- \n
- Se\u00e7im \u015fiddetini izlemek<\/a> i\u00e7in “co\u011frafi kodlama” hilesi bunlardan biri. Google Maps’teki “What’s here” etiketinden bir olay\u0131n koordinatlar\u0131n\u0131 kopyalayan muhabirler, bu dizeyi TweetDeck’te “geocode:” teriminin yan\u0131na yap\u0131\u015ft\u0131rabilir ve bir yar\u0131\u00e7ap ekleyerek o b\u00f6lgedeki t\u00fcm sosyal medya payla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 ve videolar\u0131 tek bir s\u00fctuna y\u00f6nlendirebilirler. Ad\u0131mlar Bellingcat’in bu a\u00e7\u0131klamas\u0131nda da yer al\u0131yor.<\/a><\/li>\n
- Boolean arama. Dijital becerileri ne d\u00fczeyde olursa olsun, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabirler, Google’\u0131n veri bulma g\u00fcc\u00fcne lazerle odaklanmak i\u00e7in Boolean Google arama y\u00f6ntemine g\u00fcveniyor ya yerle\u015fik arama operat\u00f6rlerinin kombinasyonlar\u0131yla<\/a> ya da geli\u015fmi\u015f Google “dork “lar\u0131yla.<\/a><\/li>\n<\/ul>\n
![\"Geocode](\"https:\/\/gijn.wpenginepowered.com\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/geocode.png\")
Co\u011frafi kodlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 Twitter kaynaklar\u0131n\u0131n izlenmesine veya do\u011frulanmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. Resim: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p><\/div>\n
Ve i\u015fte size \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 iki ara\u00e7 \u00f6rne\u011fi: <\/strong><\/p>\n
- \n
- Aleph veritaban\u0131. Gazeteciler, OCCRP’nin Aleph belge s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 veritaban\u0131yla<\/a> d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 yerlerinde se\u00e7imle ilgili su\u00e7lar\u0131 ba\u015far\u0131yla ara\u015ft\u0131rd\u0131.<\/li>\n
- Facebook’un yeni hesaplar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ask\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131 son k\u0131s\u0131tlamalara ra\u011fmen, CrowdTangle arac\u0131<\/a> Facebook ve Instagram’daki se\u00e7im dezenformasyon kampanyalar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmakta.<\/li>\n<\/ul>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler i\u00e7in her y\u0131l \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 ara\u00e7lar geli\u015ftiriliyor. Bu b\u00f6l\u00fcmde, uzmanlar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fclkede derinlemesine se\u00e7im habercili\u011fine hemen yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yledi\u011fi iki yeni \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc araca dikkat \u00e7ekiyor. GIJN’in g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc uzmanlar aras\u0131nda siyasi a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k yanl\u0131s\u0131 gruplar\u0131n \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan ve Harvard \u00dcniversitesi Shorenstein Merkezi<\/a>‘nde k\u0131demli ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olan Jane Lytvynenko<\/a> ve ProPublica’n\u0131n medya manip\u00fclasyonu gurusu Craig Silverman<\/a> yer al\u0131yor.<\/p>\n
WeVerify Twitter SNA Arac\u0131:<\/a> Se\u00e7im Konu\u015fmalar\u0131 Nas\u0131l Haritalan\u0131r ve Takip Edilir<\/strong><\/p>\n
Bir zamanlar iyi bir video do\u011frulama arac\u0131ndan<\/a> biraz daha fazlas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclen \u00fccretsiz InVid eklentisi, son zamanlarda g\u00fc\u00e7l\u00fc, \u00e7ok ama\u00e7l\u0131 bir sosyal medya izleme, ara\u015ft\u0131rma ve veri g\u00f6rselle\u015ftirme arac\u0131 haline geldi. Ve \u00f6zellikle se\u00e7imlerin arkas\u0131nda olan biteni ara\u015ft\u0131ran gazeteciler i\u00e7in \u00e7ok uygun bir ara\u00e7.<\/p>\n
Avrupa Birli\u011fi taraf\u0131ndan finanse edilen ve aralar\u0131nda Agence France-Presse ve Deutsche Welle’nin de bulundu\u011fu \u00e7ok say\u0131da medya kurulu\u015funun i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131 InVid’in WeVerify projesine yak\u0131n zamanda bir dizi kullan\u0131c\u0131 dostu \u00f6zellik ekledi. Bunlar aras\u0131nda k\u00fcresel bir do\u011fruluk kontrol\u00fc arama \u00f6zelli\u011fi de getirildi; Facebook’un mevcut veri toplama arac\u0131 CrowdTangle i\u00e7in bir d\u00fcz metin dosyas\u0131 (CSV) \u00f6zelli\u011fi getirildi ve manip\u00fcle edilmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri orijinalleriyle otomatik olarak yan yana kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rman\u0131za olanak tan\u0131yan bir “CheckGif” i\u015flevi bulunuyor b\u00f6ylece izleyiciler sahtekarl\u0131\u011f\u0131 hemen anlayabiliyor.<\/p>\n
Di\u011fer ara\u00e7 ise WeVerify’\u0131n yeni Twitter SNA arac\u0131.<\/strong><\/p>\n
“Bu,” diyor Lytvynenko, “InVid’de \u00e7ok tatl\u0131 bir ara\u00e7 revizyonuydu.”<\/p>\n
Silverman da ayn\u0131 fikirde: “Gazeteciler i\u00e7in \u0130svi\u00e7re \u00e7ak\u0131s\u0131 gibi bir \u015fey.”<\/p>\n
![\"WeVerify](\"https:\/\/gijn.wpenginepowered.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Untitled-2-771x484.png\")
WeVerify Twitter SNA’daki t\u0131klanabilir, grafiksel verilerin sadece k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131 – bu, 6 Ocak 2021’de ABD Kongre Binas\u0131’ndaki ayaklanma etraf\u0131nda bir se\u00e7im komplo teorisini zorlayan en b\u00fcy\u00fck etkileyicileri g\u00f6steriyor. Resim: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p><\/div>\n
<\/p>\n
Ara\u00e7 Profili<\/strong><\/p>\n
WeVerify Twitter SNA sadece Twitter’daki siyasi konu\u015fmalar\u0131 ve aldatma kampanyalar\u0131n\u0131 takip etmekle ve grafiksel olarak haritalamakla kalm\u0131yor ayn\u0131 zamanda anlat\u0131y\u0131 zorlayan ki\u015filere i\u015faret edebiliyor ve dikkat \u00e7ekici bir \u015fekilde bu kampanyalardan potansiyel olarak en \u00e7ok yararlanan kurulu\u015flar\u0131 ve web sitelerini de listeleyebiliyor. Bunu aranan dezenformasyon terimlerini kullanan Twitter kullan\u0131c\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan en s\u0131k payla\u015f\u0131lan 25 siteyi listeleyerek ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ba\u011flant\u0131 haritalar\u0131 olu\u015fturarak yap\u0131yor. (GIJN, Fransa, Kambo\u00e7ya ve Tunus’taki \u00e7evrim i\u00e7i belge uzmanlar\u0131yla yak\u0131n zamanda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi bir web seminerinde bu en \u00e7ok payla\u015f\u0131lan 25 site \u00f6zelli\u011finden bahsettiklerin uzmanlar kendili\u011finden “Ciddi misin?” ve “Yok art\u0131k!” gibi yorumlarla tepki g\u00f6sterdiler).<\/p>\n
Bu arac\u0131 kullanmak i\u00e7in konumlara, kodlama becerilerine, kendi grafiklerinize dahi ihtiyac\u0131n\u0131z yok. Arama \u00e7ubu\u011funa arama terimlerini ya da hashtag’leri yaz\u0131p bir tarih aral\u0131\u011f\u0131 ekledikten sonra indirilebilir grafikler, t\u0131klanabilir aktif kullan\u0131c\u0131lar ve ilgili web sitesi listelerinden olu\u015fan inan\u0131lmaz derecede detayl\u0131 ve eri\u015filebilir bir ak\u0131\u015f sayfan\u0131n a\u015fa\u011f\u0131s\u0131na do\u011fru h\u0131zla ak\u0131yor.<\/p>\n
Sistem bir seferde 15.000 kadar tweet getirebiliyor. Daha fazla tweetin s\u00f6z konusu oldu\u011fu nadir durumlarda \u00f6zellikle viral anahtar kelimeler ya da “Stop the Steal” gibi genel anahtar kelime kombinasyonlar\u0131 gibi\u00a0 muhabirler tarih aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 daraltarak aramalar\u0131n\u0131 daraltabiliyorlar.<\/p>\n
Se\u00e7im Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na Nas\u0131l Yard\u0131mc\u0131 Olur?<\/strong><\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler i\u00e7in \u00f6zellikle ilgi \u00e7ekici bir ara\u00e7 WeVerify Twitter SNA. Arac\u0131 i\u00e7erikten ziyade kullan\u0131c\u0131lara ve ba\u011flant\u0131lar\u0131na odaklanarak siyasi mesajlar\u0131n arkas\u0131ndaki durumu etkileyen ve bundan faydalananlara h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ula\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
\u00d6rne\u011fin, GIJN arac\u0131n arama \u00e7ubu\u011funa “a\u015fk cihad\u0131” yazd\u0131\u011f\u0131nda Hindistan’daki se\u00e7imleri ve yeni yasalar\u0131 etkileyen rahats\u0131z edici bir Hindu milliyet\u00e7isi komplo teorisine at\u0131fta bulunarak son iki haftal\u0131k bir zaman dilimiyle birlikte ara\u00e7 4.300 ayr\u0131 tweeti ve bunlarla ili\u015fkili retweet ve be\u011feni say\u0131s\u0131n\u0131 getirdi. Ara\u00e7 ya bir ya da iki kez payla\u015f\u0131m yapan pop\u00fcler fenomenler ya da saatte birden fazla mesaj payla\u015fan troller, botlar veya ideolojik a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k yanl\u0131lar\u0131 olduklar\u0131 i\u00e7in kampanyada b\u00fcy\u00fck rol oynayan bir avu\u00e7 Twitter hesab\u0131na odakland\u0131. Bu kampanyada en \u00e7ok payla\u015f\u0131m yapanlar olarak listelenen web siteleri aras\u0131nda \u0130slamofobik s\u00f6ylemden kar elde etmek i\u00e7in ticari \u00fcr\u00fcn satan \u015firketler de vard\u0131. En aktif 25 hesab\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 listede t\u0131klad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk ‘top-tweeter’ ; Hindu milliyet\u00e7i politikalara kar\u015f\u0131 herhangi bir muhalefete kar\u015f\u0131 t\u00fcyler \u00fcrpertici uyar\u0131lar yay\u0131nlanm\u0131\u015f.<\/p>\n
AFP MediaLab ba\u015fkan\u0131 ve WeVerify’\u0131n kurucusu Denis Teyssou<\/a>, GIJN’e muhabirlerin se\u00e7im konu\u015fmalar\u0131n\u0131 ve dezenformasyon kampanyalar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken Twitter SNA arac\u0131n\u0131 nas\u0131l kullanabileceklerine dair bir demo verdi. Bu demo a\u015fa\u011f\u0131da yer alan detaylar\u0131 kaps\u0131yor:<\/p>\n
- \n
- Muhabirlerin bir bak\u0131\u015fta bir dezenformasyon anlat\u0131s\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendiricilerini belirleyebilecekleri bir bubblemap grafi\u011fi, turuncu baloncuklar bir iddiay\u0131 bir g\u00fcnde be\u015f ila 14 kez yay\u0131nlayan ki\u015fileri veya botlar\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 baloncuklar ise g\u00fcnde 15 kez veya daha fazla payla\u015f\u0131mda bulunanlar\u0131 g\u00f6steriyor.<\/li>\n
- Se\u00e7im s\u00f6ylemlerinin indirilebilir bir \u00e7izgi grafi\u011findeki “yay\u0131lma zaman \u00e7izelgesi” b\u00f6ylece muhabirler dezenformasyon art\u0131\u015flar\u0131n\u0131 \u00f6nceki haber olaylar\u0131na ba\u011flayabilirler. (Teyssou, grafikteki zaman \u00e7ubuklar\u0131n\u0131 ayarlayarak zaman \u00e7izelgesini kolayca k\u00fc\u00e7\u00fcltebilece\u011finizi ve ani art\u0131\u015flara odaklanabilece\u011finizi belirtiyor).<\/li>\n
- En \u00e7ok retweetlenen 20 kullan\u0131c\u0131, muhtemelen k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 bir iddiay\u0131 destekleyen \u00fcnl\u00fcleri veya politikac\u0131lar\u0131 tan\u0131mlar.<\/li>\n
- En aktif 20 kullan\u0131c\u0131, muhtemelen yalan\u0131 pompalayan ve en \u00e7ok trend olan listelere girmesini sa\u011flayan trolleri, influencer’lar\u0131 veya botlar\u0131 g\u00f6sterir.<\/li>\n
- Dezenformasyon anahtar kelimelerini i\u00e7eren tweetlerde “en \u00e7ok bahsedilen” 20 ki\u015fi. Bunlar genellikle pop\u00fclist liderler ya da \u00f6rne\u011fin Bill Gates gibi kamuoyunda tan\u0131nan ki\u015filerdir.<\/li>\n
- Bir se\u00e7im konusu etraf\u0131ndaki konu\u015fmada kullan\u0131c\u0131lar ve hashtag’ler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00f6rselle\u015ftiren haritalar, t\u0131klanabilir baloncuklar etkilerine g\u00f6re \u00f6l\u00e7eklendirilmi\u015ftir.<\/li>\n
- Teyssou’nun olas\u0131 otomatik botlar\u0131 belirlemek i\u00e7in kullan\u0131labilece\u011fini s\u00f6yledi\u011fi interaktif bir \u0131s\u0131 haritas\u0131. \u00d6rne\u011fin, bir hesap sabah\u0131n erken saatlerinde s\u00f6zde bulundu\u011fu yerde \u00e7ok say\u0131da mesaj payla\u015f\u0131yorsa.<\/li>\n
- Anahtar kelimelerinizi i\u00e7eren g\u00f6nderilerde en s\u0131k payla\u015f\u0131lan 25 web sitesi, muhabirlerin bu sitelere t\u0131klay\u0131p ke\u015ffetmelerini sa\u011flar. Ya da URL’nin yan\u0131ndaki kutucu\u011fu i\u015faretleyip “Twitter SNA’y\u0131 g\u00f6nder” se\u00e7ene\u011fine t\u0131klad\u0131klar\u0131nda sistem o siteden bahseden di\u011fer Tweetler i\u00e7in de ayn\u0131 tam aramay\u0131 yapacakt\u0131r. (ABD 2020 se\u00e7imlerinden \u00f6nceki bir haftal\u0131k d\u00f6nemde “antifa” ve “yang\u0131nlar” kelimelerini aratt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, en \u00e7ok payla\u015f\u0131lan siteler listesinde Rus devlet medyas\u0131 siteleri ve ABD’deki Black Lives Matter’a kar\u015f\u0131 sa\u011fc\u0131 bir hareket olan ‘Blue Lives Matter’ siteleri yer ald\u0131).<\/li>\n<\/ul>\n
![\"WeVerify](\"https:\/\/gijn.wpenginepowered.com\/wp-content\/uploads\/2022\/04\/Untitled-3-771x547.png\")
Antifa Capitol isyan\u0131 komplosuyla ilgili bir aramadan elde edilen bir Twitter SNA hashtag haritas\u0131; burada muhabirler interaktif d\u00fc\u011f\u00fcmlere t\u0131klayabilir ve ara\u00e7 i\u00e7indeki ba\u011flant\u0131lar\u0131 takip edebilir. Resim: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p><\/div>\n
<\/p>\n
Twitter SNA ve Di\u011fer Geli\u015fmi\u015f Ara\u00e7lara \u00dccretsiz Eri\u015fim Sa\u011flama<\/strong><\/p>\n
WeVerify Twitter SNA arac\u0131na eri\u015fmek i\u00e7in muhabirlerin WeVerify’daki geli\u015fmi\u015f \u00f6zellikler grubuna ba\u015fvurmalar\u0131 ve kaydolmalar\u0131 gerekecek (a\u015fa\u011f\u0131da ad\u0131mlar yer al\u0131yor) Lytvynenko, \u00fccretsiz, geli\u015fmi\u015f ara\u00e7lar hesab\u0131 alabilmek i\u00e7in muhtemelen bir haber sitesine ya da ara\u015ft\u0131rma odakl\u0131 ba\u015fka bir kurulu\u015fa ba\u011fl\u0131 bir e-posta adresi g\u00f6ndermeniz gerekece\u011fi konusunda uyar\u0131yor. (Bu nedenle ki\u015fisel Gmail veya Protonmail hesab\u0131n\u0131z\u0131 kullanmay\u0131n).<\/p>\n
Ancak bu s\u00fcrecin sizi cayd\u0131rmas\u0131na izin vermeyin. Ba\u015fvuru sadece birka\u00e7 dakika s\u00fcr\u00fcyor. Teyssou, Twitter SNA arac\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insan haklar\u0131 gruplar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler i\u00e7in tasarland\u0131\u011f\u0131ndan, WeVerify’\u0131n k\u00f6t\u00fc niyetli akt\u00f6rlere eri\u015fim vermekten ka\u00e7\u0131nmak istedi\u011fini do\u011fruluyor.<\/p>\n
Chrome eklentilerine daha az a\u015fina olan muhabirler i\u00e7in arac\u0131 etkinle\u015ftirme ve kay\u0131t olma s\u00fcreci kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnebilir,\u00a0 bu nedenle a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar\u0131 dikkatlice izleyin:<\/p>\n
<\/p>\n
Bu ba\u011flant\u0131dan eklenti sayfas\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131n<\/a>;<\/em><\/p>\n
Chrome’da Ekle simgesine t\u0131klay\u0131n;
\n<\/em>
\nEkran\u0131n sa\u011f \u00fcst k\u00f6\u015fesindeki yapboz par\u00e7as\u0131na t\u0131klay\u0131n ve arac\u0131 sabitleyin;
\n<\/em>
\nAra\u00e7 \u00e7ubu\u011funuzda g\u00f6r\u00fcnmesi gereken InVid simgesine t\u0131klay\u0131n ve ‘Oturum A\u00e7’a t\u0131klay\u0131n;
\n<\/em>
\nA\u00e7\u0131lan pencerenin alt\u0131ndaki ‘Kay\u0131t Ol’ simgesini bulun ve profesyonel gazetecilerin e-posta adresini girin. (Yaln\u0131zca ki\u015fisel bir adresiniz varsa, ‘Geri Bildirim’ mesaj kutusuna t\u0131klay\u0131n ve gazeteci oldu\u011funuzu a\u00e7\u0131klay\u0131n);
\n<\/em>
\nE-postan\u0131za g\u00f6nderilen kodu al\u0131n, ayn\u0131 Giri\u015f simgesinin alt\u0131na girin ve Twitter SNA dahil olmak \u00fczere Geli\u015fmi\u015f Ara\u00e7lara tam eri\u015fiminiz olsun.<\/em><\/p>\n“Ara\u00e7 kutusunu a\u00e7” a\u00e7\u0131l\u0131r men\u00fcs\u00fcne t\u0131klayarak ba\u015flay\u0131n.<\/p>\n
WeVerify Twitter SNA Arac\u0131 K\u0131s\u0131tlamalar\u0131<\/strong><\/p>\n
Lytvynenko, WhatsApp, Facebook veya Telegram gibi platformlar\u0131n bask\u0131n oldu\u011fu ve Twitter’\u0131n se\u00e7menler taraf\u0131ndan az kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fclkelerde bu \u00f6zelli\u011fin daha az etkili olaca\u011f\u0131 konusunda uyar\u0131yor. Bununla birlikte Lytvynenko, SNA arac\u0131n\u0131n bu \u00fclkelerde yine de faydal\u0131 olabilece\u011fini, \u00e7\u00fcnk\u00fc se\u00e7im g\u00f6zlemcileri, uluslararas\u0131 medya ve dezenformat\u00f6rler gibi se\u00e7imlere dahil olan yabanc\u0131 akt\u00f6rlerin Twitter’\u0131 kullanaca\u011f\u0131n\u0131 ve konu odakl\u0131 konu\u015fmalar\u0131n izlenebilece\u011fini vurguluyor. Teyssou, bu arac\u0131n Facebook, Reddit ve Instagram’da arama yapabilen CrowdTangle ile birlikte de kullan\u0131labilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n
Daha \u00f6nce de belirtildi\u011fi gibi, Twitter SNA arac\u0131 bir seferde 15.000’e kadar tweet getirebilir, bu da i\u011fneleri aramak i\u00e7in potansiyel olarak b\u00fcy\u00fck bir saman y\u0131\u011f\u0131n\u0131d\u0131r. Bu nedenle arama terimlerinizi ya da viral se\u00e7im iddialar\u0131ndaki tarih aral\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca daraltmak ak\u0131ll\u0131ca olacakt\u0131r.<\/p>\n
Son olarak, ara\u00e7 taraf\u0131ndan \u00fcretilen \u00e7izim grafiklerini ve pasta grafiklerini indirmek kolay olsa da, ili\u015fkili hashtag grafi\u011fi i\u00e7in benzer se\u00e7enekler yoktur, bu nedenle bu grafikleri saklamak veya yay\u0131nlamak istiyorsan\u0131z ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini almak gerekecektir.<\/p>\n
UA\/Pub Arac\u0131: K\u00f6t\u00fc Se\u00e7im Akt\u00f6rlerinin A\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc Kullanarak A\u011flar\u0131n\u0131 Ortaya \u00c7\u0131karmak<\/strong><\/p>\n
Craig Silverman gibi \u00f6nde gelen bir online hafiye “Bu sunumdan hat\u0131rlaman\u0131z\u0131 umdu\u011fum tek bir \u015fey var” dedi\u011finde, oturup not almaya de\u011fer olabilir.<\/p>\n
![\"Elections](\"https:\/\/gijn.wpenginepowered.com\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/Elections-Guide-Chapter-1_small-336x240.jpg\")
Illustration: Marcelle Louw \/GIJN<\/p><\/div>\n
ProPublica’n\u0131n medya manip\u00fclasyonu uzman\u0131, Filipinler \u00dcniversitesi’nin ev sahipli\u011fini yapt\u0131\u011f\u0131 yak\u0131n tarihli bir se\u00e7im habercili\u011fi at\u00f6lyesinde, se\u00e7imle ilgili web sitelerinin arkas\u0131ndaki anonim ki\u015fileri izlemek i\u00e7in “UA\/Pub” ad\u0131n\u0131 verdi\u011fi arac\u0131 anlatt\u0131ktan sonra b\u00f6yle dedi.<\/p>\n
Silverman sunumunun o noktas\u0131nda yakla\u015f\u0131k iki d\u00fczine heyecan verici, zaman kazand\u0131ran ara\u00e7tan bahsetmi\u015fti, peki neden bu \u00e7ok ad\u0131ml\u0131 UA\/Pub y\u00f6nteminin se\u00e7im g\u00f6zlemcilerinin bilmesi gereken en \u00f6nemli y\u00f6ntem oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc?<\/a><\/p>\n
\u0130lk olarak, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte karma\u015f\u0131k bir kodla kar\u015f\u0131la\u015fman\u0131za ra\u011fmen asl\u0131nda hi\u00e7bir ileri d\u00fczey beceri gerektirmedi\u011fi i\u00e7in \u00f6neriyor. \u0130kincisi ise, bir\u00e7ok k\u00f6t\u00fc niyetli se\u00e7im akt\u00f6r\u00fcn\u00fc motive eden ki\u015fisel a\u00e7g\u00f6zl\u00fcl\u00fckten faydalan\u0131yor olmas\u0131.<\/p>\n
\u0130ster kampanya personeli ister \u00f6zel \u00e7\u0131kar lobicileri ya da ba\u011f\u0131\u015f\u00e7\u0131lar olsun, se\u00e7imlerde \u00f6ne \u00e7\u0131kan fig\u00fcrlerin, belirli bireysel web sitelerinin arkas\u0131ndaki ger\u00e7ek g\u00fcc\u00fcn kendileri oldu\u011funu kamuoyunun bilmesini istememelerinin bir\u00e7ok nedeni var. \u00d6rne\u011fin, bu siteler nefret s\u00f6ylemi veya dezenformasyon i\u00e7erebilir ya da yabanc\u0131 g\u00fc\u00e7lerle yasad\u0131\u015f\u0131 ba\u011flant\u0131lar i\u00e7erebilir.<\/p>\n
Kendilerini gizli tutmak i\u00e7in bu web sitelerinin “itibar\u0131n\u0131” feda etmeye istekli olabilirler mi? Evet ve bir\u00e7o\u011fu isimlerini kald\u0131rmak i\u00e7in alan ad\u0131 gizlilik ayarlar\u0131n\u0131 se\u00e7ebiliyorlar ve se\u00e7mekte. Ancak bu siteler sayesinde elde edilen reklam gelirlerini de feda etmeye haz\u0131rlar m\u0131? Silverman’a g\u00f6re muhtemelen hay\u0131r, ki bu da ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilerin zehirli, se\u00e7imle ilgili web sitelerinin arkas\u0131ndaki ki\u015fileri takip etmesine olanak sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n
UA\/Pub Arac\u0131 Nas\u0131l \u00c7al\u0131\u015f\u0131r?
\n<\/strong><\/p>\n- \n
- Milyonlarca web sitesinin arkas\u0131ndaki insanlar \u00fccretsiz Google AdSense hizmetine kaydoldular ve daha sonra sitelerini otomatik olarak reklamlarla doldurdular. Bu reklamlardan gelir elde etmek i\u00e7in, web sitesi sahibinin web sitesi kaynak koduna benzersiz bir AdSense kod dizesi eklemesi gerekir bu kod her zaman “Pub-” ile ba\u015flar.<\/li>\n
- Benzer \u015fekilde milyonlarca site sahibi de kendilerine hedef kitlelerinin boyutunu ve kayna\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00fccretsiz Google Analytics hizmetine kaydolmu\u015ftur. Bu verileri almak i\u00e7in kontrol ettikleri t\u00fcm sitelere her zaman “UA-” ile ba\u015flayan basit, benzersiz bir kod eklemeleri gerekir.<\/li>\n
- Site sahipleri genellikle ayn\u0131 kimlik etiketlerini kullan\u0131r b\u00f6ylece Google hem paray\u0131 hem de \u00fcretilen verileri kime g\u00f6ndermesi gerekti\u011fini bilir.<\/li>\n
- Muhabirler herhangi bir web sitesinin kaynak kodunda Pub ya da UA etiketlerini bulabilir (a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlara bak\u0131n\u0131z) ve bunlar\u0131 \u00fc\u00e7 \u00fccretsiz ara\u00e7tan birine (\u00a0BuiltWith<\/a>,\u00a0SpyOnWeb<\/a>, ya da DNSlytics<\/a>) yap\u0131\u015ft\u0131rarak ayn\u0131 gelir ya da veri etiketlerini kullanan di\u011fer t\u00fcm siteleri h\u0131zl\u0131ca g\u00f6rebilirsiniz. Bu \u015fekilde, gizemli se\u00e7im sitelerinin arkas\u0131ndaki a\u011flar\u0131 ve ki\u015fileri potansiyel olarak bulabilmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/li>\n
- Dikkat \u00e7ekici bir \u015fekilde, UA\/Pub y\u00f6ntemi aktif olmayan ve hatta \u00e7oktan \u00f6lm\u00fc\u015f web sitelerinde de \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. B\u00f6ylece muhabirler ayn\u0131 kampanya akt\u00f6rlerinin \u00f6rne\u011fin \u00f6nceki se\u00e7im d\u00f6ng\u00fclerinde f\u0131rsat\u00e7\u0131 dezenformasyondan nas\u0131l kazan\u00e7 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya farkl\u0131 alan ad\u0131 a\u011flar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu potansiyel olarak bulabilirler. Silverman, Wayback Machine Taray\u0131c\u0131 Uzant\u0131s\u0131n\u0131<\/a> \u00f6nceden y\u00fcklemi\u015f olan muhabirlerin, normal UA\/Pub aramalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda otomatik olarak a\u00e7\u0131l\u0131r mesajlar alabileceklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu mesajlar, arac\u0131n, ara\u015ft\u0131rman\u0131zda ortaya \u00e7\u0131kan eski sitelerin ar\u015fivlenmi\u015f kopyalar\u0131na sahip oldu\u011fu konusunda sizi uyar\u0131yor. Daha sonra ayn\u0131 etiketleri aramak i\u00e7in ar\u015fivlenmi\u015f sayfalarda ayn\u0131 basit UA\/Pub arama y\u00f6ntemini uygulayabilirsiniz. “Bu inan\u0131lmaz, s\u00fcper kolay bir \u015fey de\u011fil mi?” diyor Silverman. “Uzant\u0131y\u0131 y\u00fckledi\u011finiz i\u00e7in size hemen s\u00f6yl\u00fcyor ve siz de ayn\u0131 kaynak kodu numaras\u0131n\u0131 yapabiliyorsunuz.”<\/li>\n<\/ul>\n
“Bu, web sitelerini birbirine ba\u011flamak i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131m en temel y\u00f6ntem,” diye s\u00f6zlerini tamaml\u0131yor Silverman. “Teknik gibi g\u00f6r\u00fcnse de ger\u00e7ekten \u00e7ok basit ve muhabirleri se\u00e7imlerde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 sitelerde bunu uygulamaya te\u015fvik ediyorum.”<\/p>\n
\u00d6zellikle AdSense “Pub” yay\u0131nc\u0131 kimli\u011finin, g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ba\u011flant\u0131s\u0131z sitelerin arkas\u0131nda ayn\u0131 ki\u015fi ya da grubun oldu\u011funa dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00f6sterge oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. “Ayn\u0131 yay\u0131nc\u0131 etiketine ba\u011fl\u0131 reklamlardan kazan\u0131lan paran\u0131n hepsi ayn\u0131 hesaba gidiyor,” diye a\u00e7\u0131kl\u0131yor. “Siteme ba\u015fka birinin Google yay\u0131nc\u0131 kimli\u011fini koymam pek olas\u0131 de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc reklam g\u00f6sterimimden t\u00fcm paray\u0131 onlar kazanacak. ”<\/p>\n
Bu Y\u00f6ntem i\u00e7in UA\/ Pub Etiketleri Nas\u0131l Bulunur?<\/strong><\/p>\n
- \n
- Herhangi bir web sayfas\u0131n\u0131n beyaz bo\u015flu\u011funa sa\u011f t\u0131klay\u0131n ve “kaynak kodunu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcle” veya “sayfa kayna\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcle” se\u00e7ene\u011fine gidin.<\/li>\n
- G\u00f6r\u00fcnen t\u00fcm kaynak kodu g\u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc korkutmas\u0131n! Kaynak kodu sayfas\u0131nda “UA-” ya da “Pub-” aramas\u0131 yapmak i\u00e7in Control-F – ya da D\u00fczen men\u00fcs\u00fcndeki “Bul” se\u00e7ene\u011fini kullan\u0131n.<\/li>\n
- UA veya Pub ve takip eden say\u0131lar dahil olmak \u00fczere bulabilece\u011finiz t\u00fcm etiketi kopyalay\u0131n.<\/li>\n
- DNSlytics.com’u a\u00e7\u0131n ve kopyalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z etiketi arama \u00e7ubu\u011funa yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131n. Arama sonucunda ayn\u0131 gelir veya analiz etiketini kullanan di\u011fer web sitesi alan adlar\u0131n\u0131n t\u0131klanabilir bir listesi \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Not: Bu liste, ge\u00e7mi\u015fte bu etiketi kullanm\u0131\u015f ve art\u0131k kullan\u0131lmayan siteleri de i\u00e7erebilir.<\/li>\n
- Ayn\u0131 k\u0131sa s\u00fcreci SpyOnWeb ve BuiltWith ara\u00e7lar\u0131yla da tekrarlay\u0131n \u00e7\u00fcnk\u00fc aktif olmayan siteler de dahil olmak \u00fczere genellikle ba\u015fka sonu\u00e7lar da ortaya \u00e7\u0131kar. Silverman, BuiltWith’in sadece ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z web sitesinin URL’siyle de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor, ancak gazetecileri siteler aras\u0131ndaki benzersiz ba\u011flant\u0131y\u0131 do\u011frulaman\u0131n bir yolu olarak UA ve Pub numaralar\u0131n\u0131 manuel olarak aramaya te\u015fvik ediyor.<\/li>\n
- Wayback Machine’de buldu\u011funuz ar\u015fivlenmi\u015f sayfalarda UA\/Pub aramas\u0131n\u0131 tekrarlay\u0131n.<\/li>\n
- Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z URL’leri Whoisology.com ve DomainBigData.com’a b\u0131rakarak ve UA\/Pub aramas\u0131nda elde edilen bilgiler i\u00e7in mevcut ge\u00e7mi\u015fi arayarak bulgular\u0131n\u0131z\u0131 do\u011frulay\u0131n veya geni\u015fletin.<\/li>\n<\/ul>\n
Not: Muhabirlerin se\u00e7imleri ara\u015ft\u0131rmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilecek yeni ve harika bir ara\u00e7 ya da veritaban\u0131 biliyorsan\u0131z, l\u00fctfen hello@gijn.org adresinden bizimle payla\u015f\u0131n. Bu, GIJN’in d\u00fcnya genelindeki se\u00e7imleri ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik be\u015f b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fan rehberinin ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc. Giri\u015f<\/a>, 2. B\u00f6l\u00fcm, 3. B\u00f6l\u00fcm ve 4. B\u00f6l\u00fcm de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Ek Kaynaklar<\/p>\n
Giri\u015f: Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazeteciler i\u00e7in Se\u00e7im Rehberi<\/a><\/p>\n
ABD Se\u00e7imleri i\u00e7in Temel Kaynaklar: \u00d6n Saflardaki Gazeteciler i\u00e7in Bir Saha Rehberi<\/a><\/p>\n
A\u00e7\u0131k Kaynak Uzmanlar\u0131 ABD Kongre Binas\u0131 \u0130syanc\u0131lar\u0131n\u0131 Nas\u0131l Tespit Etti?<\/a><\/p>\n
![](\"https:\/\/gijn.wpenginepowered.com\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/Rowan-Philp-140x140-1-140x140.png\")
Rowan Philp<\/a>\u00a0GIJN i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan bir muhabirdir. Daha \u00f6nce G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n\u00a0Sunday Times<\/a>\u00a0gazetesinin ba\u015f muhabiriydi. D\u0131\u015f muhabir olarak d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda iki d\u00fczineden fazla \u00fclkede haber, siyaset, yolsuzluk ve \u00e7at\u0131\u015fma haberleri yapm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"GIJN’in d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki se\u00e7imleri ara\u015ft\u0131rmaya y\u00f6nelik rehberi, se\u00e7imlere ili\u015fkin yanl\u0131\u015f bilgilerin \u0130nternet’te yay\u0131lmas\u0131n\u0131 takip etmeyi sa\u011flayan ara\u00e7lar\u0131 tan\u0131t\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":518306,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":true,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23203,23200,23202],"tags":[27044,22533,26615,27045,19867,27046,27047,27048,27049,24122,27050],"gijn_topic":[18932],"series":[],"gijn_language":[17789],"gijn_region":[],"class_list":["post-604186","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bolum","category-kaynak","category-kilavuz","tag-genel-secimler-turkiye-tr","tag-kitle-kaynak-tr","tag-kuresel-arastirmaci-gazecilik-agi-tr","tag-secim-araclari-tr","tag-secim-rehberi-tr","tag-secimi-arastirma-araclari-tr","tag-secmen-tr","tag-ua-pub-tr","tag-veri-kazima-araclari-tr","tag-wayback-machine-tr","tag-weverify-twitter-sna-tr","gijn_topic-haberler-analizler","gijn_language-tr-tr"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604186","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=604186"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604186\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2369533,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/604186\/revisions\/2369533"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/518306"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=604186"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=604186"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=604186"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=604186"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=604186"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=604186"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=604186"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
- Dikkat \u00e7ekici bir \u015fekilde, UA\/Pub y\u00f6ntemi aktif olmayan ve hatta \u00e7oktan \u00f6lm\u00fc\u015f web sitelerinde de \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. B\u00f6ylece muhabirler ayn\u0131 kampanya akt\u00f6rlerinin \u00f6rne\u011fin \u00f6nceki se\u00e7im d\u00f6ng\u00fclerinde f\u0131rsat\u00e7\u0131 dezenformasyondan nas\u0131l kazan\u00e7 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya farkl\u0131 alan ad\u0131 a\u011flar\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu potansiyel olarak bulabilirler. Silverman, Wayback Machine Taray\u0131c\u0131 Uzant\u0131s\u0131n\u0131<\/a> \u00f6nceden y\u00fcklemi\u015f olan muhabirlerin, normal UA\/Pub aramalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda otomatik olarak a\u00e7\u0131l\u0131r mesajlar alabileceklerini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu mesajlar, arac\u0131n, ara\u015ft\u0131rman\u0131zda ortaya \u00e7\u0131kan eski sitelerin ar\u015fivlenmi\u015f kopyalar\u0131na sahip oldu\u011fu konusunda sizi uyar\u0131yor. Daha sonra ayn\u0131 etiketleri aramak i\u00e7in ar\u015fivlenmi\u015f sayfalarda ayn\u0131 basit UA\/Pub arama y\u00f6ntemini uygulayabilirsiniz. “Bu inan\u0131lmaz, s\u00fcper kolay bir \u015fey de\u011fil mi?” diyor Silverman. “Uzant\u0131y\u0131 y\u00fckledi\u011finiz i\u00e7in size hemen s\u00f6yl\u00fcyor ve siz de ayn\u0131 kaynak kodu numaras\u0131n\u0131 yapabiliyorsunuz.”<\/li>\n<\/ul>\n
- Facebook’un yeni hesaplar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 ask\u0131ya ald\u0131\u011f\u0131 son k\u0131s\u0131tlamalara ra\u011fmen, CrowdTangle arac\u0131<\/a> Facebook ve Instagram’daki se\u00e7im dezenformasyon kampanyalar\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmakta.<\/li>\n<\/ul>\n
- Boolean arama. Dijital becerileri ne d\u00fczeyde olursa olsun, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabirler, Google’\u0131n veri bulma g\u00fcc\u00fcne lazerle odaklanmak i\u00e7in Boolean Google arama y\u00f6ntemine g\u00fcveniyor ya yerle\u015fik arama operat\u00f6rlerinin kombinasyonlar\u0131yla<\/a> ya da geli\u015fmi\u015f Google “dork “lar\u0131yla.<\/a><\/li>\n<\/ul>\n