{"id":634029,"date":"2023-04-19T08:57:03","date_gmt":"2023-04-19T12:57:03","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=634029"},"modified":"2024-01-25T10:31:37","modified_gmt":"2024-01-25T15:31:37","slug":"gazetecinin-davalardan-ve-diger-hukuki-tehlikelerden-kacinma-rehberi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/kaynak\/gazetecinin-davalardan-ve-diger-hukuki-tehlikelerden-kacinma-rehberi\/","title":{"rendered":"Gazetecinin Davalardan ve Di\u011fer Hukuki Tehlikelerden Ka\u00e7\u0131nma Rehberi!"},"content":{"rendered":"<p><strong>**<\/strong><strong><i>Bu belgedeki bilgiler yasal tavsiye niteli\u011finde de\u011fildir ve hukuki tavsiye olarak al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.\u00a0Bu bilgiler yaln\u0131zca rehber ama\u00e7l\u0131d\u0131r!<\/i><\/strong><\/p>\n<p>Son 12 ay medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn ne kadar tehdit alt\u0131nda oldu\u011fu net bir \u015fekilde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serildi.\u00a0Ge\u00e7en y\u0131l bu tehditler pandemi nedeniyle h\u0131zland\u0131, vicdans\u0131z rejimler dezenformasyonla m\u00fccadele kisvesi alt\u0131nda bask\u0131c\u0131 yasal \u00f6nlemler ald\u0131, \u00e7evrim i\u00e7i bilgileri kontrol etmek i\u00e7in giderek daha karma\u015f\u0131k y\u00f6ntemler kulland\u0131 ve ele\u015ftirel gazetecilik \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Gazeteciler \u015fiddete ve keyfi g\u00f6zalt\u0131lara maruz kalmaya ve ayr\u0131ca gizli g\u00f6zetim i\u00e7in hedef al\u0131nmaya devam ediyor ve bu \u00f6zellikle \u00e7at\u0131\u015fma durumlar\u0131 ve se\u00e7imler s\u0131ras\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.\u00a0G\u00fcvenlik g\u00fc\u00e7leri mensuplar\u0131n\u0131n veya devlet d\u0131\u015f\u0131 akt\u00f6rlerin gazetecilere kar\u015f\u0131 ceza almadan \u015fiddet eylemleri ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bu sald\u0131r\u0131lar i\u00e7in genellikle hi\u00e7bir sorumluluk yok.<\/p>\n<p>Gazeteciler de benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f d\u00fczeyde temelsiz davalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Bu davalar veya SLAPP\u2019ler (Kamu Kat\u0131l\u0131m\u0131na Kar\u015f\u0131 Stratejik Davalar), gazetecileri ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bireylerin veya \u015firketlerin davran\u0131\u015flar\u0131 hakk\u0131nda ele\u015ftirel g\u00f6r\u00fc\u015fler ifade eden di\u011ferlerini sindirmek i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Davalar genellikle mesnetsiz, yersiz veya abart\u0131l\u0131 iddialara dayanmakta ve bir hakk\u0131 savunmak yerine bir gazeteci veya insan haklar\u0131 savunucusuna bask\u0131 yapmak amac\u0131yla a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne ve ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecili\u011fe bir ba\u015fka meydan okuma, devletin \u00e7evrim i\u00e7i bilgileri kontrol etme \u00e7abalar\u0131ndan kaynaklanmaktad\u0131r. Bir\u00e7ok eyalette geleneksel medya i\u00e7in \u00f6zellikle sert ve bask\u0131c\u0131 ortam g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, \u0130nternet genellikle \u00f6zg\u00fcr ve ba\u011f\u0131ms\u0131z konu\u015fma i\u00e7in kalan son platformdur. Bununla birlikte, devletler giderek artan bir \u015fekilde \u00e7evrim i\u00e7i konu\u015fmay\u0131 farkl\u0131 \u015fekilde y\u0131k\u0131yorlar. Yarg\u0131 yoluyla \u0130nternet web sitelerinin periyodik olarak engellenmesi veya s\u00fcrekli olarak filtrelenmesi kontrol ediliyor.<\/p>\n<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik prati\u011fi, konu\u015fmay\u0131 engelleyen gerici yasalar uygulayan otoriter rejimlerden, gazetecilerin ge\u00e7imini sa\u011flayamamas\u0131na kadar \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.\u00a0Bu zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in gazeteciler, uluslararas\u0131 hukukun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 koruma yasalar\u0131n\u0131 anlayabilir ve yararlanabilir.<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da sunulan k\u0131lavuz ; ilkeler, uluslararas\u0131 hukuk standartlar\u0131na ve gazetecilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 en yayg\u0131n tehditlere genel bir bak\u0131\u015f i\u00e7eriyor.\u00a0Gazeteci olarak g\u00fcnl\u00fck i\u015fleriniz nedeniyle yasal tehditleri nas\u0131l \u00f6nleyece\u011finiz, azaltaca\u011f\u0131n\u0131z ve kendinizi nas\u0131l koruyaca\u011f\u0131n\u0131z konusunda tavsiyeleri kaps\u0131yor.<\/p>\n<h4><strong>Hakaret<\/strong><\/h4>\n<p>Hakaret, bir t\u00fczel veya ger\u00e7ek ki\u015finin itibar\u0131na haks\u0131z yere zarar veren veya yanl\u0131\u015f bir beyan\u0131n iletilmesi olarak<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/wp-content\/uploads\/2020\/09\/Media-Defence-Defamation-Fact-Sheet-for-Web.pdf\">\u00a0geni\u015f anlamda\u00a0<\/a>anla\u015f\u0131lan genel bir hukuki terimdir.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/treaties.un.org\/doc\/publication\/unts\/volume%20999\/volume-999-i-14668-english.pdf\">Uluslararas\u0131 \u0130nsan Haklar\u0131 Hukuku<\/a>\u2018na g\u00f6re hakaret, bir ki\u015finin \u201c\u015feref ve itibar\u0131na\u201d y\u00f6nelik \u201chukuk d\u0131\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131lara\u201d kar\u015f\u0131 koruma olarak anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n<p>Hakaret yasalar\u0131 her yarg\u0131 alan\u0131nda farkl\u0131d\u0131r. Bu nedenle, herhangi bir hakaret iddias\u0131n\u0131 savunman\u0131n<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/resources\/defending-the-media-in-defamation-cases-factsheet\/\">\u00a0ilk ad\u0131mlar\u0131, ilgili yarg\u0131 yetkisini belirlemeyi ve yerel yasal tavsiye almay\u0131 kapsar.<\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><strong>Hakaret Risklerinden Ka\u00e7\u0131nmak\/En Aza \u0130ndirmek \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p>Gazeteciler yasal riski tamamen azaltamasa da a\u015fa\u011f\u0131daki kontrol listesi,\u00a0hakaretten sorumlu bulunma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 en aza indirmede faydal\u0131 olabilecek\u00a0<strong><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/inforrm.org\/2013\/11\/26\/how-to-avoid-defamation-steven-price\/\">pratik ipu\u00e7lar\u0131<\/a>n\u0131\u00a0<\/strong>i\u00e7eriyor:<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.dmlp.org\/legal-guide\/practical-tips-avoiding-liability-associated-harms-reputation\">\u0130yi gazetecilik ilkelerini takip edin<\/a>. Yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feylerde eksiksiz, adil ve do\u011fru olun, kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131 ve al\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 dikkatli bir \u015fekilde belirtin, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda \u2013 r\u0131za ile konu\u015fmalar\u0131 kaydedin ve niyetlenmedi\u011finiz veya sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u00e7\u0131kar\u0131mlar yaratacak \u015fekilde ifadeler kullanmay\u0131n. Destekleyecek kan\u0131tlar\u0131 inceleyin. Ayr\u0131ca, bir g\u00f6r\u00fc\u015fme konusunun s\u00f6zc\u00fcklerini se\u00e7meyin, \u00f6zetlemeyin veya ba\u015fka s\u00f6zc\u00fcklerle ifade etmeyin ve ard\u0131ndan bunlar\u0131 t\u0131rnak i\u00e7inde saklamay\u0131n. Yard\u0131mc\u0131 \u00f6neriler i\u00e7in\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.dmlp.org\/legal-guide\/recording-phone-calls-and-conversations\">Telefon G\u00f6r\u00fc\u015fmelerini<\/a>\u00a0ve\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.dmlp.org\/legal-guide\/journalism-skills-and-principles\">Konu\u015fmalar\u0131 Kaydetme ve Gazetecilik Becerileri ve \u0130lkeleri<\/a>\u00a0hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinin. Ne s\u00f6yledi\u011finizin fark\u0131nda olun ve yaln\u0131zca kan\u0131tlayabilece\u011finizi s\u00f6yleyin. \u0130fadelerin do\u011frulu\u011funu kontrol edin ve belirsizlikten ka\u00e7\u0131n\u0131n. Ara\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131n ve di\u011fer belgelerin kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tutun.\u00a0Bir i\u015fletme veya ki\u015fi hakk\u0131nda potansiyel olarak skandal yaratan bir a\u00e7\u0131klama yapacaksan\u0131z, beyan\u0131n\u0131z\u0131n do\u011fru oldu\u011funu ve ger\u00e7eklere dayal\u0131 oldu\u011funu kan\u0131tlayabilmelisiniz, bu nedenle\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/protecttheprotest.org\/resource\/best-practices-for-advocates-and-campaigners-to-avoid-publication-liability-2018\/\">m\u00fcmk\u00fcn olan her yerde kan\u0131t toplay\u0131n<\/a>\u00a0. Kay\u0131t tutma, bir konuyu sesli veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc olarak kaydetmeyi i\u00e7eriyorsa, yaz\u0131l\u0131 olarak a\u00e7\u0131k onaylar\u0131n\u0131 alman\u0131z \u00f6nemlidir. Her zaman ger\u00e7ekleri kontrol edin ve g\u00fcvenilir kaynaklar kullan\u0131n.\u00a0Ba\u015fka bir yerde yaz\u0131lan bir \u015feyin otomatik olarak do\u011fru oldu\u011funu varsaymay\u0131n. Karalay\u0131c\u0131 bir ifadenin yay\u0131nlanmas\u0131ndan sorumlu olabilece\u011finizi unutmay\u0131n.\u00a0Bu nedenle, tekrar eden iddialar s\u00f6z konusu oldu\u011funda dikkatli olun.\u00a0Potansiyel olarak karalay\u0131c\u0131 olabilecek bir Tweeti masum bir \u015fekilde yeniden tweetleseniz bile, dava edilme riskiniz var. Bir \u015fey hakk\u0131nda fikir veriyorsan\u0131z, bunun sizin \u00f6znel de\u011ferlendirmeniz oldu\u011funu ve iyi niyetle sunuldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtin. Yazd\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131n iftira niteli\u011finde oldu\u011funu biliyorsan\u0131z, bunu haberle\u015ftirme hakk\u0131n\u0131z olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol ediniz.\u00a0\u0130ftira niteli\u011finde olsun ya da olmas\u0131n, \u015fikayet etme hakk\u0131n\u0131z olan baz\u0131 \u015feyler olabilir.\u00a0Ancak iftira ve karalama yasalar\u0131n\u0131n \u00fclkeye g\u00f6re de\u011fi\u015fti\u011fini ve Birle\u015fik Krall\u0131k hukuk sisteminin \u00f6zellikle bas\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan iftira davalar\u0131na s\u0131cak bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmay\u0131n. Hakaret davalar\u0131 zaman al\u0131r ve pahal\u0131d\u0131r.\u00a0Bir davay\u0131 kazansan\u0131z bile, kendinizi savunman\u0131n maliyeti \u00e7ok b\u00fcy\u00fck olabilir.\u00a0Sorumluluk kapsam\u0131n\u0131z\u0131 kontrol edin ve\u00a0gelece\u011finizi korumak i\u00e7in\u00a0<a href=\"https:\/\/gijn.org\/media-liability-insurance\/\">profesyonel tazminat veya sorumluluk sigortas\u0131n\u0131<\/a>\u00a0d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn \u00f6zellikle serbest \u00e7al\u0131\u015fansan\u0131z.<\/p>\n<h4><strong>Kaynaklar\u0131n Korunmas\u0131<\/strong><\/h4>\n<p>Bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik eylemi,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/whistleblowingnetwork.org\/WIN\/media\/pdfs\/Journalism-Sources-INT-Blueprint-2018-Perugia-Principles-for-Journalists.pdf\">gizli kaynaklar veya ihbar<\/a>\u00a0edenler\u00a0olmadan m\u00fcmk\u00fcn olamazd\u0131.\u00a0Bu t\u00fcr kaynaklar kamu yarar\u0131 ta\u015f\u0131r ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131 fiziksel, ekonomik veya profesyonel misillemeler ya\u015fayabilece\u011fi i\u00e7in korunmas\u0131 gerekir ve anonim olmaya ihtiya\u00e7 duyar.\u00a0Gazeteciler, gizli kaynaklar\u0131n\u0131n kimli\u011fini if\u015fa etmemek i\u00e7in k\u00fcresel olarak belirlenmi\u015f etik y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklere sahiptir.\u00a0Ayr\u0131ca, gizli kaynaklar\u0131n \u201chesap verebilirlik\u201d gazetecili\u011fini kolayla\u015ft\u0131rmada oynad\u0131\u011f\u0131 hayati i\u015flevin kabul edilmesiyle, uluslararas\u0131 alanda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kaynak koruma gelene\u011fi vard\u0131r.\u00a0Kaynaklar\u0131 a\u00e7\u0131klamaya zorlamak, serbest bilgi ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 engellemenin yan\u0131 s\u0131ra, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinde cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir etkiye sahiptir.<\/p>\n<h4><strong>Gizli Kaynaklarla Uzla\u015fma Riski Nas\u0131l \u00d6nlenir\/En Aza \u0130ndirilir<\/strong><\/h4>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/digital-security\/\">Dijital g\u00fcvenlik<\/a>\u00a0, ba\u011f\u0131ms\u0131z gazeteciler i\u00e7in temel bir endi\u015fe kayna\u011f\u0131.\u00a0Dijital bir g\u00f6zetim ortam\u0131nda gizli kaynaklarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in bir dizi iyi uygulaman\u0131n derlendi\u011fi\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/whistleblowingnetwork.org\/WIN\/media\/pdfs\/Journalism-Sources-INT-Blueprint-2018-Perugia-Principles-for-Journalists.pdf\">Dijital \u00c7a\u011fda Muhbirlerle \u00c7al\u0131\u015fan Gazeteciler i\u00e7in Perugia \u0130lkeleri<\/a>\u00a0listesi:<\/p>\n<p>Kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131 koruyun.\u00a0\u0130stendi\u011finde anonimli\u011fi savun. Kaynaklar\u0131n sizinle \u201cilk temas\u0131\u201d kurmas\u0131 i\u00e7in g\u00fcvenli yollar sa\u011flay\u0131n. Anonimle\u015ftirilmi\u015f ve \u015fifreli kanallar kullanarak sizinle ileti\u015fim kurma yollar\u0131n\u0131 ve her biriyle ili\u015fkili riskleri a\u00e7\u0131klayarak potansiyel muhbirlere yard\u0131mc\u0131 olun. Muhbir i\u00e7in bilgi u\u00e7urman\u0131n maliyetlerinin fark\u0131nda olun, kayna\u011f\u0131n\u0131za veya muhbirinize dijital olarak maruz kalman\u0131n potansiyel risklerini a\u00e7\u0131klay\u0131n. Dijital savunman\u0131z i\u00e7in sorumluluk al\u0131n ve \u015fifreleme kullan\u0131n. Size ve kayna\u011f\u0131n\u0131za y\u00f6nelik en b\u00fcy\u00fck tehditleri ve ikinizi de korumak i\u00e7in hangi \u00f6zel ad\u0131mlar\u0131 atman\u0131z gerekti\u011fini belirleyin. Hikayelerdeki veri setlerinin \u00f6nemini kabul ederek, m\u00fcmk\u00fcn ve g\u00fcvenli oldu\u011fu durumlarda orijinal belgeleri ve veri setlerini b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde yay\u0131nlay\u0131n. Etik, yasal ve i\u015fveren y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine uygun olarak, gizli kaynaklar\u0131 korumak i\u00e7in istendi\u011finde kaynaklar taraf\u0131ndan sa\u011flanan verileri g\u00fcvenli bir \u015fekilde silin. Gizli kaynaklar ve ihbarc\u0131lar i\u00e7in sa\u011flanan dropbox ya da ba\u015fka bir kanal\u0131n iyi bir g\u00fcvenlik seviyesinin oldu\u011fundan ve daha y\u00fcksek riskli materyaller i\u00e7in anonimlik sundu\u011fundan emin olun. Gizli kaynaklar\u0131 ve ihbarc\u0131lar\u0131 korumaya y\u00f6nelik ulusal, b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 yasal ve d\u00fczenleyici \u00e7er\u00e7eveleri anlay\u0131n.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.dmlp.org\/legal-guide\/practical-tips-protecting-your-sources-and-source-material\">Dijital Medya Hukuku Projesi<\/a>\u00a0ayr\u0131ca a\u015fa\u011f\u0131dakileri tavsiye ediyor:<\/p>\n<p>Gizlilik s\u00f6z\u00fc verme konusunda mant\u0131kl\u0131 olun: Kaynaklar\u0131n\u0131za gizlilik s\u00f6z\u00fc vermek size ve kaynaklar\u0131n\u0131za fayda sa\u011flayabilir ancak bunu yararlar\u0131 ve sak\u0131ncalar\u0131 dikkatlice tartt\u0131ktan sonra sunmal\u0131s\u0131n\u0131z. Kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131 ve yay\u0131nlanmam\u0131\u015f bilgilerinizi korumak i\u00e7in \u201cgazetecilik ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131\u201d iddia edip edemeyece\u011finizi ara\u015ft\u0131r\u0131n: Baz\u0131 yarg\u0131 b\u00f6lgeleri, bu bilgileri talep eden mahkeme celbi veya yasal talepler alan \u201cgazeteciler\u201d i\u00e7in koruma sa\u011flar. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 nerede yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: \u00c7al\u0131\u015fman\u0131z\u0131 nerede yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z, kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131 ve haber toplama bilgilerinizi koruma becerinizi etkileyebilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><strong>Siber Su\u00e7 ve Taciz Ma\u011fduru Olmak<\/strong><\/h4>\n<p>Gazetecilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 zorluklar\u0131n \u00e7o\u011fu\u00a0dijital ortamlarda veri kullan\u0131m\u0131 ve g\u00f6zetimin yan\u0131\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/unesdoc.unesco.org\/ark:\/48223\/pf0000232358\">s\u0131ra yeni teknolojilerin<\/a>\u00a0nas\u0131l\u00a0konu\u015fland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u00a0ile ilgilidir.\u00a0Gazeteciler d\u00fczenli olarak \u00e7evrim i\u00e7i taciz, e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc \u00e7evrim i\u00e7i karalama kampanyalar\u0131, kimlik av\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131, sahte alan sald\u0131r\u0131lar\u0131, ortadaki adam (MitM) sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131lm\u0131\u015f hizmet reddi (DDoS) hedeflemesi gibi bir dizi dijital tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r.\u00a0Devlet kurumlar\u0131n\u0131 ele\u015ftiren gazetecileri susturmak, korkutmak, tehdit etmek ve itibar\u0131n\u0131 zedelemek i\u00e7in \u201ctrol ordular\u0131\u201d giderek daha fazla kullan\u0131l\u0131yor.\u00a0Bir\u00e7ok hukuk sistemi\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/cpj.org\/reports\/2020\/10\/global-impunity-index-journalist-murders\/\">, bas\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fiddet faillerini kovu\u015fturmak<\/a>\u00a0i\u00e7in\u00a0yava\u015f veya yetersiz donan\u0131ma sahip. Zay\u0131f yarg\u0131dan ya da g\u00fc\u00e7l\u00fc varl\u0131klara ya da devletin kendisine kar\u015f\u0131 hareket edecek siyasi irade eksikli\u011finden kaynaklanmakta.\u00a0Yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n eksikli\u011fi, yerel mahkemeler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla hesap verebilirli\u011fi \u00e7ok zorla\u015ft\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n<h4><strong>Siber Su\u00e7 nedir?<\/strong><\/h4>\n<p>\u201cSiber su\u00e7\u201dun kesin ve evrensel bir tan\u0131m\u0131 yoktur ancak\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.article19.org\/wp-content\/uploads\/2018\/02\/FoE-and-ICTs.pdf\">uluslararas\u0131 kurulu\u015flar<\/a>\u00a0bu terimi genellikle bir bilgisayar a\u011f\u0131 veya \u0130nternet kullan\u0131m\u0131 yoluyla i\u015flenen bir su\u00e7a at\u0131fta bulunmak i\u00e7in kullan\u0131rlar.\u00a0Bu, \u0130nternet yard\u0131m\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen ter\u00f6r faaliyetleri, casusluk ve bilgisayar sistemlerine yasa d\u0131\u015f\u0131 sald\u0131r\u0131, i\u00e7erikle ilgili su\u00e7lar, veri h\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve manip\u00fclasyonu, siber sald\u0131r\u0131lar dahil olmak \u00fczere \u00e7ok \u00e7e\u015fitli faaliyetleri kapsayabilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><strong>Siber Su\u00e7 T\u00fcrleri<\/strong><\/h4>\n<p><strong>Veri gizlili\u011fi ihlalleri<\/strong><\/p>\n<p>S\u0131n\u0131r \u00f6tesi veri ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n hacmi de dahil olmak \u00fczere verilerin kullan\u0131m\u0131, \u00f6zellikle ki\u015fisel verilerle ilgili olarak her y\u0131l artmaktad\u0131r.\u00a0Bununla birlikte, \u00f6nemli sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilecek ki\u015fisel bilgilerin toplanmas\u0131 ve i\u015flenmesi i\u00e7in yeterli d\u00fczenleme eksikli\u011fi vard\u0131r ve bu da veri koruma d\u00fczenlemelerini kritik hale getirir.\u00a0Avrupa Birli\u011fi Genel Veri Koruma Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019ne (GDPR) g\u00f6re, ki\u015fisel veri ihlali, \u201ciletilen, depolanan veya ki\u015fisel verilerin kazara veya yasa d\u0131\u015f\u0131 olarak imha edilmesine, kaybolmas\u0131na, de\u011fi\u015ftirilmesine, yetkisiz if\u015fas\u0131na veya bunlara eri\u015fime yol a\u00e7an bir g\u00fcvenlik ihlalidir, aksi takdirde i\u015flenir.\u201d<\/p>\n<p><strong>\u00c7evrim i\u00e7i konu\u015fman\u0131n su\u00e7 say\u0131lmas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Siber su\u00e7 mevzuat\u0131, genellikle \u00e7evrim i\u00e7i olarak yay\u0131nlanan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli yasa d\u0131\u015f\u0131 veya zararl\u0131 i\u00e7erikle ilgilenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u00a0Bu, ter\u00f6r propagandas\u0131, \u0131rk\u00e7\u0131 i\u00e7erik, nefret s\u00f6ylemi, m\u00fcstehcen i\u00e7erik (\u00e7ocuk pornografisi gibi), k\u00fcf\u00fcr i\u00e7eri\u011fi, devletleri ve kurumlar\u0131n\u0131 ele\u015ftiren i\u00e7eri\u011fi ve fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 sahipleri taraf\u0131ndan izin verilmeyen i\u00e7eri\u011fi i\u00e7erebilir.<\/p>\n<p><strong>\u00c7evrim i\u00e7i taciz, siber taciz ve siber zorbal\u0131k<\/strong><\/p>\n<p>Siber takip ve DDoS sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan doxing ve\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/resource-hub\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2021\/04\/Media-Defence_Factsheet-Gender-Online-Harassment-1.pdf\">\u00e7evrim i\u00e7i cinsel tacize<\/a>\u00a0kadar \u00e7e\u015fitli \u00e7evrim i\u00e7i taciz t\u00fcrleri vard\u0131r\u00a0. Siber taciz, k\u0131sa mesajlar, telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri veya sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7evrim i\u00e7i ortamda a\u015f\u0131r\u0131 taciz ve y\u0131ld\u0131rmad\u0131r ve \u00f6zellikle savunmas\u0131z ve marjinal gruplar olmak \u00fczere ki\u015filerin \u00e7evrim i\u00e7i haklar\u0131ndan yararlanmalar\u0131n\u0131 ciddi \u015fekilde k\u0131s\u0131tlamaktad\u0131r.\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/ereader\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2020\/12\/Module-7-Cybercrimes.pdf\">Ara\u015ft\u0131rmalar,<\/a>\u00a0\u00e7evrim i\u00e7i tacizin genellikle ki\u015fisel veya fiziksel \u00f6zelliklere odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zellikle cinsel az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u00fcyeleri ve kad\u0131nlar da dahil olmak \u00fczere savunmas\u0131z ve marjinal gruplar aras\u0131nda,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/resource-hub\/wp-content\/uploads\/sites\/3\/2021\/04\/Media-Defence_Factsheet-Gender-Online-Harassment-1.pdf\">cinselle\u015ftirilmi\u015f \u00e7evrim i\u00e7i taciz bi\u00e7imleriyle erkeklerden \u00e7ok daha y\u00fcksek oranlarda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.<\/a>\u00a0Ba\u015fka bir \u00e7evrim i\u00e7i taciz e\u011filimi, genellikle sosyal medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nefret dolu, g\u00f6z korkutucu veya tehdit edici mesajlar\u0131n g\u00f6nderilmesi olan siber zorbal\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<h4><strong>Siber Su\u00e7 Risklerini \u00d6nlemek\/En Aza \u0130ndirmek \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p>Media Defense, kad\u0131n gazetecilerin kendilerini \u00e7evrim i\u00e7i ortamda korumalar\u0131 i\u00e7in pratik ad\u0131mlar sunuyor:<\/p>\n<p>Belirli konularda koordineli trol sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 uyarmaktan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in sosyal medyada kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z hashtaglere kar\u015f\u0131 dikkatli olun. Canl\u0131 konum verilerini sosyal medyada payla\u015fmay\u0131n olay yerinden ayr\u0131ld\u0131ktan veya haberinizi bitirdikten sonra nerede oldu\u011funuzu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak g\u00fcvenlidir. Tehditler a\u00e7\u0131k hale geldi\u011finde bunlar\u0131 i\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131zla, edit\u00f6rle veya y\u00f6netimle payla\u015f\u0131n ve g\u00fcvenli\u011finizi sa\u011flamak i\u00e7in prosed\u00fcrler olu\u015fturmak i\u00e7in onlarla birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyin duygusal y\u00fck\u00fcn\u00fc anlamak i\u00e7in kendinize alan b\u0131rak\u0131n arkada\u015flar\u0131n\u0131zla, i\u015f arkada\u015flar\u0131n\u0131zla veya size yard\u0131mc\u0131 olabilecek bir profesyonelle konu\u015fun. \u00d6zellikle hizmet \u015fartlar\u0131n\u0131 veya davran\u0131\u015f kurallar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ihlal ediyorsa, tehdidi veya sald\u0131r\u0131y\u0131 g\u00f6nderildi\u011fi platforma bildirmeyi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Medya kurulu\u015funuzu, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 taciz konusunda e\u011fitmek ve tacizi ele almak i\u00e7in bir protokol olu\u015fturmaya te\u015fvik edin. Daha fazla bilgi i\u00e7in\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.iwmf.org\/resources\/\">IWMF<\/a>\u00a0ve\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.troll-busters.com\/\">TrollBusters\u2019daki<\/a>\u00a0kaynaklar\u0131\u00a0inceleyin\u00a0.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/ereader\/wp-content\/uploads\/sites\/2\/2020\/12\/Module-7-Cybercrimes.pdf\">Media Defense ayr\u0131ca<\/a>\u00a0mahrem g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin r\u0131za d\u0131\u015f\u0131 yay\u0131lmas\u0131 durumunda \u015fu ad\u0131mlar\u0131n izlenmesini\u00a0\u00f6neriyor\u00a0:<\/p>\n<p>Su\u00e7un kal\u0131c\u0131 olarak belgelenmesini sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7evrim i\u00e7i yay\u0131nlanan i\u00e7eri\u011fin bir kayd\u0131n\u0131 (ve kopyalar\u0131n\u0131) olu\u015fturun.\u00a0Bu, i\u00e7eri\u011fin yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 tarihi, nerede yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve kimin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 i\u00e7ermelidir.\u00a0Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri bunu yapman\u0131n kullan\u0131\u015fl\u0131 bir yoludur. Psiko-sosyal ve hukuki yard\u0131m al\u0131n. Polise \u015fikayette bulunun.\u00a0\u00dclkenizde mahrem g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerin r\u0131za d\u0131\u015f\u0131 yay\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin \u00f6zel bir h\u00fck\u00fcm bulunmasa bile, mevcut ceza kanununda bir su\u00e7 yer alabilir. \u0130\u00e7eri\u011fin yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131 platformla ilgili\u00a0bir\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.sowetanlive.co.za\/s-mag\/2020-06-29-what-to-do-if-youre-a-victim-of-revenge-porn-image-based-abuse\/\">rapor<\/a>\u00a0g\u00f6nderin.\u00a0Ayr\u0131ca polis raporunun bir kopyas\u0131n\u0131 platforma g\u00f6nderece\u011finiz rapora dahil etmeniz de yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><strong>Casus Yaz\u0131l\u0131m ve Dijital G\u00f6zetim<\/strong><\/h4>\n<p>Gazeteciler,\u00a0k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n, casus yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n (son\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.sowetanlive.co.za\/s-mag\/2020-06-29-what-to-do-if-youre-a-victim-of-revenge-porn-image-based-abuse\/\">Pegasus skandal\u0131nda<\/a>\u00a0g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi\u00a0), y\u00fcz tan\u0131ma yaz\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131n ve sosyal medya izleme gibi di\u011fer ara\u00e7lar\u0131n\u00a0hedefli kullan\u0131m\u0131n\u0131\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.international.gc.ca\/campaign-campagne\/assets\/pdfs\/media_freedom-liberte_presse-2020\/policy_paper-documents_orientation-journalists-journalistes-en.pdf\">i\u00e7erebilen\u00a0g\u00f6zetim ve izlenmeye\u00a0 daha fazla\u00a0maruz kalmakta\u00a0<\/a>.\u00a0G\u00f6zetleme ve izleme, genellikle gazetecileri susturmak i\u00e7in y\u0131ld\u0131rma ara\u00e7lar\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r.\u00a0Bu t\u00fcr uygulamalara maruz kalma korkusu, konu\u015fma \u00fczerinde cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir etkiye sahiptir ve otosans\u00fcre de yol a\u00e7abilir.\u00a0Devletlerin ve h\u00fck\u00fcmetlerin \u015fifreleme ve anonimlik gibi gizlilik ara\u00e7lar\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlamaya y\u00f6nelik \u00f6nlemleri, bas\u0131n\u0131n bilgiye eri\u015fmek ve g\u00f6zetimden ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in sans\u00fcr\u00fc a\u015fmas\u0131na izin verdi\u011fi i\u00e7in gazetecilerin g\u00fcvenli ve \u00f6zg\u00fcrce haber yapma yeteneklerini de baltal\u0131yor.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<h4><strong>G\u00f6zetim Risklerini \u00d6nlemek\/En Aza \u0130ndirmek \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p><strong>G\u00f6zetim Korumalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/shutterstock_1422556274-140x140-1.jpeg\"><\/a><\/p>\n<p>Media Defense\u00a0, Privacy International\u2019\u0131n h\u00fck\u00fcmetler taraf\u0131ndan uygulananlar da dahil olmak \u00fczere g\u00f6zetim rejimlerinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131 s\u0131n\u0131rlayan\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/privacyinternational.org\/sites\/default\/files\/2018-08\/2018.01.17%20Government%20Hacking%20and%20Surveillance.pdf\">geni\u015f \u00e7apta kabul g\u00f6rm\u00fc\u015f 10 ilkesini<\/a>\u00a0\u00f6zetledi\u00a0.\u00a0Bu ilkeler, temel haklar\u0131 korumay\u0131 ama\u00e7layan bir \u00e7er\u00e7eve sa\u011flar ve ideal olarak, dijital m\u00fcdahaleyi yeterince k\u0131s\u0131tlayacak yerel mevzuatla birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u00a0Kapsaml\u0131 bir referans kayna\u011f\u0131\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.article19.org\/\">ARTICLE 19\u2019un<\/a>\u00a0\u201c\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/privacyinternational.org\/sites\/default\/files\/2018-08\/2018.01.17%20Government%20Hacking%20and%20Surveillance.pdf\">\u0130fade \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve Mahremiyetin Korunmas\u0131na \u0130li\u015fkin K\u00fcresel \u0130lkeler<\/a>\u00a0\u201d.<\/p>\n<p><strong>Genel Dijital G\u00fcvenlik i\u00e7in Genel \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>G\u00f6zetime kar\u015f\u0131 \u00f6zellikle savunmas\u0131z olan gazeteciler,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/resource-hub\/resources\/spyware-digital-surveillance-factsheet\/\">en iyi uygulamalar\u0131<\/a>\u00a0izlemeli\u00a0ve \u00f6zel ileti\u015fime yetkisiz eri\u015fime kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flayacak basit bilgi g\u00fcvenli\u011fi protokollerini uygulamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7evrim i\u00e7i olarak g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgiler konusunda dikkatli ve se\u00e7ici olun.\u00a0Kendi ki\u015fisel oturum a\u00e7ma bilgilerinizi, \u015fifrelerinizi ve ileti\u015fim bilgilerinizi ve ayr\u0131ca kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131n bilgilerini dikkatli bir \u015fekilde koruyun.\u00a0G\u00fcvenli olmayan genel WiFi kullanmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n. Bilmedi\u011finiz veya g\u00fcvenli olmayan web sitelerini ziyaret etmeyin, g\u00fcvenli \u201chttps:\/\/\u201d protokol\u00fcn\u00fc kullanmayanlara kar\u015f\u0131 \u00f6zellikle dikkatli olun.\u00a0(Taray\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n web adres \u00e7ubu\u011funda asma kilit simgesini aray\u0131n.) M\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcde Signal veya Telegram gibi \u015fifreli kanallar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ileti\u015fim kurun. Elektronik cihazlar\u0131n\u0131zda g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fifreler kullan\u0131n ve ayn\u0131 \u015fifreyi birden fazla hesap i\u00e7in kullanmamaya \u00f6zen g\u00f6sterin.\u00a0\u015eifrelerinizi s\u0131k s\u0131k g\u00fcncelleyin. Cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 g\u00fcvenli hale getirin ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda konum servislerinizi devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131n.<\/p>\n<p><strong><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/cpj.org\/reports\/2012\/04\/technology-security\/\">Gazetecileri Koruma Komitesi<\/a>\u00a0(CPJ) \u015fu ek ad\u0131mlar\u0131 \u00f6nermektedir:<\/strong><\/p>\n<p>Cihazlar\u0131, uygulamalar\u0131 ve taray\u0131c\u0131lar\u0131 d\u00fczenli olarak g\u00fcncelleyin. Kimlik av\u0131 veya kimlik sahtekarl\u0131\u011f\u0131 sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n fark\u0131nda olun g\u00fcvenilir bir kaynaktan geliyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnecek \u015fekilde uyarlanm\u0131\u015f mesajlar ancak WhatsApp gruplar\u0131, sosyal medya mesajlar\u0131, e-posta veya SMS yoluyla g\u00f6nderilebilecek k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 y\u00fcklemeniz i\u00e7in sizi kand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.\u00a0Herhangi bir g\u00f6m\u00fcl\u00fc ba\u011flant\u0131ya t\u0131klamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n;\u00a0bunun yerine, bilgileri bir arama motoru arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla veya g\u00f6ndereni do\u011frudan herkese a\u00e7\u0131k olarak yay\u0131nlanan bir numaradan arayarak do\u011frulay\u0131n. Haber odas\u0131 BT ekipleri, DDoS sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flamak i\u00e7in web sitelerinde g\u00fcvenli\u011fi art\u0131rman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra web uygulamas\u0131 g\u00fcvenlik duvarlar\u0131n\u0131 da\u011f\u0131tmal\u0131 ve ekstra sunucu kapasitesi sa\u011flamal\u0131d\u0131r. Telefonunuzda, diz\u00fcst\u00fc bilgisayar\u0131n\u0131zda veya sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131zda hangi bilgilerin bulundu\u011funu g\u00f6zden ge\u00e7irin.\u00a0Siz, aileniz veya kaynaklar\u0131n\u0131z hakk\u0131nda ki\u015fisel bilgiler i\u00e7eren belgeleri, foto\u011fraflar\u0131, videolar\u0131 ve di\u011fer materyalleri yedekleyin ve ard\u0131ndan silin. Cep telefonunuzun kilidini a\u00e7mak i\u00e7in dokunmatik kimlik veya y\u00fcz tan\u0131ma gibi biyometrinin etkinle\u015ftirilip etkinle\u015ftirilmeyece\u011fini dikkatlice de\u011ferlendirin, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar kolluk kuvvetleri taraf\u0131ndan i\u00e7erideki verilere ve kaynak bilgilerine istemeden girmek i\u00e7in kullan\u0131labilir. Hesaplar\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yap\u0131n ve tarama ge\u00e7mi\u015finizi silin. Ad\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7e\u015fitli arama motorlar\u0131n\u0131 kullanarak aray\u0131n ve kamuya a\u00e7\u0131k alanda olmas\u0131n\u0131 istemedi\u011finiz kaynak verileri kald\u0131r\u0131n. Artan trolleme faaliyeti belirtileri i\u00e7in hesaplar\u0131n\u0131z\u0131 izleyin. Aileniz ve arkada\u015flar\u0131n\u0131zla \u00e7evrim i\u00e7i tacizin riskleri ve dalgalanma etkileri hakk\u0131nda konu\u015fun.\u00a0\u00c7evrim i\u00e7i tacizciler, genellikle yak\u0131nlar\u0131n\u0131n ve sosyal \u00e7evrelerinin sosyal medya hesaplar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gazeteciler hakk\u0131nda bilgi edinirler. \u0130nternet servis sa\u011flay\u0131c\u0131n\u0131z\u0131n \u00e7evrim i\u00e7i etkinli\u011finizi izlemesi konusunda endi\u015feleriniz varsa, \u00f6zellikle hassas ara\u015ft\u0131rmalar yap\u0131yorsan\u0131z, sanal bir \u00f6zel a\u011f (VPN) kullan\u0131n.\u00a0Bir VPN hizmetinin internet etkinli\u011finizi de kaydedebilece\u011fini unutmay\u0131n, bu nedenle en iyi VPN hizmetini ara\u015ft\u0131r\u0131n.<\/p>\n<h4><strong>Yanl\u0131\u015f Su\u00e7lama veya Keyfi G\u00f6zalt\u0131\/Tutuklama Riskleriyle Kar\u015f\u0131 Kar\u015f\u0131ya Kalmak<\/strong><\/h4>\n<p>Gazeteciler, as\u0131ls\u0131z su\u00e7lamalara dayal\u0131 yasad\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerle su\u00e7lanabilir ve bu da cezai mahkumiyete yol a\u00e7abilir.\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.osce.org\/files\/f\/documents\/d\/7\/85777.pdf\">Gazeteci K\u0131lavuzu AG\u0130T G\u00fcvenli\u011fi<\/a>\u00a0rehberi bu konuda devletleri, kamuyu, veya organize gruplar\u0131 zay\u0131flatmaktad\u0131r \u00f6zellikle kamuyu ilgilendiren konularda raporlar sunar. Baz\u0131 gazeteciler keyfi ve as\u0131ls\u0131z su\u00e7lamalarla hukuka ayk\u0131r\u0131 olarak hapsediliyor;\u00a0\u00e7ok daha fazlas\u0131, bazen uzun s\u00fcreler boyunca hi\u00e7bir su\u00e7lama yap\u0131lmadan veya mahkeme \u00f6ncesi g\u00f6zalt\u0131nda tutulmaktad\u0131r.<\/p>\n<h4><strong>Yanl\u0131\u015f Su\u00e7lama veya Tutuklama Risklerini En Aza \u0130ndirmek\/Ka\u00e7\u0131nmak \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p>Uydurulmu\u015f su\u00e7lamalardan uygunsuz \u015fekilde g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nma veya mahkum edilme riski, zamanla ve tehditlerin, g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131n ve kapasitelerin do\u011fas\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klarla de\u011fi\u015fen dinamik bir kavramd\u0131r.\u00a0Bu\u00a0, \u00f6zellikle \u00e7al\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131z veya g\u00fcvenlik durumunuz de\u011fi\u015firse,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.protectioninternational.org\/wp-content\/uploads\/2022\/12\/New-protection-manual-English.pdf\">riskin periyodik olarak de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fi<\/a>\u00a0anlam\u0131na gelir\u00a0.\u00a0Riski kabul edilebilir seviyelere indirmek i\u00e7in\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/rsf.org\/sites\/default\/files\/2015-rsf-safety-guide-for-journalists.pdf\">S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan Gazeteciler G\u00fcvenlik Rehberi<\/a>\u00a0gazetecilere \u015funlar\u0131 tavsiye ediyor:<\/p>\n<p>G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 fakt\u00f6rlerini azalt\u0131n.\u00a0G\u00fcvenlik a\u00e7\u0131\u011f\u0131 konum veya bir telefona eri\u015fim eksikli\u011fi ile ilgili olabilir. G\u00fcvenlik A\u00e7\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131ca a\u011f eksikli\u011fi ve payla\u015f\u0131lan yan\u0131tlarla da ilgilidir. Koruma kapasitelerini art\u0131r\u0131n: Kapasiteler, bir grubun veya savunucunun makul bir g\u00fcvenlik derecesi elde etmek i\u00e7in eri\u015febilece\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc y\u00f6nler ve kaynaklard\u0131r.\u00a0Kapasite \u00f6rnekleri, g\u00fcvenlik veya yasal konularda e\u011fitim, bir ekip olarak birlikte \u00e7al\u0131\u015fan bir grubun yan\u0131 s\u0131ra bir telefona ve g\u00fcvenli ula\u015f\u0131ma eri\u015fimin sa\u011flanmas\u0131, iyi savunucu a\u011flar\u0131 ve korkuyla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in uygun bir strateji vb. olabilir.<\/p>\n<p>Ek olarak,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.media.ba\/sites\/default\/files\/manual_safety_of_journalists_seemo_english.pdf\">SEEMO G\u00fcvenlik A\u011f\u0131 K\u0131lavuzu<\/a>\u00a0a\u015fa\u011f\u0131dakileri \u00f6neriyor:<\/p>\n<p>Bask\u0131 alt\u0131ndaysan\u0131z veya d\u0131\u015f tehditlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yaysan\u0131z ancak bunu alenen kan\u0131tlayam\u0131yorsan\u0131z, yine de bunu gazetecilik \u00e7evrelerinde duyurun. Bask\u0131ya ili\u015fkin t\u00fcm kan\u0131tlar\u0131 (SMS veya e-posta mesajlar\u0131, belgeler, ses veya video klipler) g\u00fcvenli bir yerde saklay\u0131n ve g\u00fcvendi\u011finiz ki\u015filerle payla\u015f\u0131n. Do\u011frudan bask\u0131 veya ispat\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan her t\u00fcrl\u00fc tehlike durumlar\u0131nda gazeteci, kamuoyunun yan\u0131 s\u0131ra bas\u0131n veya medya kurulu\u015flar\u0131na da bilgi vermelidir. Bir gazeteciye veya ailesinden birine y\u00f6nelik her tehdit ve fiziksel sald\u0131r\u0131n\u0131n polise bildirilmesi ve yay\u0131nlanmas\u0131 gerekir. Bu gibi durumlarda gazeteci dayan\u0131\u015fmas\u0131 son derece \u00f6nemlidir.\u00a0Her ciddi tehdit veya fiziksel sald\u0131r\u0131 uluslararas\u0131 kamuoyunda bilinmelidir.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, CPJ\u00a0tutuklama ve g\u00f6zalt\u0131larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan muhabirler i\u00e7in\u00a0bir\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/cpj.org\/2021\/02\/physical-and-digital-safety-arrest-and-detention\/\">Fiziksel ve Dijital G\u00fcvenlik Kiti<\/a>\u00a0haz\u0131rlad\u0131:<\/p>\n<p><strong>Dijital G\u00fcvenlik Tavsiyesi<\/strong><\/p>\n<p>Herhangi bir olas\u0131 g\u00f6zalt\u0131 veya tutuklamadan \u00f6nce cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 ve verilerinizi g\u00fcvence alt\u0131na almak i\u00e7in ad\u0131mlar at\u0131n.\u00a0Bu, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n sizin ve kaynaklar\u0131n\u0131z hakk\u0131ndaki bilgilere eri\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltabilir.\u00a0Belgeler ve foto\u011fraflar da dahil olmak \u00fczere hangi verilerin cihazlar\u0131n\u0131zda tutuldu\u011funu ve nerede bulundu\u011funu \u00f6\u011frenin. Sizi riske atan verileri kald\u0131r\u0131n.\u00a0Geli\u015fmi\u015f teknik kapasiteye sahip yetkililerin veya su\u00e7 gruplar\u0131n\u0131n silinen i\u00e7eri\u011fi hala kurtarabilece\u011fini unutmay\u0131n.\u00a0Tarama ge\u00e7mi\u015finizi d\u00fczenli olarak temizleyin ve t\u00fcm hesaplar\u0131n\u0131zdan d\u00fczenli olarak \u00e7\u0131k\u0131\u015f yap\u0131n. \u0130nsanlar\u0131n sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131zdaki i\u00e7eri\u011fe eri\u015fimini s\u0131n\u0131rlay\u0131n.\u00a0E-posta ve sosyal medya ba\u015fta olmak \u00fczere t\u00fcm hesaplar\u0131n\u0131zdaki i\u00e7erikleri d\u00fczenli olarak g\u00f6zden ge\u00e7irin.\u00a0Hangi bilgilerin sizi veya ba\u015fkalar\u0131n\u0131 riske atabilece\u011fini bilin.<\/p>\n<p><strong>Fiziksel G\u00fcvenlik Tavsiyesi<\/strong><\/p>\n<p>Haber yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z b\u00f6lge veya \u00fclkede bir gazeteci olarak yasal haklar\u0131n\u0131z\u0131n neler oldu\u011funu ara\u015ft\u0131r\u0131n ve anlay\u0131n.\u00a0\u015eunlar\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n: Ne i\u00e7in tutuklan\u0131p tutuklanamazs\u0131n\u0131z;\u00a0\u00f6nceki gazeteci tutuklamalar\u0131n\u0131n detaylar\u0131 ve nas\u0131l muamele g\u00f6rd\u00fckleri;\u00a0Hangi h\u00fck\u00fcmet veya kolluk birimlerinin g\u00fcn i\u00e7inde tutuklama yapmas\u0131 muhtemel;\u00a0Tutuklanman\u0131z durumunda g\u00f6t\u00fcr\u00fclmenizin muhtemel oldu\u011fu yer;\u00a0ve avukatlara eri\u015fim yetene\u011finiz.<\/p>\n<p>Daha fazla bilgi i\u00e7in l\u00fctfen\u00a0dile g\u00f6re d\u00fczenlenmi\u015f\u00a0bu CPJ\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/cpj.org\/2018\/09\/basic-preparedness-risk-assessment\/\">Risk De\u011ferlendirme<\/a>\u00a0\u015fablonlar\u0131na bak\u0131n.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/shutterstock_2008880804-336x224-1.jpeg\"><\/a><\/p>\n<p>Resim: Shutterstock<\/p>\n<p><strong>G\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131ysan\u0131z\/tutukland\u0131ysan\u0131z:<\/strong><\/p>\n<p>Polis memuru sizi tutuklamadan \u00f6nce tutukland\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve hangi nedenle tutuldu\u011funuzu s\u00f6ylemelidir.\u00a0Tutuklamaya yol a\u00e7an yere, zamana ve ko\u015fullara dikkat edin. Tutuklamay\u0131 foto\u011fraflamaktan veya filme almaktan ka\u00e7\u0131nman\u0131z tavsiye edilir, polisi k\u0131\u015fk\u0131rtabilir ve ekipman\u0131n\u0131z\u0131n hasar g\u00f6rmesine veya el konulmas\u0131na veya fiziksel zarara maruz kalmas\u0131na neden olabilir. Adlar\u0131, rozetleri veya birim numaralar\u0131, departmanlar\u0131 ve kolayca tan\u0131mlanabilir \u00f6zellikleri de dahil olmak \u00fczere polis memurlar\u0131 hakk\u0131nda olabildi\u011fince fazla bilgi belgeleyin. Tutuklanman\u0131za tan\u0131k olabilecek \u00e7evrede duran ki\u015filere dikkat edin. Herhangi bir polis memuru taraf\u0131ndan sald\u0131r\u0131ya u\u011frarsan\u0131z, yaralanmalar\u0131n\u0131z\u0131n, ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z t\u0131bbi tedavinin ve herhangi bir hastane ziyaretinizin kayd\u0131n\u0131 tutmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.\u00a0Sorumlular\u0131n isimlerini ve g\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 not almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n<p>Daha fazla bilgi i\u00e7in, bu CPJ\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/cpj.org\/wp-content\/uploads\/2012\/04\/assessment_form.pdf\">Atama \u00d6ncesi G\u00fcvenlik De\u011ferlendirmesine<\/a>\u00a0veya\u00a0evinize\u00a0yap\u0131lan bir h\u00fck\u00fcmet bask\u0131n\u0131n\u0131n nas\u0131l ele\u00a0al\u0131naca\u011f\u0131na ili\u015fkin\u00a0bu\u00a0<a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/04\/22\/what-to-do-when-authorities-raid-your-home\/\">GIJN raporuna bak\u0131n<\/a>\u00a0(\u00f6zellikle Rusya\u2019ya odaklal\u0131d\u0131r).<\/p>\n<h4><strong>Yalan Haber ve Propaganda<\/strong><\/h4>\n<p>\u201cPropaganda\u201d, \u201cyanl\u0131\u015f bilgi\u201d ve \u201csahte haber\u201d terimleri genellikle anlam bak\u0131m\u0131ndan \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcr.\u00a0Genellikle belirli bir ahlaki veya politik nedenin veya bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n te\u015fviki ile ilgili olarak, bilgi payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kas\u0131tl\u0131 veya kas\u0131ts\u0131z olarak zarar verdi\u011fi bir dizi yolu ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131rlar.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/04\/22\/what-to-do-when-authorities-raid-your-home\/\">Avrupa Konseyi<\/a>\u00a0Bu gruba giren bilginin \u00fc\u00e7 farkl\u0131 kullan\u0131mlar\u0131n\u0131 ay\u0131rt:<\/p>\n<p><strong>Yanl\u0131\u015f\u00a0bilgi:\u00a0<\/strong>Yanl\u0131\u015fl\u0131kla veya kas\u0131ts\u0131z olarak olu\u015fturulan veya yay\u0131lan yanl\u0131\u015f veya yanl\u0131\u015f bilgi. <strong>Dezenformasyon\u00a0:\u00a0<\/strong>Kamuoyunu etkilemek veya ger\u00e7e\u011fi gizlemek i\u00e7in kas\u0131tl\u0131 olarak olu\u015fturulan ve yay\u0131lan yanl\u0131\u015f bilgi. <strong>K\u00f6t\u00fc Bilgi<\/strong>\u00a0: Zarar vermek i\u00e7in kas\u0131tl\u0131 olarak payla\u015f\u0131lan do\u011fru bilgi.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.europarl.europa.eu\/RegData\/etudes\/STUD\/2019\/608864\/IPOL_STU(2019)608864_EN.pdf\">Avrupa Parlamentosu<\/a>\u00a0ayr\u0131ca tan\u0131mlar yalan haber ve propaganda ortak unsurlar:<\/p>\n<p><strong>Do\u011fas\u0131 gere\u011fi manip\u00fclatif<\/strong>\u00a0: Yanl\u0131\u015f veya manip\u00fcle edilmi\u015f veya yan\u0131lt\u0131c\u0131 (dezenformasyon) olacak \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f i\u00e7erik veya etik olmayan ikna teknikleri (propaganda) kullanan i\u00e7erik. <strong>Niyet<\/strong>\u00a0: G\u00fcvensizlik yaratma, b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc bozma veya d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma ya da demokratik s\u00fcre\u00e7leri do\u011frudan bozma niyeti olan i\u00e7erik. <strong>Kamu Yarar\u0131<\/strong>\u00a0: \u0130\u00e7erik, kamu yarar\u0131na olan bir konu hakk\u0131ndad\u0131r. <strong>Yayg\u0131nla\u015ft\u0131rma<\/strong>\u00a0: \u0130leti\u015fimin etkisini art\u0131rmak i\u00e7in genellikle otomatik yayg\u0131nla\u015ft\u0131rma tekniklerini kullanan i\u00e7erik.<\/p>\n<p><strong>Sosyal Medya ve Dezenformasyon\/Propaganda<\/strong><\/p>\n<p>S\u00f6zde sahte haberler yeni bir fenomen olmasa da, son zamanlarda sosyal medya gibi karma\u015f\u0131k bilgi ve ileti\u015fim teknolojisi bi\u00e7imlerinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla yeni bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0\u00d6rne\u011fin, metinlerin, resimlerin, videolar\u0131n veya ba\u011flant\u0131lar\u0131n \u00e7evrim i\u00e7i olarak payla\u015f\u0131lmas\u0131, bilgilerin saatler i\u00e7inde viral hale gelmesine olanak tan\u0131r ve ayr\u0131ca\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/resource-hub\/resources\/reporting-at-protests-factsheet\/\">dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken g\u00fcvenlik endi\u015felerini<\/a>\u00a0de beraberinde getirir. Bununla birlikte, sosyal medya ve yurtta\u015f gazeteciler taraf\u0131ndan olu\u015fturulan i\u00e7erik, bug\u00fcn protestolarla ilgili haberler i\u00e7in giderek daha \u00f6nemli kaynaklar haline geliyor.<\/p>\n<h4><strong>Yanl\u0131\u015f\/Dezenformasyon Risklerini \u00d6nlemek\/En Aza \u0130ndirmek \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/pen.org\/pen-americas-guide-for-combating-protest-disinformation\/\">PEN America<\/a>\u00a0, yanl\u0131\u015f bilgiyle m\u00fccadele etmek\u00a0i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki eylemleri\u00a0\u00f6nermektedir\u00a0:<\/p>\n<p>\u0130\u00e7eri\u011fin me\u015fru oldu\u011funu varsaymay\u0131n;\u00a0sosyal medyadaki t\u00fcm i\u00e7eri\u011fi dikkatlice do\u011frulay\u0131n.\u00a0Bunun nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131 hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in,\u00a0videolar\u0131n nas\u0131l do\u011frulanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin\u00a0GIJN\u2019nin\u00a0<a href=\"https:\/\/gijn.org\/2017\/07\/24\/advanced-guide-on-verifying-video-content\/\">geli\u015fmi\u015f k\u0131lavuzuna<\/a>\u00a0veya First Draft\u2019\u0131n\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firstdraftnews.org\/latest\/a-pocket-guide-on-verifying-details-of-a-video\/\">cep k\u0131lavuzuna bak\u0131n<\/a>\u00a0. Bir protestoyla ilgili \u00e7evrim i\u00e7i hesaplardan veya e-posta adreslerinden gelen bilgileri do\u011frulamaya \u00f6zen g\u00f6sterin. Genellikle me\u015fru haber kaynaklar\u0131n\u0131, \u00f6zellikle yerel haberleri taklit edecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015f yanl\u0131\u015f haber sitelerine dikkat edin.\u00a0Yard\u0131m i\u00e7in\u00a0,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.newsguardtech.com\/\">NewsGuard\u2019\u0131n<\/a>\u00a0izleme merkezi veya\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.factcheck.org\/\">Factcheck.org\u2019dan\u00a0<\/a><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.politifact.com\/\">PolitiFact<\/a>\u00a0\u2018e yani Poynter\u2019a bak\u0131n\u00a0.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/en.unesco.org\/sites\/default\/files\/journalism_fake_news_disinformation_print_friendly_0_0.pdf\">UNESCO ayr\u0131ca<\/a>\u00a0a\u015fa\u011f\u0131daki kontrol listesini\u00a0\u00f6neriyor\u00a0:<\/p>\n<p><strong>Yazar\u0131\/muhabiri, uzmanl\u0131\u011f\u0131 belirleyin<\/strong>\u00a0: Bunu kim yapt\u0131?\u00a0Uzmanl\u0131klar\u0131 ve \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 di\u011fer hikayeler de dahil olmak \u00fczere gazeteci hakk\u0131nda hangi ayr\u0131nt\u0131lar mevcut? <strong>\u0130\u015fin t\u00fcr\u00fcn\u00fc tan\u0131mlay\u0131n<\/strong>\u00a0: Bu nedir?\u00a0G\u00f6r\u00fc\u015f, analiz ve reklamc\u0131 (veya sponsorlu\/\u201cyerli\u201d) i\u00e7eri\u011fi haberlerden ay\u0131rt etmek i\u00e7in etiketler aray\u0131n. <strong>Al\u0131nt\u0131lara ve referanslara dikkat edin<\/strong>\u00a0: Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 veya derinlemesine hikayeler i\u00e7in, ger\u00e7eklerin ve iddialar\u0131n arkas\u0131ndaki kaynaklara eri\u015fimi anlay\u0131n. <strong>Yerel durumu veya toplulu\u011fu belirleyin<\/strong>\u00a0. <strong>Farkl\u0131 sesleri tan\u0131mlay\u0131n<\/strong>\u00a0: Bir haber odas\u0131n\u0131n farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 getirmek i\u00e7in g\u00f6sterdi\u011fi \u00e7abalar ve taahh\u00fctler neler?<\/p>\n<p><strong>Hiciv<\/strong><\/p>\n<p>Hiciv,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/resources\/defending-the-media-in-satire-cases-factsheet\/\">uluslararas\u0131 ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc h\u00fck\u00fcmleriyle<\/a>\u00a0z\u0131mnen korunmaktad\u0131r. Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 Mahkemesi 2007 tarihli Vereinigung Bildender K\u00fcnstler \/ Avusturya davas\u0131nda \u2013 hiciv, \u201c\u2026 bir sanatsal ifade ve sosyal yorum bi\u00e7imi olarak tan\u0131mlad\u0131 ve do\u011fas\u0131nda bulunan abart\u0131 ve ger\u00e7e\u011fi \u00e7arp\u0131tma \u00f6zellikleriyle, do\u011fal olarak k\u0131\u015fk\u0131rtmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. . Buna g\u00f6re, bir sanat\u00e7\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir ifade hakk\u0131na herhangi bir m\u00fcdahale \u00f6zel bir dikkatle incelenmelidir.\u201d<\/p>\n<p>Bununla birlikte, hiciv, \u00e7o\u011funlukla karalama veya telif hakk\u0131 yasalar\u0131 kisvesi alt\u0131nda, s\u0131kl\u0131kla yasal sald\u0131r\u0131ya u\u011frad\u0131. Hiciv ve karalama aras\u0131ndaki temel fark, hicvin halk taraf\u0131ndan inan\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lanmamas\u0131d\u0131r. Hiciv \u0131s\u0131r\u0131r, ele\u015ftirir ve sald\u0131rmak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<h4><strong>Hiciv Kullanman\u0131n Hukuki Risklerini \u00d6nlemek\/Azaltmak \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/translate.google.com\/website?sl=auto&amp;tl=tr&amp;ajax=1&amp;elem=1&amp;u=https:\/\/www.rcfp.org\/journals\/the-news-media-and-the-law-fall-2004\/avoiding-libel-satire\/\">Muhabirler Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Komitesi<\/a>\u00a0, hicivde hakaret davas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nerdi.<\/p>\n<p>Sayg\u0131s\u0131z bir ton kullanmak, hikayenin d\u00fcz haber olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecektir. Yay\u0131n\u0131n hiciv veya parodi yay\u0131nlama ge\u00e7mi\u015fi olup olmad\u0131\u011f\u0131 da dahil olmak \u00fczere, hikayenin yay\u0131nlanaca\u011f\u0131 yay\u0131n\u0131n ba\u011flam\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun. Yay\u0131n\u0131n veya yay\u0131n\u0131n t\u00fcr\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bu bir bas\u0131l\u0131 dergi mi, gazete mi, blog mu, TV mi yoksa radyo haber yay\u0131n\u0131 m\u0131 yoksa dergi mi?\u00a0\u0130\u00e7 editoryal ba\u011flam\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, kitap ele\u015ftiri b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn arkas\u0131 m\u0131, bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 m\u0131 yoksa haber sayfas\u0131 m\u0131, hicivli bir web sitesi mi yoksa yay\u0131n m\u0131?\u00a0Ve par\u00e7an\u0131n birincil co\u011frafi konumunu veya hedef kitlesini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun. Al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, okuyucular\u0131 ba\u015ftan hikayenin d\u00fcz bir haber olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda uyaracakt\u0131r. Hik\u00e2yede yer alan inan\u0131lmaz veya abart\u0131l\u0131 \u00f6\u011feler, adlar\u0131 g\u00fcl\u00fcn\u00e7 veya sa\u00e7ma bir k\u0131saltmaya sahip uzmanlar veya gruplar ve inan\u0131lmaz, mant\u0131ks\u0131z veya abart\u0131l\u0131 al\u0131nt\u0131lar, hikayenin ger\u00e7ekleri ifade etmedi\u011fini g\u00f6sterebilir. Ger\u00e7ek ki\u015filerin isimlerini kullanmak yerine, ger\u00e7ek ki\u015filere yak\u0131n veya onlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren hayali isimler kullanmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Hikayede, parodisini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ger\u00e7ek olaya at\u0131fta bulunmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.\u00a0Parodinin ger\u00e7ek olaydan hemen sonra kamuoyunun zihnindeyken yay\u0131nlanmas\u0131, hikayenin ger\u00e7ek olay hakk\u0131nda yorum yapt\u0131\u011f\u0131na dair bir ipucu verir. Bir feragatnamenin kullan\u0131lmas\u0131 yard\u0131mc\u0131 olabilir, ancak \u00f6zellikle ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc inand\u0131r\u0131c\u0131 bir hiciv hikayesinin sonunda k\u00fc\u00e7\u00fck harflerle yaz\u0131lm\u0131\u015fsa, sorumluluktan ka\u00e7\u0131n\u0131lmayacakt\u0131r.<\/p>\n<h4><strong>Telif hakk\u0131 sorunlar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p>Telif hakk\u0131,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.rcfp.org\/journals\/the-news-media-and-the-law-fall-2004\/avoiding-libel-satire\/\">ABD Telif Hakk\u0131 B\u00fcrosu\u2019na g\u00f6re<\/a>\u00a0\u201c\u015fiir, roman, film, \u015fark\u0131, bilgisayar yaz\u0131l\u0131m\u0131 ve mimari gibi edebi, dramatik, m\u00fczikal ve sanatsal eserler dahil olmak \u00fczere \u00f6zg\u00fcn yazarl\u0131k eserlerini\u201d koruyan\u00a0bir t\u00fcr fikri m\u00fclkiyet yasas\u0131d\u0131r. Telif hakk\u0131, bunlar\u0131n ifade edilme \u015feklini koruyabilse de, ger\u00e7ekleri, fikirleri, sistemleri veya \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemlerini korumaz.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/cmsimpact.org\/code\/set-principles-fair-use-journalism\/\">\u201cAdil kullan\u0131m\u201d<\/a>\u00a0, telif hakk\u0131yla korunan i\u00e7eri\u011fin, \u00f6zellikle kullan\u0131m\u0131n k\u00fclt\u00fcrel veya sosyal avantajlar\u0131n\u0131n maliyetlerden daha a\u011f\u0131r bast\u0131\u011f\u0131 durumlarda, izin veya geri \u00f6deme almaks\u0131z\u0131n kullanma becerisini ifade eden bir terimdir.\u00a0S\u00f6z konusu \u00f6zel kullan\u0131m i\u00e7in yasan\u0131n a\u00e7\u0131k bir yetki vermedi\u011fi durumlarda dahi ge\u00e7erli olan genel bir hakt\u0131r.\u00a0Daha tan\u0131d\u0131k ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc haklar\u0131nda oldu\u011fu gibi, insanlar bu hakk\u0131 herhangi bir resmi bildirim veya kay\u0131t olmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131rlar.<\/p>\n<h4><strong>Telif Hakk\u0131 \u0130hlalinin Risklerini \u00d6nlemek\/En Aza \u0130ndirmek \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firstdraftnews.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/1stdraft_copyright.pdf\">Bir Gazetecinin Telif Hakk\u0131 Yasas\u0131 ve G\u00f6rg\u00fc Tan\u0131\u011f\u0131 Medya Rehberi<\/a>\u00a0, telif haklar\u0131yla ilgili riskleri en aza indirmek i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nemli noktalar\u0131 \u00f6nerir:<\/p>\n<p><strong>\u0130\u00e7erik olu\u015fturucuyu do\u011frulay\u0131n<\/strong>\u00a0\u2013 telif hakk\u0131 sahibi, yay\u0131nlamak i\u00e7in d\u00fc\u011fmeye basan ki\u015fidir. \u0130\u00e7eri\u011fi a\u00e7\u0131k, karma\u015f\u0131k olmayan bir dilde kullanmak\u00a0<strong>i\u00e7in izin isteyin ve<\/strong>\u00a0i\u00e7eri\u011fin nas\u0131l ve ne zaman kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klay\u0131n. <strong>Telif haklar\u0131yla ilgili yerel yasalar\u0131 kontrol edin<\/strong>. Telif hakk\u0131n\u0131n adil kullan\u0131m\u0131n\u0131n yorumu \u00fclkeden \u00fclkeye de\u011fi\u015fir. <strong>Herhangi bir i\u00e7erik veya g\u00f6rseli kaynak g\u00f6stermeden\u00a0veya at\u0131fta\u00a0bulunmadan kullanmay\u0131n<\/strong>. Ancak bunu yaparken, bir ki\u015finin ad\u0131n\u0131 r\u0131zas\u0131 olmadan yay\u0131nlaman\u0131n etik de\u011ferlendirmelerini ve yasal mahremiyet konular\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmal\u0131s\u0131n\u0131z. <strong>Her zaman kaynak\u00a0ve bilgilerin\u00a0g\u00fcvenilirli\u011fini kontrol edin\u00a0.<\/strong> Telif hakk\u0131yla korunan veya ba\u015fkalar\u0131na ait olan\u00a0<strong>belgeleri veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri toptan yeniden yay\u0131nlamay\u0131n<\/strong>\u00a0.\u00a0\u0130nternet\u2019te bulunan materyal, \u00e7ok eski olmad\u0131\u011f\u0131 veya Creative Commons lisans\u0131 alt\u0131nda olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u00fccretsiz veya telif hakk\u0131 yasalar\u0131yla korunmaz.\u00a0Materyalleri yorum, ele\u015ftiri, hiciv veya di\u011fer \u201cadil kullan\u0131m\u201d olarak kullanmak i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir arg\u00fcman\u0131n\u0131z oldu\u011funa inan\u0131yorsan\u0131z,\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firstdraftnews.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/1stdraft_copyright.pdf\">en iyi uygulamalara<\/a>\u00a0veya profesyonel bir avukata\u00a0dan\u0131\u015f\u0131n\u00a0;\u00a0\u201cadil kullan\u0131m\u201d veya s\u00f6zde sokak bilgeli\u011fi gibi di\u011fer \u015f\u00fcpheli \u00f6rneklere g\u00fcvenmeyin.<\/p>\n<h4><strong>Medya Kurulu\u015flar\u0131n\u0131n Kapat\u0131lmas\u0131<\/strong><\/h4>\n<p>Medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kapanmas\u0131 k\u00fcresel bir trend.\u00a0Otoriter rejimler d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda medya \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ciddi \u015fekilde a\u015f\u0131nd\u0131ran\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firstdraftnews.org\/wp-content\/uploads\/2016\/11\/1stdraft_copyright.pdf\">bask\u0131c\u0131 yasalar\u0131<\/a>\u00a0giderek daha fazla benimsiyor. Medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kapanma vakalar\u0131 d\u00fcnya genelinde \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde artt\u0131.<\/p>\n<h4><strong>Kapanma Riskini En Aza \u0130ndirmek\/Ka\u00e7\u0131nmak \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/h4>\n<p>Devlet g\u00f6zetimi riskini en aza indirmek i\u00e7in dijital g\u00fcvenlik y\u00f6nergelerini kesinlikle izleyin. Eyalet sans\u00fcr\u00fcyle ilgili yerel yasalar\u0131 kontrol edin. Hassas i\u00e7eri\u011fi gizleyin, sans\u00fcrlenme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck olan medya kurulu\u015flar\u0131yla i\u00e7erik payla\u015f\u0131n. M\u00fcmk\u00fcnse,\u00a0bask\u0131c\u0131 bir medya ortam\u0131 tehdidiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/reutersinstitute.politics.ox.ac.uk\/sites\/default\/files\/2017-10\/Evading_the_Censors_Critical_journalism_in_authoritarian_states_0.pdf\">yurtd\u0131\u015f\u0131nda faaliyet<\/a>\u00a0g\u00f6sterin.<\/p>\n<p><strong>**<em>Bu belgedeki bilgiler yasal tavsiye niteli\u011finde de\u011fildir ve hukuki tavsiye olarak al\u0131nmamal\u0131d\u0131r.\u00a0Bu belgedeki bilgiler yaln\u0131zca rehberlik amac\u0131yla sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n<h4>Ek kaynaklar<\/h4>\n<p><a href=\"https:\/\/advisory.gijn.org\/\"><em>GIJN\u2019nin Dan\u0131\u015fmanl\u0131k Hizmetleri:\u00a0D\u00fcnyan\u0131n\u00a0G\u00f6zetmen Medyas\u0131\u00a0i\u00e7in Kapasite Geli\u015ftirme<\/em><\/a><\/p>\n<p><em><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/07\/07\/seeking-comment-for-your-investigation-tips-for-the-no-surprises-letter\/\">Soru\u015fturman\u0131z \u0130\u00e7in Yorum Ar\u0131yorsunuz: \u2018S\u00fcrpriz Yok\u2019 Mektubu i\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/a><\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2021\/04\/22\/what-to-do-when-authorities-raid-your-home\/\"><em>Yetkililer Evinize Bask\u0131n Yapt\u0131\u011f\u0131nda Ne Yapmal\u0131s\u0131n\u0131z?<\/em><\/a><\/p>\n<p><em>Bu k\u0131lavuzun GIJN edit\u00f6rleri Nikolia Apostolou ve Reed Richardson\u2019d\u0131r.\u00a0\u00dcstteki \u00e7izim Malezyal\u0131 siyasi karikat\u00fcrist\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.zunar.my\/\">Zunar\u2019a<\/a>\u00a0(Zulkiflee Anwar Ulhaque) aittir.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2021\/09\/WXTbOhyZ-336x336-1.jpeg\"><\/a><\/p>\n<p><em><strong><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.mediadefence.org\/\">Media Defense<\/a><\/strong>\u00a0, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda haber yapma tehdidi alt\u0131ndaki gazetecilerin, yurtta\u015f gazetecilerin ve ba\u011f\u0131ms\u0131z medyan\u0131n yaln\u0131zca yasal savunmas\u0131na odaklanan tek uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr.\u00a0Media Defense bug\u00fcne kadar 900\u2019den fazla vakay\u0131 destekleyerek 110\u2019dan fazla \u00fclkede y\u00fczlerce gazeteciye yard\u0131m etti.\u00a0\u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131, medya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n 290 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir tutuklu kalmas\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesine katk\u0131da bulundu, 646 milyon ABD dolar\u0131ndan fazla zarar\u0131 \u00f6nledi ve 90\u2019dan fazla avukata e\u011fitim verdi.<\/em><\/p>\n<p><em>\u200b\u200bYard\u0131ma ihtiyac\u0131 olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler,\u00a0<a href=\"https:\/\/gijn.org\/helpdesk\">Yard\u0131m Masas\u0131<\/a>\u00a0arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla GIJN ile ileti\u015fime ge\u00e7erek ba\u015fvuruda bulunabilirler\u00a0.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik prati\u011fi, otoriter rejimlerin ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc engelleyen bask\u0131c\u0131 yasalar uygulamas\u0131ndan gazetecilerin i\u015flerinden ge\u00e7imlerini sa\u011flayamamas\u0131na kadar uzanan \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zorluklarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Bu zorluklar\u0131n \u00fcstesinden gelebilmek i\u00e7in gazeteciler uluslararas\u0131 hukuk  boyutunda sa\u011flanan \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden faydalanabilirler.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":373939,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":true,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23200,23202],"tags":[19919,19782,19920,19921,19922],"gijn_topic":[18933,18930],"series":[],"gijn_language":[17789],"gijn_region":[],"class_list":["post-634029","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kaynak","category-kilavuz","tag-gazetecilik-tr","tag-gijnturkish-tr","tag-gozetim-tr","tag-hukuki-savunma-tr","tag-hukuki-tehlike-tr","gijn_topic-arastirma-ipuclari-ve-araclar","gijn_topic-yasal-savunma-ve-acil-yardim","gijn_language-tr-tr"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/634029","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=634029"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/634029\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1288333,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/634029\/revisions\/1288333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/373939"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=634029"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=634029"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=634029"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=634029"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=634029"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=634029"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=634029"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}