\u00d6nemli se\u00e7imlerin ge\u00e7mi\u015fini \u00f6\u011frenin. Bu m\u00fckemmel, k\u00fcresel Se\u00e7men Kat\u0131l\u0131m Veritaban\u0131nda \u00fclkenizin se\u00e7men kat\u0131l\u0131m ge\u00e7mi\u015fini bulun. Yerel se\u00e7im y\u00f6netimi ar\u015fivlerine ve LexisNexis gibi medya ara\u015ft\u0131rma ara\u00e7lar\u0131na ek olarak, kapsaml\u0131 olmasa da k\u00fcresel se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve istatistiklerini haritalarla birle\u015ftiren ve se\u00e7im kurumu web sitelerinden kald\u0131r\u0131lan baz\u0131 tarihi verileri koruyan \u00f6zel olarak derlenmi\u015f Adam Carr’\u0131n Se\u00e7im Ar\u015fivine g\u00f6z at\u0131n.<\/li>\n<\/ul>\nHakemleri Tan\u0131y\u0131n<\/strong><\/p>\n\n- Uluslararas\u0131 IDEA’n\u0131n Se\u00e7im Y\u00f6netimi Tasar\u0131m\u0131 Veritaban\u0131 gibi sitelerden se\u00e7im y\u00f6neticilerinin yetki ve yap\u0131s\u0131n\u0131 kontrol edin. Bu veri taban\u0131, se\u00e7im organlar\u0131 ve komisyonlar\u0131, g\u00f6rev s\u00fcreleri, se\u00e7ilen yetkililer ve atama mekanizmalar\u0131 hakk\u0131nda aranabilir veriler i\u00e7erir.<\/li>\n
- Se\u00e7im d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131nda iki ya da \u00fc\u00e7 kilit se\u00e7im yetkilisi belirlemeye, onlarla ili\u015fkiler geli\u015ftirmeye ve telefon numaralar\u0131n\u0131 payla\u015fmaya zaman ay\u0131r\u0131n. Deneyimli siyasi muhabirler, se\u00e7im haftas\u0131nda se\u00e7im g\u00f6revlilerinin \u00e7ok yo\u011fun oldu\u011funu ve sizi tan\u0131m\u0131yorlarsa ula\u015fman\u0131n zor oldu\u011funu ve bu ki\u015filerin hem kurallar\u0131 hem de s\u00fcre\u00e7teki sorunlar\u0131 anlamak i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli kaynaklar olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulamaktad\u0131r.<\/li>\n
- Se\u00e7im yetkililerinin Twitter hesap listelerini olu\u015fturun. 2020 ABD se\u00e7imleri s\u0131ras\u0131nda First Draft muhabiri Diara Townes, ABD’nin 50 eyaletinde en \u00fcst d\u00fczey se\u00e7im yetkilisi olarak g\u00f6rev yapan 47 eyalet d\u0131\u015fi\u015fleri bakan\u0131n\u0131n Twitter hesaplar\u0131n\u0131n bir listesini derledi. Bu kaynak sayesinde muhabirler, bu yetkililerin ger\u00e7ek zamanl\u0131 kayg\u0131lar\u0131n\u0131 ve kararlar\u0131n\u0131 tek bir sanal konumda g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebildi Uzmanlar ayr\u0131ca, \u00f6zellikle uzak illerde veya eyaletlerde bulunan, iyi ba\u011flant\u0131lar\u0131 olan siyasi muhabirlerin Twitter listelerinin olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 da tavsiye ediyor. \u00d6rne\u011fin, ayn\u0131 ABD se\u00e7imlerinde Washington Post, bu Twitter listesinde her eyalette takip edilmesi gereken \u00f6nde gelen siyasi gazetecilerin bir listesini derlemi\u015ftir.<\/li>\n
- Birle\u015fmi\u015f Milletler Kalk\u0131nma Program\u0131’n\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 Medya ve Se\u00e7imler rehberinde medyan\u0131n se\u00e7imlerdeki rol\u00fcne ili\u015fkin temel ilkeleri ve kampanya nefret s\u00f6yleminden medya d\u00fczenlemelerine kadar konulardaki uluslararas\u0131 normlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irin.<\/li>\n<\/ul>\n
Se\u00e7im Habercili\u011finde G\u00fcvenlik<\/strong><\/p>\nDo\u011fruyu s\u00f6yleyen gazeteciler, onlar\u0131n verileri ve kaynaklar\u0131, se\u00e7menlerin se\u00e7imlerine y\u00f6n vermesi gereken ger\u00e7ekleri bilmesini istemeyen k\u00f6t\u00fc niyetli se\u00e7im akt\u00f6rlerinin hedefi haline gelebilir. \u0130yi bir dijital hijyen ve ak\u0131ll\u0131 g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri \u015fartt\u0131r. Takip edilecek baz\u0131 en iyi uygulamalar:<\/p>\n
\n- Siber g\u00fcvenlik panosu. Se\u00e7imlerle ilgili \u00f6zel tehditler g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak geli\u015ftirilen kapsaml\u0131 GCA Gazeteciler i\u00e7in Siber G\u00fcvenlik Ara\u00e7 Seti’nde \u00fccretsiz veya d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli \u015fifre y\u00f6neticileri, k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131m korumalar\u0131 ve \u015fifreleme ara\u00e7lar\u0131ndan olu\u015fan bir paket bulun. GIJN’in Dijital G\u00fcvenlik rehberinde konumunuza veya beceri seviyenize en uygun dijital hijyen se\u00e7eneklerini de\u011ferlendirin.<\/li>\n
- Cihazlar\u0131n\u0131zda \u015fifreleme kullan\u0131n. Bir\u00e7ok m\u00fckemmel \u00fccretsiz se\u00e7enek vard\u0131r, ancak \u00e7o\u011fu uzman ileti\u015fim i\u00e7in Signal’i, e-postayla g\u00f6nderilen belgeler i\u00e7in Protonmail’i, ka\u011f\u0131t belgeler i\u00e7in posta kutular\u0131n\u0131 ve fiziksel el koyma riski olan cihazlar i\u00e7in VeraCrypt’i onaylamaktad\u0131r.<\/li>\n
- Fiziksel g\u00f6zetim: Kendinizin ya da kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131n siyasi kampanya ajanlar\u0131, \u00f6zel \u00e7\u0131kar gruplar\u0131 ya da siyasi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k yanl\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan fiziksel olarak takip edildi\u011finden \u015f\u00fcpheleniyorsan\u0131z, bu GIJN hikayesinde belirtilen ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve ad\u0131mlar\u0131 dikkate al\u0131n. Ancak, polis veya devlet istihbarat ajanlar\u0131 taraf\u0131ndan takip edildi\u011finizden \u015f\u00fcpheleniyorsan\u0131z, insan haklar\u0131 avukatlar\u0131na veya Citizen Lab veya Electronic Frontier Foundation gibi insan haklar\u0131 g\u00fcvenli\u011fi alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131na dan\u0131\u015f\u0131n. Devlet g\u00f6revlilerinin evinizi basma riski varsa bu hikayedeki ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 kontrol edin.<\/li>\n
- Se\u00e7imleri takip ederken fiziksel g\u00fcvenlik i\u00e7in genel ipu\u00e7lar\u0131. CPJ’nin se\u00e7imler i\u00e7in g\u00fcncellenmi\u015f Gazeteci G\u00fcvenlik Kiti’ne g\u00f6z at\u0131n. Grup ayr\u0131ca 2021 Meksika se\u00e7imleri i\u00e7in bir g\u00fcvenlik rehberi yay\u0131nlad\u0131.<\/li>\n
- Siyasi protestolarda fiziksel g\u00fcvenlik. K\u0131yafet se\u00e7eneklerinden COVID-19 ve g\u00f6z ya\u015fart\u0131c\u0131 gaz risklerine kadar CPJ’nin siyasi olaylarda g\u00fcvenlik i\u00e7in kapsaml\u0131 ara\u00e7 setine g\u00f6z at\u0131n.<\/li>\n
- Ayaklanmalarda ve se\u00e7im protestolar\u0131nda dijital g\u00fcvenlik. Yetkililer taraf\u0131ndan g\u00f6zetlenme, tutuklanma ve telefonlar\u0131n\u0131za el konulmas\u0131 riski bulunan etkinliklerde cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 ve verilerinizi korumak i\u00e7in PEN America’n\u0131n rehberine g\u00f6z at\u0131n.<\/li>\n
- Google Voice. A\u015f\u0131r\u0131 partizan destek\u00e7iler veya ideolojik a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k yanl\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan taciz, se\u00e7imlerde \u00f6zellikle kad\u0131n gazeteciler i\u00e7in \u00f6zel bir tehdit olu\u015fturdu\u011fundan, \u00fclkenizde mevcutsa \u00fccretsiz, g\u00fcvenli bir Google Voice hesab\u0131 olu\u015fturmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu bir internet protokol\u00fc \u00fczerinden ses (VoIP) telefon hizmetidir ve birka\u00e7 telefon numaras\u0131n\u0131 tek bir numarada birle\u015ftirerek “sanal kullan-at telefon” olarak i\u015flev g\u00f6rebilir. Ayr\u0131ca aranabilir sesli posta da sa\u011flar.<\/li>\n<\/ul>\n
Se\u00e7imlerin Zaman ve Kapsam Zorluklar\u0131n\u0131n \u00dcstesinden Gelmek i\u00e7in Ara\u00e7lar<\/strong><\/p>\nSe\u00e7imler, se\u00e7men kay\u0131tlar\u0131ndan kampanya ba\u015fvurular\u0131na ve se\u00e7im g\u00fcn\u00fcne kadar bir dizi zor son tarihin yan\u0131 s\u0131ra bu tarihlerden \u00f6nce olu\u015fan devasa hacimdeki dinamik bilgilerle de karakterize edilir. \u0130\u015fte stresi azaltabilecek baz\u0131 ara\u00e7lar.<\/p>\n
\n- Klakson uyar\u0131lar\u0131n\u0131 kullan\u0131n. Muhabirlerin, ister resmi se\u00e7men bilgi siteleri ister \u00f6zel ilgi ve kampanya siteleri olsun, se\u00e7imle ilgili d\u00fczinelerce web sitesindeki de\u011fi\u015fiklikleri kontrol edecek zaman\u0131 yoktur. Bu y\u00fczden a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 Klaxon uygulamas\u0131n\u0131 deneyin. ABD’li partizan olmayan grup The Marshall Project taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen bu ara\u00e7, yer imlerine eklenmi\u015f sitelerdeki ve hatta web sayfalar\u0131n\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerindeki i\u00e7erik de\u011fi\u015fikliklerini otomatik olarak i\u015faretler ve ard\u0131ndan sizi e-posta, Discord veya Slack arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla uyar\u0131r.<\/li>\n
- Ar\u015fivleme bir zorunluluktur. Partizan web sayfalar\u0131 rutin olarak silindi\u011finden – ve i\u00e7erikleri genellikle kamuoyu ele\u015ftirilerinin ard\u0131ndan reddedildi\u011finden – kendi \u00e7evrimi\u00e7i aramalar\u0131n\u0131z\u0131 otomatik olarak ar\u015fivlemek i\u00e7in Hunch.ly eklentisini kullan\u0131n. Ve ziyaret etmemi\u015f olabilece\u011finiz de\u011fi\u015ftirilmi\u015f veya silinmi\u015f web sayfalar\u0131n\u0131 yeniden ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in Wayback Machine’i kullan\u0131n. Wayback Machine’in y\u00f6neticisi taraf\u0131ndan sunulan bu GIJN haberinde bu arac\u0131n g\u00fcncellenmi\u015f \u00f6zelliklerine ili\u015fkin rehbere bak\u0131n.<\/li>\n
- R\u00f6portajlar\u0131n otomatik transkripsiyonunu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Trint’i veya k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda yapay zeka destekli Otter’\u0131 deneyerek se\u00e7imle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinizi yaz\u0131ya d\u00f6kebilir ve anahtar kelime aramas\u0131 yapabilirsiniz. Bu \u015firketler kay\u0131tlar\u0131n ve de\u015fifrelerin g\u00fcvenli oldu\u011funu ve asla \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraflarla payla\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtse de, de\u015fifre hizmeti veri g\u00fcvenli\u011fi hakk\u0131ndaki bu son makaleye g\u00f6z atmaya de\u011fer. Dezenformasyon uzman\u0131 Jane Lytvynenko ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin genellikle kan\u0131tlar\u0131 korumak i\u00e7in yeterince iyi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor ve muhabirlerin bu otomatik ar\u015fivleme arac\u0131yla dijital kan\u0131tlar\u0131 \u00e7ivilemeyi tercih etmelerini \u00f6neriyor. “Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kolayca manip\u00fcle edilebilir, sayfan\u0131n meta verilerini korumazlar ve mahkemede her zaman kabul edilebilir de\u011fildirler” diye belirtiyor.<\/li>\n
- Se\u00e7im \u015fiddeti tehditleri etraf\u0131nda raporlama planlay\u0131n. Yerel insan haklar\u0131 gruplar\u0131 ve se\u00e7im g\u00f6zlemcileri genellikle potansiyel \u00e7at\u0131\u015fma noktalar\u0131n\u0131 i\u015faretlemek i\u00e7in iyi kaynaklard\u0131r ve \u00f6zenli sosyal medya anahtar kelime aramalar\u0131 mitinglerde \u015fiddet planlar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Lytvynenko, Telegram platformunda yap\u0131lan aramalar\u0131n – Google \u00fczerinden site:t.me (art\u0131 anahtar kelimeler) ile kanallar\u0131n bulunmas\u0131 ve tgstat.com ile analiz edilmesi – bir\u00e7ok \u00fclkede planlanan sindirme olaylar\u0131n\u0131 i\u015faretlemek i\u00e7in \u00f6zellikle yararl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Twitter i\u00e7in yeni WeVerify Twitter SNA arac\u0131nda ve Facebook i\u00e7in CrowdTangle’da arama yapmay\u0131 deneyin. Ayr\u0131ca, International IDEA taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen Se\u00e7im Risk Y\u00f6netimi Arac\u0131na da g\u00f6z at\u0131n.<\/li>\n
- Bellingcat’in “joker liste hilesi” ile se\u00e7im konulu Twitter’da arama yap\u0131n. Lytvynenko, Google’da \u015fu arama dizisinin kullan\u0131labilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor: site:twitter.com\/*\/lists “LISTNAME” (burada ihtiyac\u0131n\u0131z olan anahtar kelimeleri eklersiniz) – ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z se\u00e7im konusuyla e\u015fle\u015fen birka\u00e7 herkese a\u00e7\u0131k Twitter listesini bulmak ve takip etmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7t\u0131r. Facebook gruplar\u0131 i\u00e7in Google aramas\u0131nda \u015fu dizilimi deneyin: site:facebook.com\/groups “keyword.”<\/li>\n
- Olas\u0131 se\u00e7im \u015fiddeti i\u00e7in polis konu\u015fmalar\u0131n\u0131 izleyin – e\u011fer yapabiliyorsan\u0131z ve yasalsa: OpenMHZ veya 5-0 Radio Pro gibi polis ve EMS telsiz taray\u0131c\u0131 uygulamalar\u0131yla (\u015eili, Rusya, Japonya, \u0130sve\u00e7, Avustralya ve di\u011fer birka\u00e7 \u00fclkeden baz\u0131 acil durum yay\u0131nlar\u0131n\u0131 i\u00e7erir) se\u00e7imle ilgili mekanlar\u0131n yak\u0131n\u0131ndaki kriz olaylar\u0131n\u0131 ger\u00e7ek zamanl\u0131 olarak takip edin. Se\u00e7men sindirme faaliyetlerine y\u00f6nelik uygunsuz kolluk kuvveti deste\u011fi kan\u0131tlar\u0131n\u0131 i\u015faretleyin.<\/li>\n
- Se\u00e7im Boolean aramalar\u0131 i\u00e7in bir elektronik tablo olu\u015fturun. NYU Demokrasi i\u00e7in Siber G\u00fcvenlik Projesi’nin gazeteci dan\u0131\u015fman\u0131 Nancy Watzman, de\u011ferli bir al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n, t\u00fcm se\u00e7im d\u00f6ng\u00fcs\u00fc boyunca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z ola\u011fand\u0131\u015f\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 partizan veya “k\u00f6pek d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc” terimlerini toplamak oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Muhabirlerin bunlar\u0131 konu kategorilerine g\u00f6re ay\u0131rarak bir elektronik tabloya atmalar\u0131n\u0131 ve se\u00e7im g\u00fcn\u00fcne yak\u0131n Boolean arama kombinasyonlar\u0131 i\u00e7in kullanmalar\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. Boolean terimleri, Google aramalar\u0131n\u0131 ihtiyac\u0131n\u0131z olan sonu\u00e7lara lazer ile odaklaman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olur. (Watzman, ABD’de 6 Ocak’ta ya\u015fanan Kongre Binas\u0131 isyan\u0131ndan sonra tehditleri ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in b\u00f6yle bir tablo kullanm\u0131\u015ft\u0131).<\/li>\n
- Kendinizi se\u00e7im muhbirleri i\u00e7in bir hedef olarak g\u00f6sterin. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 edit\u00f6rler, kaliteli, cesur, at yar\u0131\u015f\u0131 olmayan siyasi habercili\u011fin, kampanya i\u00e7erisinden s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 ve ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulamaktad\u0131r. Elbette, rakip kampanyalardan gelen usuls\u00fczl\u00fck iddialar\u0131 konusunda bir s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fanmayabilir, ancak kampanyalar\u0131n i\u00e7inden ya da kolluk kuvvetlerinden gelen iddialar en b\u00fcy\u00fck se\u00e7im hikayelerinden baz\u0131lar\u0131n\u0131 tetikleme e\u011filimindedir.<\/li>\n<\/ul>\n
\u0130zlenecek Se\u00e7im Trendleri<\/strong><\/p>\nHer se\u00e7im d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kan benzersiz yerel meselelerin yan\u0131 s\u0131ra, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabirlerin yak\u0131ndan izlemesi gereken uluslararas\u0131 e\u011filimler de vard\u0131r. Bu e\u011filimler demografik de\u011fi\u015fimlerden, yeni teknolojilerden veya dijital tehditlerden ve h\u00fck\u00fcmetler ile se\u00e7im yetkililerinin birbirlerini izlemelerinden kaynaklanan fikirlerden kaynaklanmaktad\u0131r. Bunlardan baz\u0131lar\u0131 yeni s\u00f6zle\u015fmeler ve kamu harcamalar\u0131 anlam\u0131na gelir; baz\u0131lar\u0131 oylaman\u0131n d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik potansiyel tehditler olu\u015fturur; baz\u0131lar\u0131 demokrasiyi te\u015fvik etmeyi ama\u00e7lar, ancak se\u00e7menlerin kafas\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rabilir – ve hepsi de olas\u0131 haber ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 temsil eder.<\/p>\n
Bu e\u011filimlerden belki de en tehlikelisi “otokratlar\u0131n oyun kitab\u0131 “d\u0131r – otoriter liderler giderek artan bir \u015fekilde bask\u0131c\u0131 se\u00e7im taktiklerini birbirlerinden kopyalamaktad\u0131r. (Bu taktikleri a\u015fa\u011f\u0131da inceleyece\u011fiz.)<\/p>\n
Bununla birlikte, Demokrasiyi Koruma \u0130ttifak\u0131’nda se\u00e7im d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc uzman\u0131 olan David Levine ve Uluslararas\u0131 Demokrasi ve Se\u00e7im Yard\u0131m\u0131 Enstit\u00fcs\u00fc (International IDEA) Avrupa program\u0131 ba\u015fkan\u0131 Sam van der Staak, dikkat edilmesi gereken di\u011fer \u00f6nemli e\u011filimlere i\u015faret ediyor:<\/p>\n
\n- Siyasi medya tekelleri. Uzmanlar, g\u00f6revdeki politikac\u0131lar\u0131n, oligarklar\u0131n ve otokratlar\u0131n i\u015f d\u00fcnyas\u0131ndaki m\u00fcttefiklerinin medya – \u00f6zellikle de TV kanallar\u0131 – sahipli\u011fine do\u011fru keskin bir e\u011filim oldu\u011fu ve bunun da se\u00e7im haberlerinin \u00e7arp\u0131t\u0131lmas\u0131na ve ba\u011f\u0131ms\u0131z medyan\u0131n karalanmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131yor. Van der Staak, Polonya’da Avrupal\u0131 olmayanlar\u0131n yerel medya sahibi olmas\u0131n\u0131 yasaklayan yeni bir yasaya i\u015faret ediyor ve ba\u015fka yerlerdeki gazetecilerin de taklit\u00e7i yasama hareketlerine kar\u015f\u0131 dikkatli olmalar\u0131n\u0131 \u00f6neriyor. “Medya sahipli\u011fi hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey biliyoruz” diyor. “Ancak TV kanallar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck siyasi \u00e7\u0131kar gruplar\u0131n\u0131n eline ge\u00e7ti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz ve yasalar o kadar s\u0131k\u0131 yaz\u0131l\u0131yor ki, \u00f6nyarg\u0131ya kar\u015f\u0131 m\u00fccadele edenler y\u0131llarca dava a\u00e7mak zorunda kal\u0131yor ve davay\u0131 kazand\u0131klar\u0131nda se\u00e7im bitmi\u015f ve i\u015f i\u015ften ge\u00e7mi\u015f oluyor.” Van der Staak ekliyor: “Do\u011fu Avrupa ve Bat\u0131 Balkanlar’da \u00e7o\u011fu kanal\u0131n son derece politize oldu\u011funu ve ya do\u011frudan politikac\u0131lara ya da offshore \u015firketlere ait oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz.”<\/li>\n
- D\u0131\u015f M\u00fcdahale. Alliance for Securing Democracy taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan ve 2000 y\u0131l\u0131ndan bu yana 40 \u00fclkede yabanc\u0131 akt\u00f6rler taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen yasad\u0131\u015f\u0131 kampanya finansman\u0131, siber sald\u0131r\u0131lar ve yanl\u0131\u015f bilgilendirme kampanyalar\u0131n\u0131 detayland\u0131ran ve haritaland\u0131ran Otoriter M\u00fcdahale Takibi’ne g\u00f6z at\u0131n. Ayr\u0131ca, sonu\u00e7lar\u0131 ABD 2020 se\u00e7imlerine m\u00fcdahalenin arkas\u0131ndaki akt\u00f6rlere odaklanan ve etki de\u011ferlendirmelerini i\u00e7eren DFRLab taraf\u0131ndan olu\u015fturulan Yabanc\u0131 M\u00fcdahale Atfetme \u0130zleyicisi ile \u00e7apraz kontrol etmeyi deneyin. Fransa’n\u0131n Nisan 2022 se\u00e7imlerinden bir ay \u00f6nce ba\u015flat\u0131lan Yabanc\u0131 Anlat\u0131lara \u0130li\u015fkin Frans\u0131z Se\u00e7im G\u00f6sterge Tablosu gibi se\u00e7imlerden \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan \u00fclkeye \u00f6zg\u00fc ara\u00e7lar\u0131 izleyin. Bu arac\u0131n tasar\u0131mc\u0131s\u0131 Bret Schafer, GIJN’e yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamada, yabanc\u0131 – ama \u00f6zellikle Rus devletine ait – medyan\u0131n Frans\u0131z se\u00e7menlere verdi\u011fi trend mesajlar\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Kas\u0131m ay\u0131ndaki ABD ara se\u00e7imleri \u00f6ncesinde daha da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir versiyonunun yay\u0131nlanaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/li>\n
- Bat\u0131’da manuel oylama sistemlerine d\u00f6n\u00fc\u015f. Levine, 2016 ABD se\u00e7imlerinde Rusya’n\u0131n m\u00fcdahalesi ve bilgisayar korsanl\u0131\u011f\u0131 endi\u015felerinin, Hollanda da dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkeyi dijital se\u00e7imlerin g\u00fcvenli\u011fini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmeye ve manuel oylamaya geri d\u00f6nmeye sevk etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/li>\n
- Gen\u00e7 demokrasilerde daha fazla dijital se\u00e7im altyap\u0131s\u0131na do\u011fru bir e\u011filim var. Van der Staak, bask\u0131n\u0131n miras\u0131n\u0131n bir\u00e7ok gen\u00e7 demokraside ve eski Kom\u00fcnist Blok \u00fclkelerinde otomatik sistemleri ve yolsuzluk potansiyelini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. “Orta ve Do\u011fu Avrupa’daki baz\u0131 \u00fclkelerde insanlar hala elektronik sistemlere insanlardan daha fazla g\u00fcveniyor, \u00e7\u00fcnk\u00fc kurumlara kar\u015f\u0131 g\u00fcvensizlik ge\u00e7mi\u015fleri var” diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Baz\u0131 sistemler sa\u011flam olsa da, Van der Staak bir\u00e7ok elektronik ve dijital se\u00e7im sisteminin manip\u00fclasyona ve yolsuzlu\u011fa a\u00e7\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Pasaport ve ehliyet kimliklerinin d\u00fc\u015f\u00fck seviyelerini telafi etmek i\u00e7in biyometrik kimlik sistemlerini benimseyen \u00fclkelerin, y\u00fcksek tedarik maliyetleri nedeniyle \u00f6zellikle yolsuzluk riski alt\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. “Bir gazeteci olarak, t\u00fcm bunlar\u0131n nas\u0131l kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve tedarik edildi\u011fine bakard\u0131m; b\u00fcy\u00fck skandallar genellikle buradan ortaya \u00e7\u0131kar” diyor.<\/li>\n
- Kabin d\u0131\u015f\u0131nda daha fazla oylama. COVID-19 salg\u0131n\u0131 2020’de bir\u00e7ok \u00fclkenin oylama sistemlerini kar\u0131\u015ft\u0131rd\u0131. Sonu\u00e7 olarak, posta, elektronik ve vekaleten oy kullanma gibi “\u00f6zel oylama d\u00fczenlemeleri” ve diaspora n\u00fcfuslar\u0131 i\u00e7in oylama mekanizmalar\u0131 daha pop\u00fcler hale geldi. Van der Staak, “\u00dclkelerin bu yeni oylama y\u00f6ntemlerini benimseme e\u011filimi var, \u00e7\u00fcnk\u00fc yeni teknolojiler bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131l\u0131yor, ancak gazetecilerin ve g\u00f6zlemcilerin izlemesi de daha zor” diyor. Moldova, Bulgaristan, Litvanya ve di\u011fer do\u011fu Avrupa \u00fclkeleri gibi \u00fclkeler daha fazla elektronik oy kullanmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, Arnavutluk \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan vatanda\u015flar i\u00e7in \u00e7evrimi\u00e7i oy kullanmay\u0131 ara\u015ft\u0131ran \u00fclkeler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/li>\n
- H\u00fck\u00fcmetler veri gizlili\u011fini ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 gizlemek i\u00e7in bahane olarak kullan\u0131yor. Van der Staak, Avrupa d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 politikac\u0131lar\u0131n ve yasa koyucular\u0131n, b\u00f6lgenin kat\u0131 GDPR veri koruma d\u00fczenlemesini, kampanya finansman\u0131 konusunda daha az \u015feffafl\u0131k i\u00e7in bir bahane olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. “Veri koruma olumlu bir \u00fcne sahip, ancak AB d\u0131\u015f\u0131ndaki baz\u0131 \u00fclkelerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fey, bunu b\u00fcy\u00fck ba\u011f\u0131\u015flar\u0131n arkas\u0131nda ger\u00e7ekte kimin oldu\u011funu gizlemek i\u00e7in bir bahane olarak kullanmalar\u0131. ‘Veri gizlili\u011fi nedeniyle ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n isimlerini a\u00e7\u0131klayam\u0131yoruz’ diyorlar.” “GDPR’nin baz\u0131 k\u0131s\u0131mlar\u0131n\u0131 kendi iktidar ama\u00e7lar\u0131na uyacak \u015fekilde de\u011fi\u015ftiriyorlar. Gazeteciler bu iddialar\u0131 kontrol edebilir.”<\/li>\n
- Resmi se\u00e7im web sitelerine y\u00f6nelik hizmet reddi (DOS) sald\u0131r\u0131lar\u0131. Web sunucular\u0131n\u0131 trafi\u011fe bo\u011farak web sitelerini fel\u00e7 eden basit hizmet reddi siber sald\u0131r\u0131lar\u0131, siyasi d\u00fc\u015fmanlar\u0131 sabote etmek i\u00e7in giderek daha fazla kullan\u0131l\u0131yor ve \u00f6rne\u011fin, son kay\u0131t tarihlerinden \u00f6nce hedeflenen se\u00e7men kay\u0131t sitelerini bozmak i\u00e7in kullan\u0131labilir. Van der Staak, gazetecilerin bu sald\u0131r\u0131lar\u0131n se\u00e7imlerin d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcne duyulan g\u00fcven i\u00e7in olu\u015fturdu\u011fu daha b\u00fcy\u00fck tehdide dikkat etmeleri gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. “Siber tehditleri Rusya’n\u0131n bilgisayar korsanl\u0131\u011f\u0131 olarak g\u00f6rme e\u011filimindeyiz, ancak siber m\u00fcdahalenin en yayg\u0131n bi\u00e7imi se\u00e7im komisyonlar\u0131n\u0131n web sitesine yap\u0131lan DDos sald\u0131r\u0131s\u0131d\u0131r” diyor. “Bu genellikle se\u00e7im kurumunun kendi evini d\u00fczene sokmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermenin bir yoludur. \u0130nsanlar t\u00fcm se\u00e7imin art\u0131k me\u015fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak etmeye ba\u015flayabilir. Bunlar se\u00e7im g\u00fcn\u00fcne ne kadar yak\u0131n olursa, etkileri de o kadar fazla olacakt\u0131r.” Ve ekliyor: “Sofistike siber sald\u0131r\u0131lar ayn\u0131 \u015fekilde su\u00e7 gruplar\u0131ndan da gelebilir – \u00f6rne\u011fin Meksika’daki se\u00e7im komisyonu i\u00e7in korku budur – ya da ne kadar zeki oldu\u011funu g\u00f6stermek isteyen 16 ya\u015f\u0131ndaki bir hackerdan da gelebilir.”<\/li>\n<\/ul>\n
Otokratlar\u0131n Oyun Kitab\u0131ndaki Oyunlar Nas\u0131l Tespit Edilir?<\/strong><\/p>\nBir zamanlar askeri darbe ya da \u00e7ok partili se\u00e7imleri yasaklayan fermanlarla demokrasinin sonunu tespit etmek kolayken, bug\u00fcn otokrasiye do\u011fru kay\u0131\u015f\u0131 fark etmek daha zor. Art\u0131k demokratik kurumlar\u0131n a\u015f\u0131nmas\u0131 genellikle yasal k\u0131l\u0131flar ve ola\u011fan\u00fcst\u00fc hal bahaneleriyle \u00f6rtbas edilirken, devlet destekli se\u00e7im \u015fiddeti asgari d\u00fczeyde tutuluyor ya da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taraf akt\u00f6rler su\u00e7lan\u0131yor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, se\u00e7ilmi\u015f otokratlar\u0131n birbirlerinden giderek daha etkili taktikler \u00f6\u011frendiklerini ve hatta bazen kaynaklar\u0131 ve ayn\u0131 kirli oyun dan\u0131\u015fmanlar\u0131n\u0131 do\u011frudan payla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 tespit etmi\u015flerdir. \u00d6rne\u011fin Foreign Policy dergisi k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce Nikaragua’n\u0131n siber g\u00fcvenlik ve “yabanc\u0131 ajan” yasalar\u0131n\u0131n Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Vladimir Putin h\u00fck\u00fcmetinin 2012 y\u0131l\u0131nda Rusya’da y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koydu\u011fu bask\u0131c\u0131 yasalar\u0131n “karbon kopyalar\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc” ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde anlatt\u0131.<\/p>\n
Macar siyaset bilimci Andr\u00e1s B\u00edr\u00f3-Nagy’ye g\u00f6re Viktor Orban, Nisan 2022’de \u00fcst \u00fcste d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc se\u00e7imini denenmi\u015f ve test edilmi\u015f stratejilerin bir kombinasyonu sayesinde kazand\u0131: az e\u011fitimli se\u00e7menleri hayali halk d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla korkutmak; \u00f6nyarg\u0131l\u0131 kampanya d\u00fczenlemeleri ve medya kapsam\u0131 ile muhalefet partilerini marjinalle\u015ftirmek; ve se\u00e7im g\u00fcn\u00fcnden aylar \u00f6nce s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemez yard\u0131mlar i\u00e7in kamu kasas\u0131n\u0131 ya\u011fmalamak.<\/p>\n
Sand\u0131klar\u0131n doldurulmas\u0131 ve muhalefet destek\u00e7ilerine y\u00f6nelik \u015fiddetli bask\u0131lar gibi eski usul taktiklerden yeni otokratlar\u0131n oyun kitab\u0131na ge\u00e7i\u015fin bir \u00f6rne\u011fi Robert Mugabe’nin Zimbabwe’deki h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan sa\u011fland\u0131. 2008 y\u0131l\u0131nda Mugabe’nin parti temsilcileri, ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinin ilk turunu kazanmak i\u00e7in do\u011fru b\u00f6lgelerde sand\u0131klar\u0131 yeterince h\u0131zl\u0131 dolduramayacaklar\u0131n\u0131 \u00e7ok ge\u00e7 anlad\u0131lar. Bunu, ikinci tur se\u00e7imlerde “kazanmay\u0131” garantilemek i\u00e7in muhalefete kar\u015f\u0131 ac\u0131mas\u0131zca \u015fiddet i\u00e7eren bask\u0131lar izledi – bu taktikler uluslararas\u0131 k\u0131nama ald\u0131. Ancak 2013 se\u00e7imleri \u00f6ncesinde Mugabe, oyun alan\u0131n\u0131n kendi lehine \u00e7evrilmesini sa\u011flayarak \u00e7o\u011funlu\u011fun iradesini yenmek i\u00e7in bir dizi yeni strateji benimsedi. Gazeteciler, se\u00e7imleri manip\u00fcle etmeye y\u00f6nelik bu giri\u015fimleri ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a izlemeli ve \u00f6ng\u00f6rmelidir.<\/p>\n
Bu Taktiklere Dikkat Edin:<\/strong><\/p>\n
![\"Elections](\"https:\/\/gijn.wpenginepowered.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Chpt2_small-336x341.jpg\")
![](\"https:\/\/gijn.wpenginepowered.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Rowan-Philp-140x140-1-140x140.png\")
Rowan Philp<\/a>\u00a0GIJN i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan bir muhabirdir. Daha \u00f6nce G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n\u00a0Sunday Times<\/a>\u00a0gazetesinin ba\u015f muhabiriydi. D\u0131\u015f muhabir olarak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda iki d\u00fczineden fazla \u00fclkede haber, siyaset, yolsuzluk ve \u00e7at\u0131\u015fma haberleri yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n