniz” diyor. “Ama insanların şunu bilmesi gerekiyor: ‘Kime haberi vereceğim?’ sorusunun yanıtını bilmek gerekiyor. Yönetici bilmesi gerekiyor: ‘Herkes nerede? Temelde tutarlı şeyler mi yapıyorlar?’ Zor kısım bu. Bağımsız ve liberalden yapılandırılmış ve düzenli hale gelmelisiniz. [Sadece] bir kurucu üye için bir pozisyon değil, herkes tarafından doldurulabilecek bir pozisyon istiyorsunuz.” Kimin ne yaptığı konusunda net olun, diyor.

7.Şeffaf olun. Araştırmacı gazetecilik kuruluşları başkalarını sorumlu tuttuğundan, finansman ve destekçilere açık olmak da hayati önem taşıyor. “Fon sağlayıcılar ve halk, aldığımız paraya ne olduğu ve ne yaptığımız konusunda şeffaflıkla çok ilgileniyor” diyor. “Şeffaflık çok önemlidir ve kontroller ve dengeler çok önemlidir.”

8.Çalışanlarınıza değer verin ve ödüllendirin. Sınırlı bütçelere rağmen Xanic, satış noktalarının büyümek ve kendileri için bir isim yapmak için önde gelen muhabirleri çekmesi gerektiğine dikkat çekiyor. “Rekabetçi olmamız, yeteneğimizi korumamız ve adil maaşlar ödememiz gerekiyor. Bayramları da telafi etmeye çalışıyoruz” diyor. Kar amacı gütmeyen kuruluşların kısıtlı bir bütçeyle sunabileceği son bir avantaj: “İnsanların ihtiyaç duyduklarında yeni beceriler kazanmaları için eğitim programları.”

9.Takım halinde çalışmak. Quinto Elemento Lab’ın en büyük araştırmalarında, ekip bir projeyi böldü, böylece her biri kendi uzmanlığını getiren birden fazla muhabir hikaye üzerinde çalışıyor. “Verileri yapan biri var, FOIA yapan biri.” Meksika’daki güvenlik durumu karmaşık bir boyut eklese de, sahada haber vermenin de hayati olduğunu söylüyor. “Birini sahaya haber vermesi için gönderme kararı çok, çok zor. Bazı hikayeler uzun sürdü çünkü taşraya gitmek için iyi bir zaman olduğundan emin değiliz. Ancak editörünüzün hikaye yerine güvenliğinize öncelik vereceğine güvenmek, muhabirlerin ilgisini çekiyor.”

Resim: Quinto Elemento Lab’ın izniyle kullanılmaktadır.

 

10.Hayatta kalmaya öncelik verin, ancak büyümeyi de göz önünde bulundurun. “Uzun bir süre politikamız çok katıydı çok küçük ve muhtemelen biraz çirkin bir ofisimiz vardı!” diyor. “Herkes kendi kişisel bilgisayarını kullandı.” Kurucular olarak çok sıkı çalıştık diye itiraf ediyor. Ancak büyümek için doğru anı bilmek hayati önem taşır. “Artık bunu sürdürülebilir kılmanın yolunun ekibi büyütmek olduğunu düşünüyoruz” diyor. “Büyümek için başka bir zihniyete ihtiyacınız var. Büyümek çok tehlikeli bir başka adımdır: İki kişi daha getirebilir misin, yoksa bu bir ölüm cezası mı? İşinizde neye ihtiyacınız var? Büyüme hakkında düşünmeden önce hangi hibelerin olması gerekiyor? Yönetim ve sayılar hakkında daha çok şey bilen birine ihtiyacın var. Bu çok korkutucu bir aşama.”

Bu ipuçları GIJN Women’ın bir toplantısından uyarlanmıştır.

Ek kaynaklar
Quinto Elemento, Meksika’nın Yeni Nesil Muckraker’larını Nasıl Eğitiyor?

5. Element: Bir Meksikalı Araştırmacı Gazetecilik Laboratuvarı

GIJN Kaynak Merkezi: Sürdürülebilirlik

Laura Dixon, GIJN’de yardımcı editör ve serbest gazeteci. Kolombiya’dan dört yıl habercilik yaptı ve Paris ve Teksas’ta serbest çalıştıktan sonra GIJN’e katıldı.

Andrea Arzaba, GIJN’nin İspanyolca bölümü editörü. Gazeteci ve medya uzmanı olan Andrea, hayatını Latin Amerika’daki insanların ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki Latin topluluklarının hikayelerini belgelemeye adadı.

Bu Çalışma Bir Lisans Altında Lisanslanmıştır Creative Commons Atıf-Türevi Olmayan 4.0 Uluslararası Lisansı

İçeriklerimizi bir Creative Commons Lisansı Altında Ücretsiz, Çevrim içi veya Basılı Olarak Yeniden Yayınlayın.

Bu Yazıyı Yeniden Yayınla

Bu Çalışma Bir Lisans Altında Lisanslanmıştır Creative Commons Atıf-Türevi Olmayan 4.0 Uluslararası Lisansı


Material from GIJN’s website is generally available for republication under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International license. Images usually are published under a different license, so we advise you to use alternatives or contact us regarding permission. Here are our full terms for republication. You must credit the author, link to the original story, and name GIJN as the first publisher. For any queries or to send us a courtesy republication note, write to hello@gijn.org.

Sonrakini Oku