{"id":603964,"date":"2022-12-09T15:05:14","date_gmt":"2022-12-09T20:05:14","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=603964"},"modified":"2023-09-05T23:33:19","modified_gmt":"2023-09-06T03:33:19","slug":"catisma-kaynakli-cinsel-siddeti-haberlestiren-gazeteciler-icin-en-iyi-yontemler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/kaynak\/catisma-kaynakli-cinsel-siddeti-haberlestiren-gazeteciler-icin-en-iyi-yontemler\/","title":{"rendered":"\u00c7at\u0131\u015fma Kaynakl\u0131 Cinsel \u015eiddeti Haberle\u015ftiren Gazeteciler i\u00e7in En \u0130yi Y\u00f6ntemler"},"content":{"rendered":"

<\/a><\/p>\n

Cinsel \u015fiddet, gazeteciler taraf\u0131ndan yanl\u0131\u015f anla\u015f\u0131lmaya devam eden karma\u015f\u0131k ve tabu bir konu. Bunu tespit etmek, kaynaklar\u0131 korumak ve etik bir \u015fekilde haber yapmak \u00f6zellikle sava\u015f zamanlar\u0131nda daha da zorla\u015fmaktad\u0131r. Suriye ve eski Yugoslavya’daki \u00e7at\u0131\u015fmalarda oldu\u011fu gibi, Rusya’n\u0131n Ukrayna’y\u0131 i\u015fgali s\u0131ras\u0131nda ya\u015fanan cinsel \u015fiddet haberleri<\/a> de man\u015fetlere ta\u015f\u0131n\u0131yor. Gazeteciler bunlar\u0131 nas\u0131l sorumlu bir \u015fekilde haberle\u015ftirebilir?<\/p>\n

En iyi y\u00f6ntemleri payla\u015fmak amac\u0131yla GIJN k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce \u00e7at\u0131\u015fmayla ba\u011flant\u0131l\u0131 cinsel \u015fiddetin (conflict-related sexual violence<\/a> (CRSV) ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve haberle\u015ftirilmesi \u00fczerine bir webinar d\u00fczenledi. Konu\u015fmac\u0131lar Alix Vuillemin, Lauren Wolfe ve Gavin Rees, 3 Kas\u0131m 2022 tarihinde Frans\u0131zca, \u0130spanyolca ve Rus\u00e7a terc\u00fcmelerle bu zor konunun pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fcn\u00fc tart\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Cinsel veya Cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015eiddetin Tan\u0131mlanmas\u0131<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle terminoloji hakk\u0131nda bir not. “Cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddet” terimi, failin cinsel tatminden ziyade g\u00fc\u00e7 ve kontrol sa\u011flama amac\u0131n\u0131 do\u011fru bir \u015fekilde tan\u0131mlamak i\u00e7in uzmanlar taraf\u0131ndan “cinsel \u015fiddet” yerine giderek daha fazla kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/a> Baz\u0131lar\u0131 bu iki terimi birbirinin yerine kullanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Women\u2019s Initiatives for Gender Justice’dan Alix Vuillemin, bu su\u00e7lar\u0131n sava\u015f ve \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgelerinde nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na ili\u015fkin temel ilkeleri anlatt\u0131.<\/p>\n

Vuillemin<\/a>, “\u00c7at\u0131\u015fman\u0131n oldu\u011fu her yerde, her zaman cinsel \u015fiddet de olacakt\u0131r” dedi.<\/p>\n

Bu \u015fiddet t\u00fcr\u00fc “bir \u00e7at\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda ya da \u00e7at\u0131\u015fmayla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak meydana gelen, ya\u015f\u0131, cinsiyeti ya da toplumsal cinsiyeti ne olursa olsun herhangi bir ki\u015fi taraf\u0131ndan ya da herhangi bir ki\u015fiye kar\u015f\u0131 i\u015flenen, kas\u0131tl\u0131, r\u0131za d\u0131\u015f\u0131 ve cinsel nitelikteki eylemler” olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Vuillemin cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddetin tecav\u00fczle e\u015f anlaml\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Gensel sakatlama, zorla \u00e7\u0131plakl\u0131k, mahrem foto\u011fraflar\u0131n kaydedilmesi veya payla\u015f\u0131lmas\u0131, bir ki\u015fiyi tan\u0131mlamad\u0131\u011f\u0131 bir cinsiyet gibi giyinmeye zorlamak gibi cinsel a\u015fa\u011f\u0131lama ve cinsel taciz; cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddet \u00f6rnekleridir.<\/p>\n

Vuillemin, cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddeti \u00f6ng\u00f6rebilecek d\u0131\u015f g\u00f6stergeler oldu\u011funu belirtiyor. Kay\u0131plar, tahliyeler, ev bask\u0131nlar\u0131, silah ve hafif silahlar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, kamplarda ve kontrol noktalar\u0131nda al\u0131koyma, zafer veya yenilgiden sonra birliklerin hareketi ve ya\u011fmalama, bir \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgesinde cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddet i\u00e7in “k\u0131rm\u0131z\u0131 bayraklard\u0131r”.<\/p>\n

Gazeteciler, ma\u011fdurlarla diyalo\u011fa ge\u00e7erken\u00a0 hayatta kalan ki\u015fi oda\u011f\u0131nda, k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan hassas ve kapsay\u0131c\u0131 \u00e7er\u00e7eve sunan Lahey Cinsel \u015eiddet \u0130lkeleri<\/a>‘ni \u00f6\u011frenmeli.<\/p>\n

Vuillemin, bir olay\u0131n cinsel i\u00e7erikli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlemede kilit fakt\u00f6r\u00fcn failin, ma\u011fdurun ya da ilgili topluluklar\u0131n alg\u0131s\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddet \u00e7o\u011fu zaman bir sava\u015f silah\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm topluluklar\u0131 hedef al\u0131r. Gazeteciler, namusa dayal\u0131 k\u00fclt\u00fcrlerde bir kad\u0131n\u0131n cinsel \u015fiddetin hedef oldu\u011funu \u00e7\u00fcnk\u00fc bunun t\u00fcm ailesini ve toplulu\u011funu etkileyebilece\u011fini unutmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

‘Zarar Vermeme’ \u0130lkeleri ve Travma Bilin\u00e7li G\u00f6r\u00fc\u015fme Teknikleri<\/strong><\/p>\n

New York \u00dcniversitesi’nde yard\u0131mc\u0131 profes\u00f6r olarak g\u00f6rev yapan deneyimli gazeteci Lauren Wolfe<\/a>, cinsel \u015fiddetin t\u00fcm toplum \u00fczerinde yaratabilece\u011fi yank\u0131lar nedeniyle, hayatta kalanlar\u0131n kimliklerini korumak i\u00e7in ekstra ad\u0131mlar atman\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n

“Birinin \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini mi yoksa hikayeyi takma bir isimle anlatmay\u0131 m\u0131 tercih edersiniz?” diyerek bu konuyu ele alan gazetecilerin kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu keskin se\u00e7imi vurgulad\u0131.<\/p>\n

Wolfe, cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddet ma\u011fdurlar\u0131yla ilgilenirken hassas ve sa\u011fduyulu olman\u0131n \u00f6nemini aktard\u0131. M\u00fclteci kamplar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak yerine, ma\u011fdurlarla \u00e7al\u0131\u015fan yerel STK’lar\u0131 bulun ve konu\u015fmaya istekli biriyle tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmay\u0131 isteyin. Bir kaynak buldu\u011funuzda, kimli\u011finin a\u00e7\u0131klanmas\u0131n\u0131 kabul etse bile korundu\u011fundan emin olun. \u00d6rne\u011fin, polis veya h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan dijital izleme riski varsa, kaynaklar\u0131n\u0131zla telefon kullanarak ileti\u015fim kurmay\u0131n.<\/p>\n

Wolfe, as\u0131l g\u00f6r\u00fc\u015fme s\u00f6z konusu oldu\u011funda, hayatta kalan\u0131n konu\u015fmay\u0131 y\u00f6netmesine izin verin. Cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddetin ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 teyit ederken ma\u011fdurlar\u0131 yeniden travmatize etmemeye \u00f6zen g\u00f6sterin. Bu hatalardan ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in Wolfe ve Dart Gazetecilik ve Travma Merkezi<\/a>‘nden Gavin Rees<\/a>‘ten baz\u0131 \u00f6nemli r\u00f6portaj ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131yoruz:<\/p>\n

A\u011f\u0131rdan al\u0131n.<\/strong> Konu\u015fman\u0131n h\u0131z\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen ki\u015finin belirlemesine izin verin. Acele etmeyerek m\u00fclakata hak etti\u011fi zaman\u0131 ve dikkati verin. “Neden” sorular\u0131ndan ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/strong> Polis ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar “neden” sorular\u0131n\u0131 kullanma e\u011filimindedir, bu ma\u011fdurlar i\u00e7in sars\u0131c\u0131 olabilir. Kanl\u0131 ya da korkun\u00e7 detaylar istemeyin.<\/strong> Genellikle haber i\u00e7in bu detaylar gerekli de\u011fildir. Olay\u0131n sansasyonelle\u015fmesine ve ma\u011fduru deneyimi yeniden ya\u015famaya iterek daha fazla zarar g\u00f6rmesine yol a\u00e7abilir. \u0130zni g\u00f6zden ge\u00e7irin ve a\u00e7\u0131klay\u0131n.<\/strong> Kiminle konu\u015fursan\u0131z konu\u015fun, hikayelerini g\u00f6recek kitleyi ve bas\u0131l\u0131 m\u0131 (s\u0131n\u0131rl\u0131 payla\u015f\u0131m) yoksa dijital mi (d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda dola\u015f\u0131m) olaca\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131ndan emin olun. Habercili\u011fin veya gazetecili\u011fin nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131klar\u0131n\u0131 varsaymay\u0131n. Ba\u011flam\u0131 \u00f6\u011frenin.<\/strong> Cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddet bir sava\u015f silah\u0131d\u0131r. “Asker ne giyiyordu?” ve “Ne s\u00f6ylediler?” gibi sorular sormak, sald\u0131r\u0131lar\u0131n bireysel eylemlerin mi yoksa komuta hatt\u0131 kararlar\u0131n\u0131n m\u0131 sonucu oldu\u011funu belirlemeye yard\u0131mc\u0131 olabilir. T\u0131bbi personel ve destek personeli ile konu\u015fun.<\/strong> Ma\u011fdurlar\u0131 tedavi eden doktorlar ve psikologlar size bir sald\u0131r\u0131n\u0131n etraf\u0131ndaki ko\u015fullar hakk\u0131nda bilgi verebilir (ma\u011fdurlar\u0131n nerede bulundu\u011fu, sald\u0131r\u0131dan \u00f6nce askerlerin orada olup olmad\u0131\u011f\u0131 veya i\u015fgallerin ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi gibi). \u00dc\u00e7te bir kural\u0131n\u0131 takip edin.<\/strong> \u0130lk olarak, kaynaklara kendilerini g\u00fcvende ve istikrarl\u0131 hissettikleri zamanlar\u0131 sorun, ard\u0131ndan \u015fiddete kadar ge\u00e7en s\u00fcreyi sorun ve ard\u0131ndan \u015fu anda ne yapt\u0131klar\u0131na ve nelere odakland\u0131klar\u0131na yer vererek bitirin. B\u00f6ylece g\u00f6r\u00fc\u015fme y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz insanlar travmalar\u0131yla ba\u015fba\u015fa kald\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyecektir. G\u00f6r\u00fc\u015fmenin son k\u0131sm\u0131 i\u00e7in daha fazla zaman ay\u0131r\u0131n.<\/p>\n

Dart Centre Europe, \u00e7at\u0131\u015fmayla ba\u011flant\u0131l\u0131 cinsel \u015fiddetin ele al\u0131nmas\u0131na ili\u015fkin en iyi y\u00f6ntemlerin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc olu\u015fturdu.<\/a><\/p>\n

Travman\u0131n Haf\u0131zay\u0131 ve Tan\u0131klar\u0131 Nas\u0131l Etkiledi\u011fini Anlamak<\/strong><\/p>\n

Cinsel \u015fiddet ma\u011fdurlar\u0131, travma meydana geldi\u011finde v\u00fccutta olanlar\u0131n bir sonucu olarak par\u00e7alanm\u0131\u015f veya do\u011frusal olmayan an\u0131lara sahip olabilirler. Resim: Shutterstock<\/p>\n

Gazeteciler genellikle kaynak bulma, son dakika haberleri yapma ve k\u0131s\u0131tl\u0131 s\u00fcrelerde foto\u011fraf ve video \u00e7ekme bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. Bunu bir \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgesinde cinselle\u015ftirilmi\u015f \u015fiddeti haberle\u015ftirirken yapmak daha da zordur.<\/p>\n

Rees, travman\u0131n biyolojik, psikolojik ve sosyal boyutlar\u0131 oldu\u011funu anlaman\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Gazeteciler i\u00e7in bu durum habercilikte baz\u0131 zorluklara yol a\u00e7abilir. Ma\u011fdurlar, travma meydana geldi\u011finde v\u00fccutta meydana gelenlerin bir sonucu olarak par\u00e7alanm\u0131\u015f veya do\u011frusal olmayan an\u0131lara sahip olabilirler. Hik\u00e2yelerinde bo\u015fluklar olabilir.<\/p>\n

Rees, kaynaklarla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcrken ve hikayeleri teyit ederken yukar\u0131da bahsedilen ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanman\u0131n bo\u015fluklar\u0131 doldurmaya yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini vurguluyor.<\/p>\n

Rees, “‘Bana … hakk\u0131nda ne s\u00f6yleyebilirsiniz’ gibi sorular, onlarla konu\u015furken kendilerini g\u00fcvende hissettikleri konularda g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak bilgi verme f\u0131rsat\u0131 verir” diyor.<\/p>\n

Belirli bir konu hakk\u0131nda konu\u015fman\u0131n uygun olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorarak izinleri tekrar kontrol etmek, nazik\u00e7e ara\u015ft\u0131rma hatlar\u0131 \u00f6nermenin ve ma\u011fduru cevap vermek zorunda hissettirmekten ka\u00e7\u0131nman\u0131n bir yoludur. Rees, en \u00f6nemlisi, insanlara karma\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermenin \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu da belirtiyor. “Hasarl\u0131” ve “y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f” gibi s\u00fcrekli y\u0131k\u0131m\u0131 ima eden kelimelerden ka\u00e7\u0131nmay\u0131 \u00f6neriyor.<\/p>\n

Rees son olarak, muhabirlerin \u00e7at\u0131\u015fma b\u00f6lgelerinde haber yaparken nas\u0131l travmatik olaylar ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Cinselle\u015ftirilmi\u015f travmaya tan\u0131k olman\u0131n ve bunu duyman\u0131n rahats\u0131z edici oldu\u011funu, bu nedenle kendi hassasiyetinizi ve bu t\u00fcr habercili\u011fin ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkilerini hafife almaman\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu belirtti. Merhamet duyulmas\u0131ndan, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclen ki\u015filerle a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6zde\u015fle\u015fmekten ve gazeteci-kaynak ili\u015fkisinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 ihlal etmekten ka\u00e7\u0131nmak i\u00e7in destek aramak \u00f6nemli.<\/p>\n

Ek Kaynaklar<\/strong><\/p>\n

Cinsel \u0130stismar\u0131n Ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131: Haber Yapma \u0130pu\u00e7lar\u0131 ve Ara\u00e7lar<\/a><\/p>\n

Sava\u015f Su\u00e7lar\u0131n\u0131 Ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in 15 \u0130pucu<\/a><\/p>\n

Rus Sava\u015f Su\u00e7lar\u0131n\u0131 Ara\u015ft\u0131ran Suriyeli Gazetecilerden Al\u0131nan Dersler<\/a><\/p>\n

<\/a>Katarina Sabados<\/a>, Vancouver merkezli bir multimedya gazetecisidir ve \u015fu anda Global Reporting Centre’da tedarik zincirleri \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Haber ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 NBC News, Canada’s National Observer, The Tyee, The Toronto Star ve OCCRP’de yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

GIJN web seminerinde gazeteciler ve uzmanlar, olas\u0131 sava\u015f su\u00e7u ma\u011fdurlar\u0131yla g\u00f6r\u00fc\u015fme ve hayatta kalanlar\u0131 yeniden travmatize etmeden olaylar\u0131 do\u011frulamaya y\u00f6nelik ipu\u00e7lar\u0131 da dahil olmak \u00fczere \u00e7at\u0131\u015fmayla ba\u011flant\u0131l\u0131 cinsel \u015fiddetin (CRSV) ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik en iyi uygulamalar\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":1159413,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":true,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23200],"tags":[19779,19684,19687,19992,19993,19941],"gijn_topic":[],"series":[],"gijn_language":[17789],"gijn_region":[18919],"class_list":["post-603964","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kaynak","tag-araclar-ve-teknikler-tr","tag-arastirmaci-gazetecilik-tr","tag-savas-tr","tag-savas-haberciligi-tr","tag-savas-muhabirligi-tr","tag-travma-tr","gijn_language-tr-tr","gijn_region-afrika-tr"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/603964","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=603964"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/603964\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1224176,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/603964\/revisions\/1224176"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1159413"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=603964"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=603964"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=603964"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=603964"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=603964"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=603964"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=603964"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}