{"id":3139093,"date":"2026-07-23T09:42:46","date_gmt":"2026-07-23T13:42:46","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=3139093"},"modified":"2026-07-23T09:42:46","modified_gmt":"2026-07-23T13:42:46","slug":"tek-isimle-baslayan-hafiza-die-zeit-nazi-partisi-uyelerinden-olusan-aranabilir-bir-veritabanini-nasil-olusturdu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/tek-isimle-baslayan-hafiza-die-zeit-nazi-partisi-uyelerinden-olusan-aranabilir-bir-veritabanini-nasil-olusturdu\/","title":{"rendered":"Tek \u0130simle Ba\u015flayan Haf\u0131za: Die Zeit, Nazi Partisi \u00dcyelerinden Olu\u015fan Aranabilir Bir Veritaban\u0131n\u0131 Nas\u0131l Olu\u015fturdu?"},"content":{"rendered":"<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"109\" data-end=\"533\">II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n son g\u00fcnlerinde, Nazi Almanyas\u0131 \u00e7\u00f6kerken, Nazi yetkilileri milyonlarca parti \u00fcyelik kart\u0131n\u0131n imha edilmesini emretti. Almanya genelindeki parti \u00fcyeliklerini kay\u0131t alt\u0131na alan devasa kart ar\u015fivi ise b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u00e2\u011f\u0131t fabrikas\u0131n\u0131n y\u00f6neticisi Hanns Huber&#8217;in ald\u0131\u011f\u0131 kritik karar sayesinde kurtuldu. Huber, belgeleri k\u00e2\u011f\u0131t hamuruna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek yerine ABD birliklerine teslim etmeyi tercih etti.<\/p>\n<aside class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"109\" data-end=\"533\">&#8221; G\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fan bu belgeler, Nazi Partisi \u00fcyeliklerine ili\u015fkin d\u00fcnyadaki en kapsaml\u0131 ar\u015fivlerden birini olu\u015fturuyor. Ar\u015fivde h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemli eksiklikler bulunsa da, eldeki kay\u0131tlar 1925 ile 1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki Nazi Partisi \u00fcyeliklerinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 90&#8217;\u0131n\u0131 kaps\u0131yor.&#8221;<\/aside>\n<p data-start=\"109\" data-end=\"533\">Y\u0131llar boyunca, aile \u00fcyelerinden birinin Nazi Partisi&#8217;ne resm\u00ee ad\u0131yla Nasyonal Sosyalist Alman \u0130\u015f\u00e7i Partisi&#8217;ne (NSDAP) \u00fcye olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek hi\u00e7 de kolay de\u011fildi. Bunun i\u00e7in ya Almanya Federal Ar\u015fivleri&#8217;ne resm\u00ee ba\u015fvuruda bulunmak ya da Washington DC&#8217;deki ABD Ulusal Ar\u015fivleri&#8217;nde bulunan mikrofilm kay\u0131tlar\u0131n\u0131 tek tek incelemek gerekiyordu. Bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ABD Ulusal Ar\u015fivlerler b\u00f6l\u00fcm\u00fc kay\u0131tlar\u0131n dijitalle\u015ftirilmi\u015f kopyalar\u0131n\u0131 \u00e7evrim i\u00e7i eri\u015fime a\u00e7t\u0131. Ancak ilgi o kadar yo\u011fundu ki \u0130nternet sitesi k\u0131sa s\u00fcreli\u011fine \u00e7\u00f6kt\u00fc.<\/p>\n<p data-start=\"109\" data-end=\"533\">Alman gazetesi Die Zeit i\u00e7in bu ar\u015fiv, \u00f6nemli bir gazetecilik f\u0131rsat\u0131yd\u0131. Belgeler kamuya a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ancak bunlar aras\u0131nda arama yapmak h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fck bir sorundu. Milyonlarca \u00fcyelik kart\u0131 binlerce PDF dosyas\u0131na da\u011f\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fundan, tek tek isim aramak neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131.<\/p>\n<p>Muhabirler, veri gazetecileri ve veri bilimcilerinden olu\u015fan bir ekip bu sorunu \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in harekete ge\u00e7ti. Ar\u015fivin \u00e7evrim i\u00e7i eri\u015fime a\u00e7\u0131lmas\u0131ndan yaln\u0131zca birka\u00e7 hafta sonra Die Zeit, milyonlarca taranm\u0131\u015f \u00fcyelik kart\u0131n\u0131 herkesin isim baz\u0131nda arayabilece\u011fi bir veritaban\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. O g\u00fcnden bu yana veritaban\u0131nda milyonlarca arama yap\u0131ld\u0131. Kullan\u0131c\u0131lar, y\u0131llard\u0131r ar\u015fivin derinliklerinde gizli kalm\u0131\u015f b\u00fcy\u00fckbabalar\u0131n\u0131n, b\u00fcy\u00fck amcalar\u0131n\u0131n ve di\u011fer aile \u00fcyelerinin parti \u00fcyelik kay\u0131tlar\u0131na ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Bu veritaban\u0131, Nazi Almanyas\u0131&#8217;na ili\u015fkin yayg\u0131n bir yan\u0131lg\u0131y\u0131 da sorguluyor. Nazi Almanyas\u0131&#8217;n\u0131n silahl\u0131 kuvveti Wehrmacht i\u00e7in askerlik zorunluydu ancak Nazi Partisi&#8217;ne \u00fcye olmak zorunlu de\u011fildi. Baz\u0131 meslek gruplar\u0131nda partiye kat\u0131lmak y\u00f6n\u00fcnde yo\u011fun toplumsal bask\u0131 bulunsa da, \u00fcyelik resm\u00ee olarak g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck esas\u0131na dayan\u0131yordu.<\/p>\n<p>Die Zeit&#8217;\u0131n veri gazetecisi ve g\u00f6rselle\u015ftirme uzman\u0131 Gregor Aisch ile gazetenin Veri Bilimi ve Yapay Zek\u00e2 Birimi&#8217;nin y\u00f6neticisi Andreas Loos, GIJN&#8217;e verdikleri r\u00f6portajda bu projenin nas\u0131l geli\u015ftirildi\u011fini, ar\u015fivi aranabilir hale getirmede yapay zek\u00e2n\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yay\u0131mland\u0131ktan sonra kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 beklenmedik ilgiyi anlatt\u0131.<\/p>\n<h3>Yapay Zek\u00e2 ile Aranabilir Bir Ar\u015fiv Olu\u015fturmak<\/h3>\n<p>Projenin temelini, parti \u00fcyelik kay\u0131tlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren iki b\u00fcy\u00fck koleksiyon olu\u015fturuyordu: Merkezi Kart Dizini (Central Card Index) ve B\u00f6lgesel Gau Kart Dizini (Gau Card Index). Nazi Partisi \u00fczerine onlarca y\u0131ld\u0131r ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fcten siyaset bilimci J\u00fcrgen Falter&#8217;e g\u00f6re, <a href=\"https:\/\/www.zeit.de\/wissen\/2026-04\/nazi-party-search-engine-membership-records-ancestors-english\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sava\u015f\u0131n ard\u0131ndan Merkezi Kart Dizini&#8217;nin<\/a> yaln\u0131zca y\u00fczde 44&#8217;\u00fc, Gau Kart Dizini&#8217;nin ise y\u00fczde 77&#8217;si g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fabildi.<\/p>\n<p>Buna ra\u011fmen, geriye kalan belgeler Nazi Partisi \u00fcyeliklerine ili\u015fkin d\u00fcnyadaki en kapsaml\u0131 bilgi kaynaklar\u0131ndan birini olu\u015fturuyor. Ar\u015fivde h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemli eksiklikler bulunsa da, mevcut kay\u0131tlar 1925 ile 1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki Nazi Partisi \u00fcyeliklerinin yakla\u015f\u0131k y\u00fczde 90&#8217;\u0131n\u0131 kaps\u0131yor.<\/p>\n<div id=\"attachment_3139268\" style=\"width: 307px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/andreas-loos_yz.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3139268\" class=\" wp-image-3139268\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/andreas-loos_yz.jpg\" alt=\"Andreas Loos, Die Zeit'\u0131n Veri Bilimi ve Yapay Zek\u00e2 Birimi Ba\u015fkan\u0131. G\u00f6rsel: Loos\" width=\"297\" height=\"356\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/andreas-loos_yz.jpg 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/andreas-loos_yz-336x403.jpg 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 297px) 100vw, 297px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3139268\" class=\"wp-caption-text\">Andreas Loos, Die Zeit&#8217;\u0131n Veri Bilimi ve Yapay Zek\u00e2 Birimi Ba\u015fkan\u0131. G\u00f6rsel: Loos<\/p><\/div>\n<p>Ar\u015fivi aranabilir bir veritaban\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek i\u00e7in ekip, her biri yakla\u015f\u0131k 3 bin sayfa taranm\u0131\u015f \u00fcyelik kart\u0131 i\u00e7eren 5.442 PDF dosyas\u0131n\u0131 i\u015flemek zorundayd\u0131. \u00dcstelik bir\u00e7ok parti \u00fcyesi hem Merkezi Kart Dizini&#8217;nde hem de Gau Kart Dizini&#8217;nde yer ald\u0131\u011f\u0131ndan, yinelenen kay\u0131tlar\u0131n da tespit edilip ay\u0131klanmas\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n<p>&#8220;Yapay zek\u00e2y\u0131 temel olarak g\u00f6rsellerden metin \u00e7\u0131karmak i\u00e7in kulland\u0131k,&#8221; diyor Loos. &#8220;Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z modeller, olduk\u00e7a karma\u015f\u0131k g\u00f6rsel verilerle bile ba\u015fa \u00e7\u0131kabildi. Her kartta farkl\u0131 yaz\u0131 karakterleriyle birlikte el yaz\u0131lar\u0131 da bulunabiliyordu. Bunlar aras\u0131nda eski Alman el yaz\u0131s\u0131 bi\u00e7imleri olan Kurrent ve S\u00fctterlin de vard\u0131. Yapay zek\u00e2 bunlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 okuyabildi.&#8221;<\/p>\n<p>Optik karakter tan\u0131ma (OCR) teknolojisi, g\u00f6rsellerdeki metni bilgisayarlar\u0131n i\u015fleyebilece\u011fi dijital metne d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. NSDAP projesinde ekip, birden fazla OCR sistemini birlikte kulland\u0131 ve \u00fcyelik kartlar\u0131ndaki bas\u0131l\u0131 el yaz\u0131s\u0131 bilgilerini \u00e7\u00f6z\u00fcmlemek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Google&#8217;\u0131n Gemini b\u00fcy\u00fck dil modelinden (LLM) yararland\u0131.<\/p>\n<p>Ancak Die Zeit i\u00e7in bu proje yapay zek\u00e2y\u0131 denemek amac\u0131yla y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir \u00e7al\u0131\u015fma de\u011fildi. Yapay zek\u00e2 zaten uzun s\u00fcredir haber merkezinin kulland\u0131\u011f\u0131 ara\u00e7lardan biriydi. NSDAP veritaban\u0131 ise bu ara\u00e7lar\u0131 \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekte uygulama f\u0131rsat\u0131 sundu.<\/p>\n<p>&#8220;Yapay zek\u00e2 zaten ara\u00e7 setimizin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131yd\u0131,&#8221; diyor Loos. &#8220;\u00d6zellikle g\u00fc\u00e7l\u00fc arama uygulamalar\u0131yla birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, b\u00fcy\u00fck veri setlerinin i\u015flenmesi ve analiz edilmesinde giderek daha \u00f6nemli bir rol oynayacak.&#8221;<\/p>\n<p>Kay\u0131tlar yakla\u015f\u0131k yirmi y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nemde, farkl\u0131 kurumlar taraf\u0131ndan, farkl\u0131 idari sistemler ve birbirinden tutars\u0131z kay\u0131t bi\u00e7imleri kullan\u0131larak olu\u015fturulmu\u015ftu. Bu nedenle isim, do\u011fum tarihi, meslek ve do\u011fum yeri gibi bilgilerin standart bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi, verilerin g\u00fcvenilir bi\u00e7imde aranabilmesi i\u00e7in kapsaml\u0131 bir veri i\u015fleme s\u00fcreci gerektirdi.<\/p>\n<p>Aisch ise tek ba\u015f\u0131na ad ve do\u011fum yerinin bir ki\u015fiyi kesin olarak tan\u0131mlamaya yetmeyece\u011fine dikkat \u00e7ekiyor: &#8220;Ad ve do\u011fum yerinin birlikte bulunmas\u0131 elbette bir ki\u015fiyi kesin olarak te\u015fhis etmeye yetmez. Ancak bunlara do\u011fum tarihini de eklerseniz, kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015finin ger\u00e7ekten akraban\u0131z oldu\u011fundan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde emin olabilirsiniz.&#8221;<\/p>\n<h3>Hatalar\u0131 ve Eksiklikleri Y\u00f6netmek<\/h3>\n<p>Yapay zek\u00e2 ara\u00e7lar\u0131yla geli\u015ftirilen bir\u00e7ok haber merkezi projesinde oldu\u011fu gibi, bu veritaban\u0131nda da eri\u015filebilirlik ile do\u011fruluk aras\u0131nda hassas bir denge kurulmas\u0131 gerekiyordu.<\/p>\n<p>&#8220;LLM&#8217;ler kullan\u0131larak elde edilen OCR verilerinin zaman zaman hal\u00fcsinasyon \u00fcretebilmesi \u00f6nemli s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klardan biriydi ve bunun \u00f6rnekleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131k,&#8221; diyor Loos. &#8220;Bununla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in okurlar\u0131m\u0131za e-posta yoluyla hatalar\u0131 bildirme imk\u00e2n\u0131 sunduk. Bu sayede y\u00fczlerce kayd\u0131 d\u00fczeltebildik.&#8221;<\/p>\n<p>Loos&#8217;a g\u00f6re ekip, OCR sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n genel olarak olduk\u00e7a do\u011fru oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Ancak bu do\u011frulu\u011fu de\u011ferlendirmek her zaman kolay olmad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck dil modelleri (LLM&#8217;ler) baz\u0131 durumlarda metni yaln\u0131zca aktarmakla kalm\u0131yor, yorumlayarak veya tamamlayarak yeniden \u00fcretiyordu.<\/p>\n<div id=\"attachment_3139292\" style=\"width: 260px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/gregor-aisch-nazi.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3139292\" class=\" wp-image-3139292\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/gregor-aisch-nazi.jpg\" alt=\"Die Zeit'\u0131n veri gazetecisi ve g\u00f6rselle\u015ftirme uzman\u0131 Gregor Aisch\" width=\"250\" height=\"331\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/gregor-aisch-nazi.jpg 693w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/gregor-aisch-nazi-336x445.jpg 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 250px) 100vw, 250px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3139292\" class=\"wp-caption-text\">Die Zeit&#8217;\u0131n veri gazetecisi ve g\u00f6rselle\u015ftirme uzman\u0131 Gregor Aisch<\/p><\/div>\n<p>&#8220;LLM&#8217;ler \u00e7o\u011fu zaman belgenin birebir metin d\u00f6k\u00fcm\u00fcn\u00fc vermiyor. Metne a\u00e7\u0131klamalar da ekliyor. \u00d6rne\u011fin yaln\u0131zca &#8216;D.&#8217; yazan bir ifadeyi &#8216;D. [D\u00fcsseldorf]&#8217; \u015feklinde geni\u015fletebiliyor. Bu t\u00fcr eklemeler arama i\u015flevi a\u00e7\u0131s\u0131ndan faydal\u0131 olabilir ancak ama\u00e7 belgenin asl\u0131na sad\u0131k bir OCR \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 \u00fcretmekse do\u011fru de\u011fil.&#8221;<\/p>\n<p>Bunun yan\u0131 s\u0131ra, baz\u0131 kartlardaki yaz\u0131lar \u00e7\u00f6z\u00fcmlenemeyecek kadar silik veya okunaks\u0131zd\u0131. Bu nedenle ekip, hangi bilgilerin ger\u00e7ekten okunamad\u0131\u011f\u0131na karar vermek zorunda kald\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Ba\u015flang\u0131\u00e7ta en b\u00fcy\u00fck sorunumuzun el yaz\u0131lar\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. Ancak LLM&#8217;ler bu problemi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00e7\u00f6zd\u00fc,&#8221; diyor Loos. &#8220;Sonu\u00e7ta bizim i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck zorluk, arka plandaki sistemin (backend) performans\u0131 ve projenin maliyeti oldu.&#8221;<\/p>\n<h3>Haber Merkezinde Disiplinleraras\u0131 \u0130\u015f Birli\u011fi<\/h3>\n<p>Proje, Die Zeit b\u00fcnyesindeki farkl\u0131 ekipleri ortak bir \u00e7al\u0131\u015fma etraf\u0131nda bir araya getirdi. Her ekip, projenin farkl\u0131 bir a\u015famas\u0131na katk\u0131 sundu.<\/p>\n<p>Veri bilimi ve yapay zek\u00e2 ekibi, milyonlarca taranm\u0131\u015f \u00fcyelik kart\u0131ndaki bilgileri \u00e7\u0131kararak yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve aranabilir bir veri setine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fc. Veri gazetecili\u011fi ve g\u00f6rselle\u015ftirme ekibi ise arama arac\u0131n\u0131 ve projeye e\u015flik eden scrollytelling anlat\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirdi. Bilim ve Tarih servisleri de ar\u015fiv ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ile tarihsel uzmanl\u0131k sa\u011flayarak, kay\u0131tlar\u0131n Nazi Partisi \u00fcyeli\u011finin daha geni\u015f tarihsel ba\u011flam\u0131 i\u00e7inde de\u011ferlendirilmesine katk\u0131da bulundu.<\/p>\n<aside>&#8220;Ekip, arac\u0131n yan\u0131 s\u0131ra parti \u00fcyeliklerine ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir analiz de y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Kay\u0131tlar kullan\u0131larak NSDAP&#8217;ye kimlerin, hangi d\u00f6nemlerde \u00fcye oldu\u011fu ve parti \u00fcyeli\u011finin yakla\u015f\u0131k yirmi y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi incelendi.&#8221;<\/aside>\n<p>&#8220;Amac\u0131m\u0131z, bu \u00fcyelik kay\u0131tlar\u0131n\u0131 an\u0131nda sonu\u00e7 verecek \u015fekilde aranabilir hale getirmekti,&#8221; diyor Aisch. &#8220;Ama daha da \u00f6nemlisi, insanlar\u0131n bu kay\u0131tlar i\u00e7inde akrabalar\u0131n\u0131 bulduklar\u0131nda bunun ne anlama geldi\u011fini a\u00e7\u0131klayacak tarihsel ba\u011flam\u0131 sunmak istedik.&#8221;<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc arama arac\u0131 yaln\u0131zca bir parti \u00fcyesinin ad\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabiliyordu. As\u0131l de\u011fer ise, partiye kat\u0131l\u0131m\u0131n zaman i\u00e7indeki \u00f6r\u00fcnt\u00fclerini analiz ederek, bulunan kay\u0131tlar\u0131n tarihsel anlam\u0131n\u0131 ortaya koyabilmesiydi. B\u00f6ylece kullan\u0131c\u0131lar yaln\u0131zca bir aile ferdinin ad\u0131na ula\u015fmakla kalm\u0131yor, o \u00fcyeli\u011fin hangi ko\u015fullarda ve nas\u0131l bir tarihsel ba\u011flam i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini de anlayabiliyordu.<\/p>\n<h3>Nazi Parti \u00dcyeli\u011fini Tarihsel Ba\u011flama Oturtmak<\/h3>\n<p>Die Zeit, aranabilir veritaban\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n yaln\u0131zca bir par\u00e7as\u0131 olarak ele ald\u0131. Ekip, arac\u0131n yan\u0131 s\u0131ra parti \u00fcyeliklerine ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir analiz de y\u00fcr\u00fctt\u00fc. Kay\u0131tlar \u00fczerinden NSDAP&#8217;ye kimlerin \u00fcye oldu\u011fu, hangi d\u00f6nemlerde partiye kat\u0131ld\u0131klar\u0131 ve \u00fcyelik yap\u0131s\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k yirmi y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fi incelendi.<\/p>\n<p>Daha \u00f6nce siyaset bilimci J\u00fcrgen Falter&#8217;in de aralar\u0131nda bulundu\u011fu ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, y\u0131llar boyunca \u00fcyelik kartlar\u0131ndan se\u00e7ilen \u00f6rneklemler \u00fczerinden Nazi Partisi&#8217;ni incelemi\u015fti. Ancak milyonlarca kayda eri\u015fim, bu e\u011filimleri ilk kez b\u00f6ylesine geni\u015f bir \u00f6l\u00e7ekte analiz etme olana\u011f\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n<p>Analiz, partinin 1925&#8217;te yeniden kurulmas\u0131ndan II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131&#8217;n\u0131n sonuna kadar ge\u00e7en s\u00fcre\u00e7te nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koydu. Adolf Hitler&#8217;in 1933 y\u0131l\u0131nda \u015fans\u00f6lye olmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan parti \u00fcyeliklerinde b\u00fcy\u00fck bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. Ba\u015fvurular\u0131n yo\u011funlu\u011fu nedeniyle parti y\u00f6netimi yeni \u00fcyelikleri bir s\u00fcreli\u011fine durdurdu kay\u0131tlar ancak 1937 y\u0131l\u0131nda yeniden a\u00e7\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-grafik.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3139315 alignnone\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-grafik.png\" alt=\"\" width=\"1536\" height=\"894\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-grafik.png 1536w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-grafik-336x196.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-grafik-771x449.png 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-grafik-768x447.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/a><\/p>\n<p>1925 ile 1945 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 10,2 milyon Alman, Nazi Partisi \u00fcyelik kart\u0131 ald\u0131.<\/p>\n<p>Veriler, partiye kimlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair de \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Ekip, J\u00fcrgen Falter&#8217;in daha \u00f6nce olu\u015fturdu\u011fu 50 bin \u00fcyelik karttan olu\u015fan \u00f6rneklemden yararlanarak, \u00fcyeli\u011fin \u00f6zellikle devlet memurlar\u0131 ve beyaz yakal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar aras\u0131nda yayg\u0131n oldu\u011funu g\u00f6rselle\u015ftirdi. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k \u00e7ok say\u0131da sanayi i\u015f\u00e7isi ise Sosyal Demokrat ve Kom\u00fcnist siyasi hareketlerle ba\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-die-zeit-nazi.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-3139338 alignnone\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-die-zeit-nazi.png\" alt=\"\" width=\"1536\" height=\"864\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-die-zeit-nazi.png 1536w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-die-zeit-nazi-336x189.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-die-zeit-nazi-771x434.png 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-die-zeit-nazi-768x432.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Kay\u0131tlar, \u00fcyelik profilinin ku\u015faklar aras\u0131nda nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini de g\u00f6sterdi. Sava\u015f y\u0131llar\u0131nda partiye kat\u0131l\u0131m giderek daha gen\u00e7 ya\u015f gruplar\u0131na kayd\u0131. Bu yeni \u00fcyelerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc daha \u00f6nce Hitler Gen\u00e7li\u011fi (Hitler Youth) ve Alman K\u0131zlar Birli\u011fi (League of German Girls) gibi Nazi gen\u00e7lik \u00f6rg\u00fctlerinde yer alm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Kay\u0131tlar bize Nazi Partisi&#8217;ne kimlerin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor ancak neden kat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemiyor,&#8221; diyor Aisch. &#8220;\u00dcyelikler birka\u00e7 farkl\u0131 dalga halinde ger\u00e7ekle\u015fti. G\u00f6rece az say\u0131da ki\u015fi 1933 \u00f6ncesinde partiye kat\u0131ld\u0131. Parti iktidara geldikten sonra \u00fcyeliklerde b\u00fcy\u00fck bir patlama ya\u015fand\u0131 ve bunun \u00fczerine yeni \u00fcye kabul\u00fc durduruldu. Kay\u0131tlar 1937&#8217;de yeniden a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ise ikinci b\u00fcy\u00fck art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131. \u0130nsanlar\u0131n motivasyonlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in partiye ne zaman kat\u0131ld\u0131klar\u0131 kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.&#8221;<\/p>\n<p>Bununla birlikte ekip, verilerden \u00e7\u0131kar\u0131labilecek sonu\u00e7lar konusunda temkinli davranmay\u0131 tercih etti. Veritaban\u0131 bireyleri bulma konusunda olduk\u00e7a ba\u015far\u0131l\u0131 olsa da, kay\u0131tlar aras\u0131ndaki tutars\u0131zl\u0131klar baz\u0131 geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli analizlerin g\u00fcvenilirli\u011fini s\u0131n\u0131rl\u0131yordu.<\/p>\n<p>&#8220;Elbette bunun gibi daha fazla analiz yapmak isterdik,&#8221; diyor Loos. &#8220;Ancak bunun i\u00e7in \u00e7ok daha standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir veri setine ihtiya\u00e7 var. Mevcut haliyle bu veri set\u0131, kapsaml\u0131 istatistiksel analizlerden ziyade ki\u015fileri isimleriyle bulmak i\u00e7in \u00e7ok daha elveri\u015fli.&#8221;<\/p>\n<h3>Ki\u015fisel Tarihle Yeniden Y\u00fczle\u015fmek<\/h3>\n<p>Projenin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan kullan\u0131c\u0131lar, aile \u00fcyelerini, eski kom\u015fular\u0131n\u0131, yerel y\u00f6neticileri ve ya\u015famlar\u0131 Nazi Almanyas\u0131 d\u00f6nemiyle kesi\u015fen di\u011fer ki\u015fileri aramaya ba\u015flad\u0131. Bu aramalar\u0131n baz\u0131lar\u0131, aile i\u00e7inde y\u0131llard\u0131r dile getirilen \u015f\u00fcpheleri do\u011frularken, baz\u0131lar\u0131 ise daha \u00f6nce hi\u00e7 sorulmam\u0131\u015f yeni sorular\u0131 g\u00fcndeme getirdi.<\/p>\n<aside>&#8220;Bu ar\u015fivleri herkes i\u00e7in daha eri\u015filebilir hale getirdi\u011fimiz i\u00e7in bize te\u015fekk\u00fcr eden \u00e7ok say\u0131da okur oldu.&#8221;-Gregor Aisch, <em data-start=\"221\" data-end=\"231\">Die Zeit<\/em> g\u00f6rsel veri gazetecisi<\/aside>\n<p>Bu deneyim yaln\u0131zca okurlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinde Aisch de kendi b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fckbabas\u0131na ait bir Nazi Partisi \u00fcyelik kart\u0131n\u0131 buldu.<\/p>\n<p>&#8220;Ailemde anlat\u0131lanlardan, b\u00fcy\u00fck b\u00fcy\u00fckbabam\u0131n Nazi Partisi iktidara gelmeden \u00f6nce partiye kat\u0131lm\u0131\u015f olmakla gurur duyan bir NSDAP \u00fcyesi oldu\u011funu biliyordum,&#8221; diyor Aisch. &#8220;Ancak foto\u011fraf\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7ek \u00fcyelik kart\u0131n\u0131 g\u00f6rmek, aile i\u00e7inde anlat\u0131lan bu hik\u00e2yeyi benim i\u00e7in \u00e7ok daha somut hale getirdi.&#8221;<\/p>\n<p>Kay\u0131tlar\u0131n aranabilir hale gelmesiyle birlikte, y\u0131llard\u0131r ar\u015fivlerde sakl\u0131 kalan bilgiler ilk kez geni\u015f kitlelerin eri\u015fimine a\u00e7\u0131ld\u0131. Baz\u0131 kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in bu durum, ku\u015faklar boyunca sorgulanmadan aktar\u0131lan aile hik\u00e2yelerine yeniden ve daha ele\u015ftirel g\u00f6zle bak\u0131lmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n<div id=\"attachment_3139361\" style=\"width: 1546px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mitgliedskarte_Franz_Herbst.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3139361\" class=\"size-full wp-image-3139361\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mitgliedskarte_Franz_Herbst.jpg\" alt=\"Franz Herbst'e ait 1937 tarihli bir NSDAP \u00fcyelik kart\u0131. Kart, Herbst'in ki\u015fisel ar\u015fivinde bulundu. Foto\u011fraf: Skallaub \/ Wikimedia Commons (Creative Commons).\" width=\"1536\" height=\"1155\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mitgliedskarte_Franz_Herbst.jpg 1536w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mitgliedskarte_Franz_Herbst-336x253.jpg 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mitgliedskarte_Franz_Herbst-771x580.jpg 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/Mitgliedskarte_Franz_Herbst-768x578.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3139361\" class=\"wp-caption-text\">Franz Herbst&#8217;e ait 1937 tarihli bir NSDAP \u00fcyelik kart\u0131. Kart, Herbst&#8217;in ki\u015fisel ar\u015fivinde bulundu. Foto\u011fraf: Skallaub \/ Wikimedia Commons (Creative Commons).<\/p><\/div>\n<p><strong>Uluslararas\u0131 \u0130lgi ve Kamuoyunun Tepkisi<\/strong><\/p>\n<p>Proje k\u0131sa s\u00fcrede Almanya s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fan bir ilgi g\u00f6rd\u00fc. Ekip, Almanca bilmeyen kullan\u0131c\u0131lar\u0131n da veritaban\u0131ndan yararlanabilmesi i\u00e7in daha sonra projenin <a href=\"https:\/\/www.zeit.de\/wissen\/2026-04\/nazi-party-search-engine-membership-records-ancestors-english\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0130ngilizce bir s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc de yay\u0131mlad\u0131.<\/a><\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 medya, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z analizler yapmak yerine veritaban\u0131n\u0131n kendisine odakland\u0131. CNN, BBC, The Guardian ve Le Monde gibi medya kurulu\u015flar\u0131 projeyi haberle\u015ftirirken, bir\u00e7ok haberde ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131nda akrabalar\u0131n\u0131 bulan kullan\u0131c\u0131lar\u0131n hik\u00e2yelerine yer verildi.<\/p>\n<p>&#8220;B\u00f6ylesine geni\u015f bir uluslararas\u0131 ilgi beklemiyorduk,&#8221; diyor Aisch. &#8220;Ama d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131mda bunun olduk\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131r oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Bir Alman gazetesinin yapay zek\u00e2y\u0131 kullanarak adeta bir &#8216;Nazi arama motoru&#8217; geli\u015ftirmesi, kolay kolay g\u00f6z ard\u0131 edilemeyecek bir hik\u00e2ye.&#8221;<\/p>\n<aside>&#8220;Bu veri setinden yola \u00e7\u0131karak \u00e7ok say\u0131da devam haberi haz\u0131rlad\u0131k. Bunlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n tepkilerine odaklan\u0131rken, di\u011ferleri verilerin nas\u0131l okunmas\u0131 ve yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin tarihsel ba\u011flam sunuyordu.&#8221; &#8211; Andreas Loos- Die Zeit Veri Bilimi ve Yapay Zek\u00e2 Birimi Ba\u015fkan\u0131<\/aside>\n<p>Projenin Almanya&#8217;da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ilgi de dikkat \u00e7ekiciydi. Haber merkezi, yay\u0131mlanmadan \u00f6nce aile ge\u00e7mi\u015flerinin zor ve karanl\u0131k y\u00f6nleriyle tekrar y\u00fczle\u015fmek istemeyen okurlardan ele\u015ftiri gelebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Ancak ekip, Alman okurlardan gelen olumlu tepkiler kar\u015f\u0131s\u0131nda \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Bu ar\u015fivleri herkes i\u00e7in daha eri\u015filebilir hale getirdi\u011fimiz i\u00e7in bize te\u015fekk\u00fcr eden \u00e7ok say\u0131da okur oldu,&#8221; diyor Aisch. &#8220;Bir\u00e7o\u011fu, zaten \u015f\u00fcphelendikleri akrabalar\u0131n\u0131n kay\u0131tlar\u0131na ula\u015f\u0131nca derinden etkilendi.&#8221;<\/p>\n<p><strong>Arac\u0131n \u00d6tesinde: Yeni Haberler \u00dcretmek <\/strong><\/p>\n<p class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"48\" data-end=\"289\">Projenin yay\u0131mlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Die Zeit, ar\u015fiv kay\u0131tlar\u0131ndan yeni haberler \u00fcretmeye devam etti. Bu haberlerin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, kullan\u0131c\u0131lar\u0131n arama sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 do\u011fru de\u011ferlendirebilmeleri i\u00e7in ek tarihsel ba\u011flam sunmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu.<\/p>\n<p data-start=\"291\" data-end=\"528\">&#8220;Bu veri setinden yola \u00e7\u0131karak \u00e7ok say\u0131da devam haberi haz\u0131rlad\u0131k,&#8221; diyor Loos. &#8220;Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 kullan\u0131c\u0131lar\u0131n tepkilerine odaklan\u0131rken, di\u011ferleri verilerin nas\u0131l okunmas\u0131 ve yorumlanmas\u0131 gerekti\u011fine ili\u015fkin tarihsel ba\u011flam sa\u011flad\u0131.&#8221;<\/p>\n<p data-start=\"530\" data-end=\"1051\">Haber merkezi i\u00e7in zamanla, veritaban\u0131n\u0131 olu\u015fturmak kadar onun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 okurlara anlatmak da \u00f6nem kazand\u0131. Bir \u00fcyelik kart\u0131, bir ki\u015finin Nazi Partisi&#8217;ne kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilir. Ancak neden kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, parti i\u00e7inde nas\u0131l bir rol \u00fcstlendi\u011fini ya da zaman i\u00e7inde d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin nas\u0131l de\u011fi\u015fti\u011fini tek ba\u015f\u0131na a\u00e7\u0131klayamaz. Bu nedenle ekip, geli\u015ftirdikleri arac\u0131n insanlar\u0131n ya\u015fam\u0131na ili\u015fkin kesin h\u00fck\u00fcmler veren bir kaynak olarak de\u011fil, yeni ara\u015ft\u0131rmalara kap\u0131 aralayan bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 olarak de\u011ferlendirdi.<\/p>\n<hr \/>\n<p><em><a href=\"https:\/\/muckrack.com\/hanna-duggal\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Hanna Duggal<\/a>, GIJN&#8217;in iki haftada bir yay\u0131mlanan <a href=\"https:\/\/gijn.org\/stories\/stories\/?gijn_topic=data-journalism-top-10\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Veri Gazetecili\u011finde \u0130lk 10 k\u00f6\u015fesinin<\/a> yazar\u0131d\u0131r. Ayn\u0131 zamanda<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/twitter.com\/AJLabs\"> Al Jazeera<\/a>&#8216;n\u0131n veri gazetecili\u011fi, g\u00f6rsel hik\u00e2ye anlat\u0131m\u0131 ve deneysel projeler ekibi AJ Labs&#8217;ta veri gazetecisi olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Veri odakl\u0131 haberlerinde polis uygulamalar\u0131, g\u00f6zetim ve protestolar gibi konular\u0131 ele alan Duggal; <a href=\"https:\/\/gijn.org\/stories\/mena-focus-middle-eastern-data-journalism-accountability\/\">GIJN i\u00e7in de Orta Do\u011fu&#8217;da veri gazetecili\u011fi, TikTok algoritmalar\u0131n\u0131n incelenmesi ve ABD&#8217;deki yerli topluluklar\u0131n topraklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in verinin kullan\u0131m\u0131 \u00fczerine haberler haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r.<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Die Zeit gazetesinin, Almanya ve ABD&#8217;deki ar\u015fiv kurumlar\u0131n\u0131n deste\u011fiyle haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i ara\u00e7, milyonlarca Nazi Partisi \u00fcyelik kart\u0131n\u0131 aranabilir hale getiriyor.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":3139188,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"TEC\\Tickets\\Commerce\\Module","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[23713,28861,28860,28859,24370],"gijn_topic":[18925],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-3139093","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-almanya-tr","tag-die-zeit","tag-nazi-partisi","tag-nsdap","tag-veritabani-tr","gijn_topic-veri-gazeteciligi"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3139093","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3139093"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3139093\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3139390,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3139093\/revisions\/3139390"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3139188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3139093"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3139093"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3139093"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=3139093"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=3139093"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=3139093"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=3139093"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}