inVOC<\/strong> giri\u015fiminin kurulu\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na katk\u0131 sunuyor.<\/aside>\nA\u011f, bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6nemli ba\u015far\u0131lara imza att\u0131. \u00dcniversitelerde cinsel tacize kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri kampanyalardan birinde, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan 256 akademisyenin imzalad\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k mektubu \u00c7in E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131’na sundular. Bu giri\u015fim, e\u011fitim kurumlar\u0131nda cinsel tacize ili\u015fkin \u00c7in’in bakanl\u0131k d\u00fczeyindeki ilk politika belgesinin haz\u0131rlanmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti. Li ayr\u0131ca, \u00c7in’in d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 niteli\u011findeki aile i\u00e7i \u015fiddetle m\u00fccadele yasas\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na y\u00f6nelik sivil toplum savunuculu\u011funda da kilit bir rol \u00fcstlendi.<\/p>\n
Ancak kamuoyundaki g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, beraberinde istenmeyen ilgiyi de getirdi. 2017 y\u0131l\u0131nda, \u00c7in’de Yurt D\u0131\u015f\u0131 Sivil Toplum Kurulu\u015flar\u0131 Y\u00f6netim Yasas\u0131 tam anlam\u0131yla y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girdikten sonra, defalarca sorguya \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131 ve Women Awakening Network’ten ayr\u0131lmas\u0131 istendi. Ayn\u0131 zamanda kendisine, akademik kariyerin kendisi i\u00e7in daha uygun olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde “nazik” telkinlerde bulunuldu. Doktoras\u0131n\u0131 tamamlad\u0131ktan sonra Shantou \u00dcniversitesi Gazetecilik Fak\u00fcltesi’nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak g\u00f6reve ba\u015flad\u0131. 2022 y\u0131l\u0131ndan bu yana ise Kaliforniya \u00dcniversitesi, Berkeley’de misafir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 (scholar-in-residence) ve Stanford \u00dcniversitesi’nde ziyaret\u00e7i ara\u015ft\u0131rmac\u0131 (visiting scholar) olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Hayat\u0131 boyunca y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmalar, bug\u00fcn s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir tarihsel ar\u015fiv niteli\u011fi ta\u015f\u0131yor. Toplumsal cinsiyet meselelerinin \u00c7in’de neredeyse hi\u00e7 konu\u015fulmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, kad\u0131n haklar\u0131 ve toplumsal cinsiyet perspektifini \u00c7in’in ticari medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n mesleki geli\u015fim programlar\u0131na ta\u015f\u0131yan ilk isimlerden biri oldu. Ayn\u0131 zamanda \u00c7in’de piyasa odakl\u0131 medya d\u00fczeninin y\u00fckseli\u015fini, k\u0131sa s\u00fcren parlak d\u00f6nemini ve ard\u0131ndan ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ba\u015ftan sona deneyimledi. Bu s\u00fcre\u00e7te ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilerin, sivil toplum \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n\u0131n ve kamusal tart\u0131\u015fmalara y\u00f6n veren ayd\u0131nlar\u0131n kent ya\u015fam\u0131ndan dalga dalga \u00e7ekili\u015fine tan\u0131kl\u0131k etti.<\/p>\n
Bug\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yurt d\u0131\u015f\u0131nda s\u00fcrd\u00fcren Li Sipan, derinlemesine gazetecili\u011fe odaklanan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir medya kurulu\u015funun kurucusu. Ayr\u0131ca, \u00c7ince yay\u0131n yapan ba\u011f\u0131ms\u0131z medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeyi ama\u00e7layan inVOC adl\u0131 medya destek giri\u015fiminin kurulu\u015funda da yer al\u0131yor. Her iki giri\u015fim de ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7ince medya ekosisteminin daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir yap\u0131ya kavu\u015fmas\u0131n\u0131 hedefliyor.<\/p>\n
GIJN, Li Sipan ile \u00c7in medyas\u0131n\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi farkl\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm d\u00f6nemlerini, bu s\u00fcre\u00e7te izledi\u011fi yolu, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00c7in medya ortam\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerini ve h\u00e2l\u00e2 a\u015f\u0131lmas\u0131 gereken zorluklar\u0131 konu\u015ftu. Bu s\u00f6yle\u015fi, ak\u0131c\u0131l\u0131k ve \u00fcslup a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fczenlemeler yap\u0131larak yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
GIJN: Kariyeriniz, \u00c7in gazetecili\u011finin alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131ndan neredeyse tamamen susturuldu\u011fu bug\u00fcnk\u00fc d\u00f6neme kadar uzan\u0131yor. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc i\u00e7eriden ya\u015fayan biri olarak, bu s\u00fcre\u00e7te yolunuzu nas\u0131l buldunuz? Bug\u00fcnden geriye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, bu deneyimin size \u00f6\u011frettiklerinden payla\u015fmak istedi\u011finiz neler var?<\/strong><\/p>\n\n
\n
\n
\n
\n
\n
Li Sipan: Medyada \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m y\u0131llar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde ayn\u0131 anda iki kimlikle var oldum: Bir yandan kurumlar\u0131n i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015fan, olgulara dayal\u0131 haberler \u00fcreten bir muhabirdim; di\u011fer yandan feminist bir perspektiften yazan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir yorumcuydum.<\/p>\n
Bu feminist bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, \u00c7in gazetecili\u011finin s\u00f6zde “alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131”na da daha ele\u015ftirel yakla\u015fmam\u0131 sa\u011flad\u0131. Ben o d\u00f6nemi de\u011ferlendirirken yaln\u0131zca bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne bakm\u0131yordum; e\u015fitlik ve kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 da \u00f6l\u00e7\u00fct olarak g\u00f6r\u00fcyordum. Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, o d\u00f6nemin liberal medya anlay\u0131\u015f\u0131na ili\u015fkin ciddi \u00e7ekincelerim vard\u0131.<\/p>\n
Bu nedenle ortam giderek sessizle\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bir\u00e7ok meslekta\u015f\u0131m\u0131n hissetti\u011fi kadar erken ya da sars\u0131c\u0131 olmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemin zaten kusursuz olmad\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yordum.<\/p>\n
2014 y\u0131l\u0131 civar\u0131nda, internet haber siteleri \u00f6zg\u00fcn habercilik \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131. Ayn\u0131 d\u00f6nemde mobil \u0130nternet’in yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, hem yeni yay\u0131nc\u0131l\u0131k bi\u00e7imlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131 hem de habere y\u00f6nelik b\u00fcy\u00fck bir i\u00e7erik talebi yaratt\u0131. Bu de\u011fi\u015fim, ba\u011f\u0131ms\u0131z gazeteciler ile hak savunuculu\u011fu yapan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n haber \u00fcretimine \u00f6nceye k\u0131yasla daha fazla katk\u0131 sunabilmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131.<\/p>\n
Women Awakening Network i\u00e7in de 2014 bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131yd\u0131. O y\u0131l ilk kez ana ak\u0131m medyada geni\u015f \u00f6l\u00e7ekte g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck kazand\u0131k. NetEase’in Truth kanal\u0131yla i\u015f birli\u011fi yaparak Xiamen \u00dcniversitesi’ndeki cinsel taciz vakas\u0131n\u0131 haberle\u015ftirdik. Ard\u0131ndan, s\u00f6zde bir “kad\u0131n erdemi okulu” \u00fczerine gizli y\u00f6ntemlerle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ara\u015ft\u0131rma ulusal \u00e7apta b\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131rd\u0131.<\/p>\n
2015 y\u0131l\u0131nda ise Sixth Tone, Gao Yanmin vakas\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmemize yer verdi. Bu vaka, insan ticaretine maruz b\u0131rak\u0131lan bir kad\u0131n\u0131n, da\u011fl\u0131k ve \u00fccra bir b\u00f6lgede g\u00f6rev yapan tek ilkokul \u00f6\u011fretmeni h\u00e2line geli\u015fini anlat\u0131yordu. Bunun ard\u0131ndan \u00fclke genelindeki \u00e7ok say\u0131da medya kurulu\u015fu, ilk kez 20 y\u0131l \u00f6nce g\u00fcndeme gelen bu olay\u0131 yeniden haberle\u015ftirdi.<\/p>\n“Gazetecili\u011fin temel i\u015flevi\u00a0 kamuyu ilgilendiren bilgileri ay\u0131klay\u0131p \u00f6nceliklendirerek insanlar\u0131n neye dikkat etmesi gerekti\u011fine karar verebilmelerini sa\u011flamak. \u00c7in’de art\u0131k b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ortadan kalkt\u0131.” \u2014 Li Sipan<\/aside>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n
Bunlar\u0131n hi\u00e7biri, geleneksel medyan\u0131n tekeli sars\u0131lmaya ba\u015flamadan \u00f6nce m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131. Uzun y\u0131llar boyunca \u00c7in medyas\u0131nda s\u00f6z hakk\u0131 b\u00fcy\u00fck medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n, erkeklerin ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Pekin merkezli bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n elindeydi.<\/p>\n
Zamanla \u015funu \u00f6\u011frendim: Siyasi, teknolojik, ticari ya da toplumsal ko\u015fullar nas\u0131l de\u011fi\u015firse de\u011fi\u015fsin, anlaml\u0131 i\u015fler \u00fcretebilmek i\u00e7in bu de\u011fi\u015fimlerin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 alanlar\u0131 de\u011ferlendirmek zorundayd\u0131k.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecili\u011fin alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131nda sahip oldu\u011fumuz editoryal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn kayb\u0131 ger\u00e7ekten de yas tutulacak bir kay\u0131p. Ama o d\u00f6nemde bile bas\u0131n\u0131n g\u00f6rece \u00f6zg\u00fcrle\u015fmesi, medyan\u0131n daha demokratik ve daha kapsay\u0131c\u0131 h\u00e2le gelmesi anlam\u0131na gelmiyordu. \u00c7in’de bu iki s\u00fcre\u00e7 hi\u00e7bir zaman ayn\u0131 anda ve ayn\u0131 h\u0131zda ilerlemedi.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n
\n
\n
GIJN: The Ideas Letter<\/em> i\u00e7in ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7ince medya \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z uzun yaz\u0131da bir\u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 tespitte bulunuyorsunuz. Bunlardan biri \u00f6zellikle dikkatimi \u00e7ekti. \u00c7in’de kurumsal gazetecili\u011fin ele\u015ftirel gelene\u011finin neredeyse tamamen ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131n\u0131, buna kar\u015f\u0131n ayakta kalmay\u0131 ba\u015faran ba\u011f\u0131ms\u0131z seslerin ise belirli konulara ya da topluluklara odaklanan, sosyal medyan\u0131n farkl\u0131 k\u00f6\u015felerine da\u011f\u0131lm\u0131\u015f ni\u015f yay\u0131nlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyorsunuz.<\/strong><\/p>\n<\/div>\n\n
Li Sipan:<\/strong> Bat\u0131 medyas\u0131ndaki kriz, kurumsal medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini ve g\u00fcndem belirleme g\u00fcc\u00fcn\u00fc kaybetmesi. \u00c7in’deki kriz ise bamba\u015fka: G\u00fcvenilir haber kurumlar\u0131 neredeyse tamamen ortadan kalkt\u0131.<\/p>\nBunun anlam\u0131 \u015fu: Gazetecili\u011fin temel i\u015flevi, yani kamuyu ilgilendiren geli\u015fmeleri ay\u0131klay\u0131p \u00f6nceliklendirerek insanlar\u0131n neye dikkat etmesi gerekti\u011fini belirlemesine yard\u0131mc\u0131 olma i\u015flevi art\u0131k b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yok olmu\u015f durumda. Kamuoyu par\u00e7alanm\u0131\u015f durumda; insanlar\u0131n bilgiye eri\u015fti\u011fi ortam da \u00f6yle.<\/p>\n“Ba\u011f\u0131ms\u0131z medyay\u0131 destekleyen \u00e7ok say\u0131da giri\u015fim var. Ancak bunlar\u0131n herhangi birinin, \u00f6zellikle \u00c7ince yay\u0131n yapan ba\u011f\u0131ms\u0131z medya kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nelik sistematik ve profesyonel bir destek sundu\u011funu s\u00f6ylemek zor.” \u2014 Li Sipan<\/aside>\nBug\u00fcn sadele\u015ftirilmi\u015f \u00c7ince yay\u0131n yapan medya ortam\u0131nda, ger\u00e7ekten de o anda ya\u015fanan en \u00f6nemli geli\u015fmelerin neler oldu\u011funu anlamak neredeyse imk\u00e2ns\u0131z. Yay\u0131n lisans\u0131na sahip medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc fiilen Kom\u00fcnist Parti’nin s\u00f6zc\u00fcs\u00fc gibi hareket ediyor. Ger\u00e7ek anlamda haber yapmak isteyenler ise kamu kurumlar\u0131ndaki bilgi kaynaklar\u0131na b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde eri\u015fimlerini kaybetmi\u015f durumda; \u00fcstelik art\u0131k kendi gazetecilerini bile koruyam\u0131yorlar.<\/p>\n
Peki bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 eski Southern Weekly benzeri bir yay\u0131n ya da \u00c7in’in The New York Times’\u0131 olacak bir kurumu yeniden in\u015fa etmeyi savunmal\u0131 m\u0131y\u0131z? Bence bu, ne \u00c7in’in i\u00e7inde ne de d\u0131\u015f\u0131nda ger\u00e7ek\u00e7i bir hedef. Kamu yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan kurumsal gazetecili\u011fin \u00fczerinde y\u00fckseldi\u011fi yap\u0131sal zemin art\u0131k ortadan kalkt\u0131. \u00d6nce ba\u011f\u0131ms\u0131z bi\u00e7imde haber yapma ve editoryal karar alma hakk\u0131 elinden al\u0131nd\u0131; ard\u0131ndan bilgiye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayan kapsaml\u0131 bir yasal d\u00fczenlemeler b\u00fct\u00fcn\u00fc olu\u015fturuldu.<\/p>\n
Resm\u00ee bas\u0131n kart\u0131na sahip gazetecilerin say\u0131s\u0131 2014 ile 2022 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte bir oran\u0131nda azald\u0131. Otuz ya\u015f\u0131n alt\u0131ndaki gazetecilerde ise bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f yakla\u015f\u0131k yar\u0131ya ula\u015ft\u0131. \u00dcstelik bug\u00fcn h\u00e2l\u00e2 bas\u0131n kart\u0131 ta\u015f\u0131yan gazetecilerin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc de art\u0131k ger\u00e7ek anlamda gazetecilik yapm\u0131yor.<\/p>\n
GIJN: Bug\u00fcn yurt d\u0131\u015f\u0131ndaki ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7ince medya ekosistemini nas\u0131l tan\u0131mlars\u0131n\u0131z? Farkl\u0131 yay\u0131nlar aras\u0131nda zamanla bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ya da birbirini tamamlayan bir yap\u0131 olu\u015ftu mu, yoksa h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde birbirlerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z m\u0131 hareket ediyorlar? Bu ekosistemin bug\u00fcn en \u00e7ok neye ihtiyac\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\nLi Sipan:<\/strong> En b\u00fcy\u00fck eksiklik, olgulara dayal\u0131 haber \u00fcretimi. Oysa en kritik i\u015f tam da bu. \u00c7in’de sans\u00fcr mekanizmas\u0131n\u0131n yay\u0131n lisanslar\u0131n\u0131 bu kadar s\u0131k\u0131 denetim alt\u0131nda tutmas\u0131n\u0131n nedeni de tam olarak bu.<\/p>\nYaz\u0131mda da belirtti\u011fim gibi, bug\u00fcn \u00c7ince gazetecilikte eksiklerine ra\u011fmen b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u00fc bir ekosistem var. K\u0131r\u0131lgan olsa da bu ekosistem \u00f6zg\u00fcn haberler \u00fcreten k\u00fc\u00e7\u00fck alternatif medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131, anlat\u0131 odakl\u0131 kurgu d\u0131\u015f\u0131 yay\u0131n platformlar\u0131n\u0131, YouTube kanallar\u0131n\u0131 ve haber odakl\u0131 podcast’leri, haber derleme platformlar\u0131n\u0131, do\u011frulama giri\u015fimlerini ve \u00e7ok \u00e7e\u015fitli yorum mecralar\u0131n\u0131 kaps\u0131yor.<\/p>\n
Bunlara uluslararas\u0131 haber \u00e7evirileri yapan yay\u0131nlar, belirli topluluklara ya da belirli meselelere odaklanan alternatif medya giri\u015fimleri ile k\u00fclt\u00fcr ve akademi alan\u0131nda yay\u0131n yapan mecralar da ekleniyor. Ana ak\u0131m medyada ele\u015ftirel hukuk habercili\u011fi neredeyse tamamen ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, eskiden hukuk muhabirli\u011fi yapan gazeteciler ve ba\u011f\u0131ms\u0131z hesaplar \u00fczerinden yay\u0131n yapan hukuk\u00e7ular bu bo\u015flu\u011fu doldurmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n
\u0130\u00e7erik \u00fcretiminin \u00f6tesinde, meslekta\u015flar aras\u0131 bilgi ve deneyim payla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flayan programlar da var. Bu programlar, yak\u0131n d\u00f6nemde yap\u0131lan gazetecilik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmeyi, meslekteki yeni geli\u015fmeleri tart\u0131\u015fmay\u0131, bilgi ve beceri aktar\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamay\u0131 ve gazeteci yeti\u015ftirmeyi ama\u00e7l\u0131yor. \u0130fade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc destekleyen platformlar da bu ekosistemin bir par\u00e7as\u0131. Sans\u00fcrs\u00fcz yarat\u0131c\u0131 topluluklar, burs ve destek programlar\u0131, ar\u015fivler ve vak\u0131flar bunlar aras\u0131nda yer al\u0131yor. Baz\u0131 giri\u015fimler ise \u00c7in internetinden silinen i\u00e7erikleri ar\u015fivlemeye, derlemeye ve analiz etmeye odaklan\u0131yor. Ancak b\u00fct\u00fcn bunlara ra\u011fmen, bir ekosistem olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, hen\u00fcz ger\u00e7ek anlamda bir i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ya da birbirini tamamlayan bir yap\u0131n\u0131n olu\u015ftu\u011funu s\u00f6ylemek zor. Yay\u0131nlar aras\u0131nda zaman zaman bir uyum ya da ortakla\u015fma g\u00f6r\u00fclse de bu \u00e7o\u011funlukla planl\u0131 bir i\u015f birli\u011finin de\u011fil, tesad\u00fcflerin sonucu.<\/p>\n
GIJN: Kurulu\u015funda rol ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7ince medya giri\u015fimi inVOC’u anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Bu giri\u015fimi hayata ge\u00e7irmeye sizi motive eden neydi? Bug\u00fcnk\u00fc yurt d\u0131\u015f\u0131 merkezli ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00c7ince medya ortam\u0131nda hangi ihtiyaca yan\u0131t vermeyi ama\u00e7l\u0131yor?<\/strong><\/p>\nLi Sipan:<\/strong> inVOC’un \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z medya ekosistemini bir b\u00fct\u00fcn olarak desteklemek. Ba\u011f\u0131ms\u0131z medyaya destek veren pek \u00e7ok giri\u015fim var. Ancak bunlar\u0131n herhangi birinin, \u00f6zellikle \u00c7ince yay\u0131n yapan ba\u011f\u0131ms\u0131z medya kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nelik sistematik ve profesyonel bir destek sundu\u011funu s\u00f6ylemek zor. \u00c7ince yay\u0131n yapan medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu sans\u00fcr ortam\u0131, di\u011fer \u00fclkelerdeki medyan\u0131n deneyimledi\u011finden olduk\u00e7a farkl\u0131. Bu nedenle uluslararas\u0131 kurulu\u015flar ve vak\u0131flar, \u00c7ince medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011fu zaman yeterince h\u0131zl\u0131 ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde kavrayam\u0131yor. Bunun yan\u0131 s\u0131ra, ger\u00e7ekten kamu yarar\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan bir\u00e7ok ba\u011f\u0131ms\u0131z medya kurulu\u015fu yaln\u0131zca dijital platformlardan elde etti\u011fi gelirle ayakta kalam\u0131yor. Bunlar\u0131n hi\u00e7biri b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7elere ve geni\u015f kadrolara sahip kurumlar de\u011fil. Ama bir araya geldiklerinde, tek ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fck bir medya kurulu\u015funun yaratabilece\u011finden daha b\u00fcy\u00fck bir etki yaratma potansiyeline sahipler. inVOC’un yapmak istedi\u011fi \u015fey ise, k\u00fc\u00e7\u00fck medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n personel ya da kaynak yetersizli\u011fi nedeniyle \u00fcstlenemedi\u011fi i\u015fleri \u00fcstlenmek. Buna kaynak geli\u015ftirme, onlar\u0131 ihtiya\u00e7 duyduklar\u0131 ki\u015fi ve kurumlarla bulu\u015fturma, \u00f6zel ihtiya\u00e7lar\u0131na y\u00f6nelik uzman dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 ve e\u011fitim sa\u011flama, ayr\u0131ca uluslararas\u0131 meslekta\u015flar\u0131yla bilgi ve deneyim payla\u015fabilecekleri ba\u011flant\u0131lar kurma da dahil. Amac\u0131m\u0131z kendi medya projelerimizi y\u00fcr\u00fctmek de\u011fil; ba\u011f\u0131ms\u0131z medya kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilece\u011fi ko\u015fullar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve zaman i\u00e7inde aralar\u0131ndaki g\u00fcveni ve i\u015f birli\u011fini geli\u015ftirmek.<\/p>\nGIJN: Deneyimlerinize dayanarak soracak olursak, yurt d\u0131\u015f\u0131ndan \u00c7in’deki okurlara y\u00f6nelik ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik yapman\u0131n en b\u00fcy\u00fck zorlu\u011fu sizce nedir? Finansal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik mi, nitelikli insan kayna\u011f\u0131 eksikli\u011fi mi, g\u00fcvenlik riskleri mi, yoksa B\u00fcy\u00fck G\u00fcvenlik Duvar\u0131’n\u0131n arkas\u0131ndaki okurlara ula\u015fabilmek mi?<\/strong><\/p>\nLi Sipan:<\/strong> En b\u00fcy\u00fck engel h\u00e2l\u00e2 B\u00fcy\u00fck G\u00fcvenlik Duvar\u0131. E\u011fer bu duvar olmasayd\u0131, di\u011fer sorunlar\u0131n \u00fcstesinden gelmek m\u00fcmk\u00fcn olurdu.<\/p>\nB\u00fcy\u00fck G\u00fcvenlik Duvar\u0131, birbirinden tamamen kopuk iki ayr\u0131 bilgi ve i\u00e7erik ekosistemi yarat\u0131yor. Duvar\u0131n i\u00e7inde toplumdaki k\u00fc\u00e7\u00fck ama \u00f6nemli de\u011fi\u015fimleri yak\u0131ndan g\u00f6zlemleyebiliyorsunuz; ancak ger\u00e7ekten \u00f6nemli meseleleri haberle\u015ftiremiyor ya da tart\u0131\u015fam\u0131yorsunuz. Duvar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ise b\u00fcy\u00fck ve temel meseleleri \u00f6zg\u00fcrce konu\u015fabiliyorsunuz, fakat g\u00fcncel ve birinci el kaynaklara eri\u015fiminiz olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131 oluyor.<\/p>\n
\u00dcstelik B\u00fcy\u00fck G\u00fcvenlik Duvar\u0131 yaln\u0131zca teknik bir sans\u00fcr mekanizmas\u0131 de\u011fil. Ayn\u0131 zamanda bask\u0131 ve ticari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n birlikte i\u015fledi\u011fi \u00e7ok katmanl\u0131 bir kontrol sistemi.<\/p>\n
\u00c7in vatanda\u015flar\u0131 ya da \u00c7in’le g\u00fc\u00e7l\u00fc ba\u011flar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren insanlar i\u00e7in en temel sorun \u015fu: \u0130ster \u00fclkenin i\u00e7inde olun ister d\u0131\u015f\u0131nda, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden ger\u00e7ek anlamda yararlanman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. D\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131 ise bu bask\u0131n\u0131n ne kadar yayg\u0131n ve g\u00fcndelik hayat\u0131n s\u0131radan bir par\u00e7as\u0131 h\u00e2line geldi\u011finin b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde fark\u0131nda de\u011fil.<\/p>\n
GIJN: Yaz\u0131n\u0131zda, \u00c7in gazetecili\u011finin yakla\u015f\u0131k 2003 ile 2013 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131nda yeti\u015fen gazetecileri bug\u00fcne kadarki en iyi yeti\u015fmi\u015f ku\u015fak olarak nitelendiriyorsunuz. Oysa bug\u00fcn gen\u00e7 gazeteciler, ba\u015ftan sona yo\u011fun sans\u00fcr alt\u0131nda \u015fekillenen bir medya ortam\u0131nda yeti\u015fiyor. Bu ku\u015fa\u011f\u0131n mesleki bilgi ve becerilerini geli\u015ftirebilece\u011fi, ayn\u0131 zamanda gazetecilik meslek kimli\u011fini olu\u015fturabilece\u011fi hangi kanallar h\u00e2l\u00e2 a\u00e7\u0131k?<\/strong><\/p>\nLi Sipan:<\/strong> O ku\u015fa\u011f\u0131 “en iyi yeti\u015fmi\u015f ku\u015fak” olarak tan\u0131mlarken, bunu bireysel yetkinliklerinden ziyade i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 yap\u0131sal ko\u015fullar\u0131 kastederek s\u00f6yl\u00fcyorum. O d\u00f6nemde gazeteciler i\u00e7in daha fazla istihdam olana\u011f\u0131 vard\u0131. Sahaya \u00e7\u0131kabiliyorlard\u0131, sans\u00fcr bug\u00fcne k\u0131yasla haber yay\u0131mlama konusunda daha geni\u015f bir hareket alan\u0131 b\u0131rak\u0131yordu ve ula\u015f\u0131labilecek haber kaynaklar\u0131 \u00e7ok daha fazlayd\u0131.<\/p>\n\u0130\u015fte alt\u0131n \u00e7a\u011f\u0131n as\u0131l avantajlar\u0131 bunlard\u0131. O d\u00f6nemde \u00f6zel medya kurulu\u015flar\u0131, asl\u0131nda piyasa i\u00e7inde faaliyet g\u00f6steren parti medyas\u0131n\u0131n bir uzant\u0131s\u0131yd\u0131 ve \u00c7in’in ekonomik y\u00fckseli\u015finin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 mali kaynaklardan yararlan\u0131yordu.<\/p>\n
Ancak bu kurulu\u015flar\u0131n i\u015fleyi\u015f mant\u0131\u011f\u0131, Hong Kong ya da Tayvan’daki tamamen piyasa odakl\u0131 medya kurulu\u015flar\u0131ndan farkl\u0131yd\u0131. Kat\u0131 bir maliyet hesab\u0131 yap\u0131lm\u0131yor, haber \u00fcretimine ve editoryal s\u00fcre\u00e7lere ciddi kaynak ayr\u0131l\u0131yordu. Hatta olduk\u00e7a k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6r\u00fcnen bir geli\u015fme i\u00e7in bile bir muhabiri olay yerine g\u00f6nderebiliyordunuz.<\/p>\n“E\u011fitim sistemindeki de\u011fi\u015fimler ve kamusal tart\u0131\u015fma ortam\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Gazetecili\u011fin temel amac\u0131 olarak kamuyu denetleme anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yerini, ‘\u00c7in’in hik\u00e2yesini iyi anlatmak’ s\u00f6ylemi ald\u0131.” \u2014 Li Sipan<\/aside>\nO y\u0131llarda Hong Kong ve Tayvan’daki meslekta\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n, sahip oldu\u011fumuz haber b\u00fct\u00e7elerini k\u0131skand\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rl\u0131yorum.<\/p>\n
Li Sipan:<\/strong> Medya sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00c7in’e \u00f6zg\u00fc bi\u00e7imde geli\u015fmesi nedeniyle, o on y\u0131l ayn\u0131 zamanda kamu g\u00f6revlilerinin, uzmanlar\u0131n ve toplumun farkl\u0131 kesimlerinden insanlar\u0131n gazetecilerle konu\u015fmaya en istekli oldu\u011fu d\u00f6nemdi. Yerel medya, yerel siyasi iklimin \u015fekillenmesinde etkiliydi; gazeteciler ise hem kamu g\u00f6revlileri hem de toplum taraf\u0131ndan iki taraf aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc kuran ki\u015filer olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. B\u00f6yle bir eri\u015fim imk\u00e2n\u0131n\u0131n ne kadar de\u011ferli oldu\u011funu abartmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\nBununla birlikte, bug\u00fcn\u00fcn gen\u00e7 gazetecilerinin de kendilerine \u00f6zg\u00fc avantajlar\u0131 var. Genel olarak e\u011fitim d\u00fczeyleri \u00f6nceki ku\u015fa\u011fa g\u00f6re daha y\u00fcksek; bir\u00e7o\u011fu yurt d\u0131\u015f\u0131nda e\u011fitim g\u00f6rd\u00fc. Gazete d\u00f6neminde en \u00f6nemli unsur h\u0131zd\u0131. Yay\u0131n alan\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc entelekt\u00fcel gelene\u011fe sahip az say\u0131daki yay\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, \u00f6zenli uzun soluklu yaz\u0131lara pek yer verilmiyordu.<\/p>\n
Ancak sans\u00fcr\u00fcn etkisi ve internet \u00e7a\u011f\u0131nda y\u00fckselen anlat\u0131 odakl\u0131 kurgu d\u0131\u015f\u0131 yaz\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, paradoksal bi\u00e7imde gazetecilik metinlerinin edebi niteli\u011fini art\u0131rd\u0131. Bug\u00fcn uzun soluklu haberler haz\u0131rlayan gazeteciler, yaz\u0131 becerisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nceki ku\u015faktan geri de\u011fil; hatta \u00e7o\u011fu zaman daha da iyiler. \u00dcstelik bu meslek art\u0131k eskisi gibi ne \u00fcn ne de y\u00fcksek gelir sa\u011fl\u0131yor. Bu nedenle gazetecilikte kalmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrenlerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, bunu ger\u00e7ekten bu i\u015fi sevdikleri i\u00e7in yap\u0131yor.<\/p>\n
\u00d6te yandan, editoryal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa ger\u00e7ekten sahip yay\u0131n kurulu\u015flar\u0131n\u0131n hareket alan\u0131 bug\u00fcn son derece daralm\u0131\u015f durumda. Mobil internete ge\u00e7i\u015f de kendi sorunlar\u0131n\u0131 beraberinde getirdi: Haber b\u00fct\u00e7eleri k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc, haber \u00fcretim temposu h\u0131zland\u0131 ve y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin yerini giderek sosyal medya \u00fczerinden yap\u0131lan r\u00f6portajlar ald\u0131. Sonu\u00e7 olarak daha az gazeteci karma\u015f\u0131k olaylar\u0131 sahada izleme ve deneyimleme f\u0131rsat\u0131 buluyor. Bana g\u00f6re bug\u00fcnle ge\u00e7mi\u015f aras\u0131ndaki en \u00f6nemli farklardan biri de bu.<\/p>\n
E\u011fitim sistemindeki de\u011fi\u015fimler ve kamusal tart\u0131\u015fma ortam\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc de belirleyici oldu. 2016’dan sonra, liberal g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle bilinen bir\u00e7ok ileti\u015fim fak\u00fcltesi y\u00f6neticisi g\u00f6revden uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Marksist gazetecilik e\u011fitimi yeniden \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. \u00d6\u011fretim \u00fcyeleri ve s\u0131n\u0131flar \u00fczerindeki g\u00fcnl\u00fck denetim yo\u011funla\u015ft\u0131, akademik de\u011fi\u015fim programlar\u0131 ve uluslararas\u0131 i\u015f birlikleri b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131ld\u0131. Gazetecili\u011fin temel amac\u0131 olarak da kamuyu denetleyen bir bas\u0131n anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n yerini “\u00c7in’in hik\u00e2yesini iyi anlatmak” s\u00f6ylemi ald\u0131.<\/p>\n
S\u0131n\u0131f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda da tablo farkl\u0131 de\u011fil. Bug\u00fcn, editoryal yay\u0131n lisans\u0131na sahip kurulu\u015flar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fct al\u0131rsan\u0131z, art\u0131k liberal \u00e7izgide yay\u0131n yapan hi\u00e7bir haber kurulu\u015fu kalmad\u0131. Bas\u0131n\u0131n kamuyu denetleme g\u00f6revini s\u00fcrekli hat\u0131rlatan bu t\u00fcr yay\u0131nlar ortadan kalk\u0131nca, bir\u00e7ok gen\u00e7 gazeteci ki\u015fisel anlat\u0131lara fazlas\u0131yla a\u011f\u0131rl\u0131k veriyor; zaman zaman haber de\u011ferini ve medyan\u0131n denetleyici rol\u00fcn\u00fc g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rabiliyor.<\/p>\n
Bu ku\u015fak sosyal medyan\u0131n \u015fekillendirdi\u011fi bir ortamda yeti\u015fti ve bunun etkilerini ta\u015f\u0131yor. Bug\u00fcnk\u00fc sosyal medya d\u00fczeninde, insanlara bilgi manip\u00fclasyonunu nas\u0131l tespit edeceklerini \u00f6\u011fretmek ger\u00e7ekten \u00e7ok zor. Platformlar\u0131n i\u015fleyi\u015fi h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kamuoyunu y\u00f6nlendirmeye odakl\u0131; bilgi manip\u00fclasyonunu ortaya \u00e7\u0131karacak ya da kamuoyunu etkileyen s\u00f6ylentileri sistematik bi\u00e7imde takip edecek etkili ara\u00e7lar ise neredeyse yok.<\/p>\n
Bug\u00fcn\u00fcn gen\u00e7 gazetecileri ger\u00e7ek insanlarla y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fme f\u0131rsat\u0131n\u0131 \u00e7ok daha az buluyor. R\u00f6portajlar\u0131n\u0131 \u00e7o\u011funlukla sosyal medya \u00fczerinden yap\u0131yorlar. Bu da ne gazetecilerin ne de haber kaynaklar\u0131n\u0131n birbirini ger\u00e7ekten tan\u0131mas\u0131na ve g\u00fcven ili\u015fkisi kurmas\u0131na imk\u00e2n tan\u0131yor. Buna gazetecilerin s\u0131k s\u0131k \u00e7evrim i\u00e7i lin\u00e7 kampanyalar\u0131n\u0131n hedefi h\u00e2line gelmesini de ekledi\u011finizde, ortaya \u00e7\u0131kan psikolojik y\u00fck hi\u00e7 de hafife al\u0131nacak gibi de\u011fil.<\/p>\n
Bug\u00fcn gen\u00e7 gazeteci olmak ger\u00e7ekten \u00e7ok zor. Normal ko\u015fullarda gazeteciler haber kurumlar\u0131n\u0131n i\u00e7inde yeti\u015fir; mesleki bilgi ve deneyim de ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa bu kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla aktar\u0131l\u0131r. O aktar\u0131m zinciri bug\u00fcn b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kopmu\u015f durumda.<\/p>\n
Yine de umut veren geli\u015fmeler var. Deneyimli gazeteciler ve gazetecilik e\u011fitimi veren akademisyenlerden baz\u0131lar\u0131 yeni ku\u015fa\u011f\u0131 yeti\u015ftirmeye y\u00f6nelik programlar y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Elbette GIJN gibi uluslararas\u0131 gazetecilik kurulu\u015flar\u0131n\u0131n katk\u0131s\u0131 da bu s\u00fcre\u00e7te b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n
GIJN: Hi\u00e7 vazge\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz bir an oldu mu? Sizi bug\u00fcne kadar devam etmeye motive eden neydi?<\/strong><\/p>\nGazeteci Li Sipan<\/p><\/div>\n
Li Sipan:<\/strong> A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, hi\u00e7 vazge\u00e7meyi d\u00fc\u015f\u00fcnmedim. Ama \u015funu da d\u00fcr\u00fcst\u00e7e s\u00f6ylemeliyim ki yapt\u0131\u011f\u0131m i\u015fi b\u00fcy\u00fck fedak\u00e2rl\u0131klarla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen bir “azim hik\u00e2yesi” olarak g\u00f6rm\u00fcyorum. Beni ayakta tutan\u0131n sars\u0131lmaz bir inan\u00e7 oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. Ger\u00e7e\u011fe do\u011fru yazmak, kamuyu ilgilendiren meseleler hakk\u0131nda konu\u015fmak, savunuculuk yoluyla ortak bir toplumsal anlay\u0131\u015f\u0131n olu\u015fmas\u0131na katk\u0131 sunmak, hukuku, politikalar\u0131 ve k\u00fclt\u00fcr\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fck de olsa ileriye ta\u015f\u0131maya \u00e7al\u0131\u015fmak… Kendimi en \u00e7ok bunlar\u0131 yaparken ait oldu\u011fum yerde hissediyorum.<\/p>\n\u00c7in’den ayr\u0131ld\u0131ktan sonra, pandemi y\u0131llar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m yolculuklar\u0131 s\u0131k s\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Guangzhou ve Shantou’da ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m d\u00f6nemleri, gitti\u011fim di\u011fer \u015fehirleri… On ya da yirmi y\u0131l \u00f6ncesiyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda \u00c7in kentlerinin altyap\u0131s\u0131 ve g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00f6l\u00e7\u00fcde geli\u015fmi\u015fti. Maddi ko\u015fullar a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda insanlar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc bug\u00fcn daha iyi bir ya\u015fam s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n
Ama bir yandan da kentlerin kamusal ya\u015fam\u0131n\u0131 ayakta tutan insanlar dalga dalga ortadan kayboldu. Gazete muhabirleri, kamusal tart\u0131\u015fmalara y\u00f6n veren ayd\u0131nlar, insan haklar\u0131 avukatlar\u0131, sivil toplum \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131… Toplumu de\u011fi\u015ftirme ve kamusal ya\u015fama kat\u0131lma arzusu ta\u015f\u0131yan o canl\u0131 atmosfer yok oldu. Geriye, i\u00e7i bo\u015falt\u0131lm\u0131\u015f bir kamusal ya\u015fam kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7ok net g\u00f6rebiliyordum. Bu ger\u00e7ekten derin bir h\u00fcz\u00fcn yarat\u0131yor.<\/p>\n
\u00c7inliler olarak k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131m\u0131zla samimi bir gurur duyuyor, \u00fclkemize g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u011fl\u0131l\u0131k hissediyoruz. Ancak \u00fclkenin g\u00fc\u00e7lenmesiyle birlikte dil giderek yoksulla\u015ft\u0131; d\u00fc\u015f\u00fcnce ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131 da darald\u0131.<\/p>\n
Bug\u00fcn\u00fcn bilgi ortam\u0131nda bir \u015feyi b\u00fct\u00fcn y\u00f6nleriyle anlatabilmek bile son derece zorla\u015ft\u0131. Neler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmek, olup biteni eksiksiz anlatmak ya da kelimeleri e\u011fip b\u00fckmeden mant\u0131kl\u0131 bir tart\u0131\u015fma y\u00fcr\u00fctmek giderek zorla\u015f\u0131yor. K\u00fclt\u00fcr\u00fcn ve ileti\u015fimin y\u00f6n\u00fcn\u00fc devlet belirliyor. Siz bunun tersine hareket etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ise her proje, iki ta\u015f\u0131 birbirine s\u00fcrterek ate\u015f yakmaya \u00e7al\u0131\u015fmak gibi geliyor. En temel ko\u015fullar\u0131 bile s\u0131f\u0131rdan, kendi ellerinizle olu\u015fturman\u0131z gerekiyor.<\/p>\n
Ba\u011f\u0131ms\u0131z bir medya kurulu\u015fu y\u00f6netti\u011finizde okurlar\u0131n\u0131z\u0131n nerede oldu\u011funu, hatta insanlar\u0131n anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z konularla ger\u00e7ekten ilgilenip ilgilenmedi\u011fini bile \u00e7o\u011fu zaman bilmiyorsunuz. Bu y\u00fczden yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z her haber asl\u0131nda bir deneye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n
K\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce Mo\u011folca e\u011fitim politikas\u0131 \u00fczerine bir haber yay\u0131mlad\u0131k. Bu konu, \u00c7in kamuoyunda neredeyse hi\u00e7 tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. Haberin \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk ama kimsenin ilgisini \u00e7ekmeyece\u011fini varsay\u0131yorduk. Yan\u0131ld\u0131k.<\/p>\n
Yaz\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00e7ok say\u0131da yorum ve destek mesaj\u0131 ald\u0131k. \u0130nsanlar, “L\u00fctfen bunu on y\u0131l daha yapmaya devam edin. Okurlar\u0131n\u0131z size minnettar.”<\/em> diye yaz\u0131yordu. Pek \u00e7ok ki\u015fi anadilinin kendi ya\u015fam\u0131ndaki anlam\u0131n\u0131 anlatt\u0131. Mo\u011fol okurlar ise, “Seslerin bast\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, her \u015feyin giderek k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bu g\u00fcnlerde biri \u00e7\u0131k\u0131p b\u00f6yle bir yaz\u0131 yazm\u0131\u015f. Hem duyguland\u0131m hem de utand\u0131m.”<\/em> gibi mesajlar payla\u015ft\u0131.<\/p>\nBir insan\u0131n zihnindeki ki\u015fisel fark\u0131ndal\u0131k ortak bir kamusal meseleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yaz\u0131 ve kamusal tart\u0131\u015fma arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla g\u00f6r\u00fcn\u00fcr h\u00e2le gelir. Gazetecilik de kamusal alan\u0131n temel akt\u00f6rlerinden biridir; insanlara daha adil ve daha makul bir d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olabilece\u011fini hayal ettirir. Belki de u\u011fruna \u00e7al\u0131\u015fmaya de\u011fer olan \u015fey tam da bu hayaldir.<\/p>\n
Joey Qi<\/strong>, GIJN’in \u00c7ince edit\u00f6r\u00fc ve Vancouver merkezli bir gazetecidir. Hong Kong’da farkl\u0131 haber kurulu\u015flar\u0131nda muhabirlikten edit\u00f6rl\u00fc\u011fe ve y\u00f6neticili\u011fe uzanan \u00e7e\u015fitli g\u00f6revlerde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak \u00c7in siyaseti, toplumsal meseleler, i\u015f\u00e7i haklar\u0131 ve a\u00e7\u0131k kaynak istihbarat\u0131 (OSINT) \u00fczerine yo\u011funla\u015f\u0131yor.<\/em><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci Li Sipan, #MeToo hareketinden y\u0131llar \u00f6nce cinsel taciz dosyalar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yordu. Bu s\u00f6yle\u015fide, \u00c7in’in bilgi ekosisteminde ya\u015fanan son d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmleri de\u011ferlendiriyor<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":3143796,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"TEC\\Tickets\\Commerce\\Module","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[28863,28862,28864,26837],"gijn_topic":[18932],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-3143820","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-cin-arastirmaci-gazetecilik","tag-cin-medyasi","tag-invoc","tag-sansur-tr","gijn_topic-haberler-analizler"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3143820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3143820"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3143820\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3143859,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3143820\/revisions\/3143859"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3143796"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3143820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3143820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3143820"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=3143820"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=3143820"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=3143820"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=3143820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}