{"id":3097743,"date":"2026-07-01T13:57:02","date_gmt":"2026-07-01T17:57:02","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=3097743"},"modified":"2026-07-01T13:59:23","modified_gmt":"2026-07-01T17:59:23","slug":"almanyadaki-asiri-sagci-bir-kadin-grubunun-ulusotesi-aglarini-ortaya-cikarmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/almanyadaki-asiri-sagci-bir-kadin-grubunun-ulusotesi-aglarini-ortaya-cikarmak\/","title":{"rendered":"Almanya&#8217;daki A\u015f\u0131r\u0131 Sa\u011fc\u0131 Bir Kad\u0131n Grubunun Ulus\u00f6tesi A\u011flar\u0131n\u0131 Ortaya \u00c7\u0131karmak"},"content":{"rendered":"<p>Bazen bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131, sosyal medyada yap\u0131lan basit bir gezinti olabilir. Bu ara\u015ft\u0131rma da, \u00e7o\u011funlukla sar\u0131\u015f\u0131n ve mavi g\u00f6zl\u00fc gen\u00e7 kad\u0131nlar\u0131n sa\u00e7 \u00f6rg\u00fcs\u00fc yapmay\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131, moda \u00f6nerileri payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve etkileyici do\u011fa manzaralar\u0131 yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir Instagram hesab\u0131yla ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<aside>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z sonucunda, Avrupa Parlamentosu&#8217;ndan uluslararas\u0131 neo-Nazi \u00e7evrelerine kadar uzanan ba\u011flant\u0131lara sahip, Avrupa genelinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f gen\u00e7 ve h\u0131rsl\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 kad\u0131nlardan olu\u015fan g\u00fc\u00e7l\u00fc bir a\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131k.<\/aside>\n<p>\u0130lk bak\u0131\u015fta zarars\u0131z g\u00f6r\u00fcnen bu payla\u015f\u0131mlar\u0131n ard\u0131nda ise siyasi mesajlar gizliydi. Bu gen\u00e7 kad\u0131nlar, Instagram biyografisinde kendisini kad\u0131nlar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in &#8220;g\u00fc\u00e7lenmesini&#8221; ve anneli\u011fi merkeze alan &#8220;geleneksel cinsiyet rollerini&#8221; savunan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kad\u0131n grubu olarak tan\u0131tan Lukreta adl\u0131 olu\u015fumun \u00fcyeleriydi. Ancak #frauenf\u00fcrfrauen (&#8220;kad\u0131nlar kad\u0131nlar i\u00e7in&#8221;) etiketi alt\u0131nda, a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n temel s\u00f6ylemlerinden biri olan zorla kitlesel geri g\u00f6nderme (remigrasyon) politikas\u0131n\u0131 savunuyorlard\u0131. Bu politika, az\u0131nl\u0131klar\u0131n ve g\u00f6\u00e7men k\u00f6kenli topluluklar\u0131n zorla \u00fclkeden \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131n\u0131 ve kitlesel bi\u00e7imde s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmesini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f hareketindeki baz\u0131 isimler ve siyaset\u00e7iler de bu fikri ana ak\u0131m siyasetin bir par\u00e7as\u0131 haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Payla\u015f\u0131mlara biraz daha yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu mesajlar \u00e7ok daha belirgin hale geliyor. \u00d6rne\u011fin \u00f6rg\u00fc kazak giymi\u015f gen\u00e7 bir kad\u0131n, sisler i\u00e7indeki k\u0131rsal bir manzaran\u0131n \u00f6n\u00fcnde poz verirken g\u00f6rselin \u00fczerine &#8220;Onlar\u0131 Geri G\u00f6nderin&#8221; yaz\u0131s\u0131 yerle\u015ftirilmi\u015f. Ba\u015fka bir videoda ise gen\u00e7 bir kad\u0131n, \u00e7e\u015fitli g\u00f6\u00e7men gruplar\u0131na ili\u015fkin su\u00e7 istatistikleri oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc verileri s\u0131ral\u0131yor. Peki Lukreta ger\u00e7ekte ne yap\u0131yor ve ne kadar etkili?<\/p>\n<p>Ben ve \u00fc\u00e7 kad\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci, Lukreta&#8217;n\u0131n Avrupa&#8217;daki ve \u00f6tesindeki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 a\u011flarla kurdu\u011fu ba\u011flant\u0131lar\u0131 ve kad\u0131nlar\u0131n bu a\u011flar i\u00e7indeki rol\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in g\u00fc\u00e7lerimizi birle\u015ftirdik. Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z <a href=\"https:\/\/www.ardmediathek.de\/video\/heimat-haekeln-hetze-undercover-unter-rechtsextremen-frauen\/heimat-haekeln-hetze-undercover-unter-rechtsextremen-frauen\/sr\/Y3JpZDovL3NyLmRlL0hISFVfMTY0NzA5\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Heimat, H\u00e4keln, Hetze: Undercover Unter Rechtsextreme Frauen (&#8220;Vatan, T\u0131\u011f \u0130\u015fi, Nefret S\u00f6ylemi: A\u015f\u0131r\u0131 Sa\u011fc\u0131 Kad\u0131nlar\u0131n Aras\u0131nda Gizli G\u00f6rev&#8221;)<\/a> adl\u0131 belgesel, \u015eubat 2026&#8217;da Almanya&#8217;n\u0131n kamu yay\u0131nc\u0131s\u0131 ARD&#8217;nin ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik platformu <a href=\"http:\/\/team.recherche\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">team.recherche<\/a>&#8216;de yay\u0131mland\u0131. Ayn\u0131 ara\u015ft\u0131rma, ARD&#8217;nin \u0130nternet sitesinde <a href=\"https:\/\/www.tagesschau.de\/investigativ\/lukreta-rechtsextremismus-100.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kapsaml\u0131 bir makale<\/a> olarak da okurlarla bulu\u015ftu.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma s\u00fcresince \u00e7evrim i\u00e7i i\u00e7erikleri kapsaml\u0131 bi\u00e7imde analiz ettik; kimliklerini a\u00e7\u0131klamak istemeyen kaynaklarla g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fck, uzmanlar\u0131n ve hareketin eski mensuplar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015flerine ba\u015fvurduk. Ayr\u0131ca Almanya&#8217;daki Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar Kongresi&#8217;ni ve Portekiz&#8217;de beyaz milliyet\u00e7i \u00e7evrelerin d\u00fczenledi\u011fi kapal\u0131 bir konferans\u0131 gizli kimlikle takip ettik. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucunda, Avrupa Parlamentosu&#8217;ndan uluslararas\u0131 neo-Nazi \u00e7evrelerine uzanan ba\u011flant\u0131lara sahip ulus\u00f6tesi bir a\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131k<\/p>\n<p>Lukreta, sosyal medya fenomenlerinin kulland\u0131\u011f\u0131 tan\u0131d\u0131k g\u00f6rsel dili ve pozitif mesajlar\u0131 kullanarak g\u00f6\u00e7men kar\u015f\u0131t\u0131 nefret s\u00f6ylemini normalle\u015ftiriyor. <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/articles\/c62q937y029o\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bunu da zorla kitlesel geri g\u00f6nderme politikas\u0131n\u0131<\/a> kad\u0131n haklar\u0131n\u0131 koruman\u0131n bir gere\u011fiymi\u015f gibi sunarak yap\u0131yor. Bu s\u00f6ylemin, Almanya&#8217;daki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 Almanya i\u00e7in Alternatif (AfD) partisinin baz\u0131 \u00fcyelerinin siyasi g\u00fcndeminde yer almas\u0131 ve <a href=\"https:\/\/correctiv.org\/en\/latest-stories\/2024\/01\/15\/secret-plan-against-germany\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">2023 y\u0131l\u0131nda AfD y\u00f6neticileri ile hareketin etkili destek\u00e7ilerinin<\/a> kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gizli bir toplant\u0131da tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ise tesad\u00fcf de\u011fil.<\/p>\n<p>Lukreta kendisini ba\u011f\u0131ms\u0131z bir olu\u015fum olarak tan\u0131tsa da, g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz Giessen \u00dcniversitesi a\u015f\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 Juliane Lang, grubun AfD&#8217;nin &#8220;etki alan\u0131n\u0131n&#8221; bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Lang, Lukreta&#8217;y\u0131 &#8220;klasik bir paravan \u00f6rg\u00fct&#8221; olarak tan\u0131ml\u0131yor ve \u00f6zenle kurgulanm\u0131\u015f sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131n, AfD&#8217;nin siyasi g\u00fcndemine daha yumu\u015fak ve sempatik bir y\u00fcz kazand\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layan bir \u00fcye kazanma stratejisinin par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu belirtiyor. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z ayr\u0131ca, benzer kad\u0131n gruplar\u0131n\u0131n Avrupa&#8217;da ve di\u011fer b\u00f6lgelerde giderek yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve stratejik bi\u00e7imde ulus\u00f6tesi a\u011flar olu\u015fturduklar\u0131n\u0131 da ortaya koydu.<\/p>\n<p>Elbette a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 a\u011flar\u0131n i\u00e7ine girerek ara\u015ft\u0131rma yapmak ciddi riskleri ve \u00f6nemli engelleri de beraberinde getiriyor. Yap\u0131m \u015firketi Labo M&#8217;nin genel yay\u0131n y\u00f6netmeni ve bu projenin edit\u00f6rlerinden Luise Hermann, &#8220;A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f \u00e7evrelerde ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik yapmak son derece zordur ve her ad\u0131m\u0131n dikkatle de\u011ferlendirilmesi gerekir&#8221; diyor. Hermann s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor: &#8220;Gazeteciler, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde kendilerini d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6ren bir \u00e7evrede \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.&#8221; Bu nedenle \u00f6zellikle gizli kimlikle y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00e7ok daha kapsaml\u0131 g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131nmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>Planlamadan ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na, gizli kimlikle y\u00fcr\u00fct\u00fclen ara\u015ft\u0131rmalarda al\u0131nmas\u0131 gereken g\u00fcvenlik \u00f6nlemlerinden sahadaki deneyimlere kadar, bu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirirken \u00f6\u011frendi\u011fimiz \u00f6nemli dersleri a\u015fa\u011f\u0131da payla\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n<h3>Ekip \u0130\u00e7indeki Rolleri Net Bir \u015eekilde Belirleyin<\/h3>\n<p>\u0130\u015fbirli\u011fine dayal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik projelerinde ekip \u00fcyelerinin rollerinin en ba\u015ftan net bi\u00e7imde tan\u0131mlanmas\u0131 b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bizim ekibimiz d\u00f6rt muhabirden olu\u015fuyordu: Serbest gazeteciler Lisa Genzken ve ben; ayr\u0131ca Saarl\u00e4ndischer Rundfunk (SR) b\u00fcnyesinde \u00e7al\u0131\u015fan Alissa K\u00fcsters ile Kim Stoppert.<\/p>\n<p>Bu a\u011flar gazetecilere kar\u015f\u0131 son derece d\u00fc\u015fmanca bir tutum sergiledi\u011finden, ara\u015ft\u0131rman\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde gizli kimlikle \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ger\u00e7ekten tek se\u00e7enek olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 uzun uzun de\u011ferlendirdik.<\/p>\n<p>Ekipte herkes farkl\u0131 bir uzmanl\u0131\u011fa sahipti ve bu nedenle proje boyunca farkl\u0131 sorumluluklar \u00fcstlendi. Ayr\u0131ca Labo M ve SR edit\u00f6rleriyle de yak\u0131n i\u015f birli\u011fi i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Belirli bir yay\u0131n takvimine uyman\u0131z ve team.recherche yap\u0131mlar\u0131nda kullan\u0131lan standart prod\u00fcksiyon unsurlar\u0131 gibi teknik gereklilikleri kar\u015f\u0131laman\u0131z gerekti\u011finde, herkesin kendi g\u00f6revini bilmesi ve buna odaklanmas\u0131 b\u00fcy\u00fck avantaj sa\u011fl\u0131yor. Kimin kaynak bulaca\u011f\u0131, kimin \u00e7evrim i\u00e7i ara\u015ft\u0131rmay\u0131 y\u00fcr\u00fctece\u011fi, kimin senaryo ve hik\u00e2ye anlat\u0131m\u0131na yo\u011funla\u015faca\u011f\u0131 ya da kimin ara\u015ft\u0131rman\u0131n genel ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 takip edece\u011fi en ba\u015ftan belli olmal\u0131.<\/p>\n<p>SR muhabiri Kim Stoppert, &#8220;Belirli y\u00f6nlere odaklanmak her zaman kolay olmad\u0131,&#8221; diyor. &#8220;Ama sonunda hik\u00e2yeyi tek bir a\u00e7\u0131dan anlatmaya odaklanabilmek, ba\u015far\u0131l\u0131 bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik projesi i\u00e7in kritik \u00f6neme sahip.&#8221;<\/p>\n<h2>Gizli Kimlikle \u00c7al\u0131\u015fmak: G\u00fcvenlik ve Planlama Her \u015eeydir<\/h2>\n<p>Grubu, ideolojisini ve ba\u011flant\u0131 a\u011f\u0131n\u0131 tam anlam\u0131yla anlayabilmek i\u00e7in i\u00e7eriden g\u00f6zlem yapmam\u0131z gerekiyordu. Bu nedenle ekibin baz\u0131 \u00fcyeleri gizli kimlikle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Ancak b\u00f6yle bir y\u00f6ntem, \u00f6ncesinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 planlama ve kapsaml\u0131 bir risk de\u011ferlendirmesi yap\u0131lmas\u0131n\u0131 gerektiriyor.<\/p>\n<p>Labo M&#8217;de team.recherche projesinin ba\u015f edit\u00f6r\u00fc ve yap\u0131m koordinat\u00f6r\u00fc Luise Hermann, &#8220;Ekip i\u00e7inde net kurallar\u0131n belirlenmesi ve hukuki dan\u0131\u015fmanl\u0131k en ba\u015f\u0131ndan itibaren hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor,&#8221; diyor. Hermann s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor: &#8220;\u00d6zellikle gizli kimlikle ve sahada y\u00fcr\u00fct\u00fclen ara\u015ft\u0131rmalarda riskler \u00e7ok dikkatli bi\u00e7imde de\u011ferlendirilmeli.&#8221; A\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 bu a\u011flar\u0131n gazetecilere y\u00f6nelik d\u00fc\u015fmanca yakla\u015f\u0131m\u0131 nedeniyle, ara\u015ft\u0131rman\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinde gizli kimlikle \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ger\u00e7ekten zorunlu olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde tart\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>\u0130lk gizli kimlikli \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131, Haziran 2025&#8217;te Bat\u0131 Almanya&#8217;da d\u00fczenlenen Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar Kongresi&#8217;nde ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Etkinlik, Lukreta taraf\u0131ndan sosyal medya hesaplar\u0131nda duyurulmu\u015ftu. Kongrenin ortak organizat\u00f6rlerinden biri, Avrupa Parlamentosu&#8217;ndaki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 milletvekillerinin olu\u015fturdu\u011fu Avrupa Egemen Milletler (European Sovereign Nations &#8211; ESN) grubuydu. Di\u011fer organizat\u00f6r ise ESN \u00fcyesi AfD siyaset\u00e7isi Irmhild Bossdorf&#8217;du. Lukreta&#8217;n\u0131n kurucusu Reinhild Bossdorf ise Irmhild Bossdorf&#8217;un k\u0131z\u0131yd\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z, bu t\u00fcr konferanslar\u0131n k\u0131smen vergi m\u00fckelleflerinin paras\u0131yla finanse edildi\u011fini ve etkinlikte Birle\u015fik Krall\u0131k ile Fransa&#8217;dan yeni kurulan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 kad\u0131n gruplar\u0131n\u0131n da yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n<p>Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar Kongresi&#8217;nde dikkat \u00e7ekmemek i\u00e7in diz alt\u0131na uzanan muhafazak\u00e2r elbiseler giyerek gizli kimlikle haber yapmak, Lisa Genzken&#8217;in Portekiz&#8217;in Porto kentindeki g\u00f6revine k\u0131yasla \u00e7ok daha kolayd\u0131. Genzken burada, Portekizli beyaz milliyet\u00e7i grup Reconquista taraf\u0131ndan d\u00fczenlenen kapal\u0131 bir konferansa kat\u0131ld\u0131 ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n Nazi selam\u0131 verdi\u011fine tan\u0131kl\u0131k etti.<\/p>\n<p>Genzken, &#8220;Oradaki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131lar\u0131n ne kadar militan oldu\u011fu beni ger\u00e7ekten korkuttu,&#8221; diyor. &#8220;Kimli\u011fimizin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131ndan b\u00fcy\u00fck endi\u015fe duyuyorduk.&#8221;<\/p>\n<aside>Genzken&#8217;e g\u00f6re gizli kimlikle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken saf ve deneyimsiz g\u00f6r\u00fcnmek etkili bir y\u00f6ntem. &#8220;\u0130nsanlar ba\u015fkalar\u0131na d\u00fcnyay\u0131 a\u00e7\u0131klamay\u0131 sever. Kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki ki\u015fiye \u00fcst\u00fcnl\u00fck kurduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinde ise ger\u00e7ekte ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini, ne planlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve ne istediklerini \u00e7ok daha kolay anlat\u0131yorlar.&#8221;<\/aside>\n<p>Gizli kimlikle y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ara\u015ft\u0131rma sayesinde, Avrupa Parlamentosu&#8217;nda bir AfD milletvekilinin dan\u0131\u015fman\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fan Lukreta lideri Reinhild Bossdorf ile uluslararas\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 isimler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131k. Bossdorf&#8217;un, Reconquista konferans\u0131nda<a href=\"https:\/\/www.populismstudies.org\/Vocabulary\/identitarians\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Avusturya&#8217;daki Kimlik\u00e7i Hareket&#8217;in <\/a>lideri Martin Sellner ve kendisini &#8220;ate\u015fli bir antisemit&#8221; olarak tan\u0131mlayan \u0130rlandal\u0131 Keith Woods gibi isimlerle ayn\u0131 &#8220;VIP&#8221; \u00e7evresinde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ettik.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca Uluslararas\u0131 Kad\u0131nlar Kongresi&#8217;nde Nazi ideolojisinin ve sembollerinin hi\u00e7bir itirazla kar\u015f\u0131la\u015fmadan yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledik. Avrupa Parlamentosu Bas\u0131n Ofisi, vergi gelirlerinin bu t\u00fcr etkinliklerde kullan\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin sorular\u0131m\u0131za yaln\u0131zca genel bir a\u00e7\u0131klamayla yan\u0131t verdi ve y\u00f6neltti\u011fimiz \u00f6zel sorular\u0131 yan\u0131ts\u0131z b\u0131rakt\u0131. Bossdorf ise Reconquista konferans\u0131na kat\u0131l\u0131m\u0131na ili\u015fkin yorum talebimize cevap vermedi.<\/p>\n<p>Bu t\u00fcr ortamlar gazeteciler, \u00f6zellikle de gizli kimlikle \u00e7al\u0131\u015fan muhabirler i\u00e7in son derece tehlikeli olabiliyor. Hermann, &#8220;Muhabirler hi\u00e7bir zaman tek ba\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131lmamal\u0131; s\u00fcrekli desteklenmeli ve \u00e7ok iyi haz\u0131rlanmal\u0131,&#8221; diyor.<\/p>\n<p>Bu nedenle gizli kimlikli \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z \u00f6ncesinde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir risk analizi ve operasyon plan\u0131 haz\u0131rlad\u0131k. Bunlar aras\u0131nda \u015fu ad\u0131mlar yer al\u0131yordu:<\/p>\n<ul>\n<li>Mek\u00e2n\u0131n, ula\u015f\u0131m altyap\u0131s\u0131n\u0131n ve olas\u0131 ka\u00e7\u0131\u015f g\u00fczerg\u00e2hlar\u0131n\u0131n \u00f6nceden de\u011ferlendirilmesi.<\/li>\n<li>B\u00f6lgeyi iyi bilen yerel gazetecilerle g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fclerek ek bilgi toplanmas\u0131.<\/li>\n<li>Uygun k\u0131yafet se\u00e7imi, gizli kamera kullan\u0131m\u0131, inand\u0131r\u0131c\u0131 bir ge\u00e7mi\u015f hik\u00e2yesi haz\u0131rlanmas\u0131 ve takma isimler belirlenmesi. (Bu senaryoda Alina ve Felix isimlerini kullanan, Lizbon&#8217;da tatil yapan ve Lukreta&#8217;y\u0131 destekleyen Alman bir \u00e7ifti canland\u0131rd\u0131k.)<\/li>\n<li>Lisa Genzken&#8217;e, erkeklerin a\u011f\u0131rl\u0131kta oldu\u011fu Reconquista konferans\u0131nda dikkat \u00e7ekmemesi i\u00e7in erkek meslekta\u015f\u0131 Caspar Dudek e\u015flik etti.<\/li>\n<li>Muhabirlerin konumlar\u0131n\u0131n s\u00fcrekli payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir destek ekibi (back office) olu\u015fturuldu ve mesajla\u015fma uygulamalar\u0131 \u00fczerinden d\u00fczenli g\u00fcvenlik kontrolleri yap\u0131ld\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Son olarak Genzken \u015fu tavsiyeyi veriyor: &#8220;Gizli kimlikle \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken saf g\u00f6r\u00fcnmek iyi bir stratejidir. \u0130nsanlar ba\u015fkalar\u0131na d\u00fcnyay\u0131 anlatmay\u0131 sever. Kar\u015f\u0131lar\u0131ndaki ki\u015fiye \u00fcst\u00fcn olduklar\u0131n\u0131 hissettiklerinde ise asl\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini, ne planlad\u0131klar\u0131n\u0131 ve ne istediklerini \u00e7ok daha rahat ortaya koyarlar.&#8221;<\/p>\n<h3>\u00c7evrim \u0130\u00e7i Ara\u015ft\u0131rma: Sosyal Medyada Yolunuzu Bulmak<\/h3>\n<div id=\"attachment_3097810\" style=\"width: 346px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-3097810\" class=\"wp-image-3097810 size-full\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/3.jpg\" alt=\"Almanya ve Portekiz'deki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f konferanslar\u0131na gizli kimlikle kat\u0131lan muhabir Lisa Genzken, belgesel \u00e7ekimleri s\u0131ras\u0131nda. Foto\u011fraf: Lisa Genzken'in izniyle yer veriliyor.\" width=\"336\" height=\"448\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-3097810\" class=\"wp-caption-text\">Almanya ve Portekiz&#8217;deki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f konferanslar\u0131na gizli kimlikle kat\u0131lan muhabir Lisa Genzken, belgesel \u00e7ekimleri s\u0131ras\u0131nda. Foto\u011fraf: Lisa Genzken&#8217;in izniyle yer veriliyor.<\/p><\/div>\n<p>Ara\u015ft\u0131rman\u0131n daha en ba\u015f\u0131nda, Lukreta ve benzeri a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 kad\u0131n gruplar\u0131n\u0131n \u00e7evrim i\u00e7i ortamda son derece aktif oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131. Bu gruplar, sosyal medyay\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f s\u00f6ylemlerini ve siyasi mesajlar\u0131n\u0131 yaymak, ayr\u0131ca AfD gibi partilere yeni kad\u0131n se\u00e7menler kazand\u0131rmaya y\u00f6nelik kampanyalar d\u00fczenlemek i\u00e7in kullan\u0131yordu. (Bug\u00fcn AfD \u00fcyelerinin yaln\u0131zca yakla\u015f\u0131k be\u015fte biri kad\u0131nlardan olu\u015fuyor. Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z s\u0131ras\u0131nda ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z partinin i\u00e7 strateji belgelerinden biri ise &#8220;ev kad\u0131nlar\u0131 ve anneleri&#8221; potansiyel \u00fcye kitlesi olarak tan\u0131ml\u0131yordu.)<\/p>\n<p>SR muhabiri ve ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda sosyal medya faaliyetlerini takip eden Alissa K\u00fcsters, &#8220;Sa\u011f ve a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f Telegram gruplar\u0131nda, bu d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne uymayan insanlar hakk\u0131nda ayr\u0131mc\u0131 ve zaman zaman \u015fiddeti \u00f6ven ifadelerin her g\u00fcn payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 okumak olduk\u00e7a zorlay\u0131c\u0131yd\u0131,&#8221; diyor. &#8220;Beni en \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rtan ise a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 aktivistlerin ne kadar stratejik hareket etti\u011fini g\u00f6rmek oldu.&#8221;<\/p>\n<p>K\u00fcsters&#8217;e g\u00f6re bu stratejileri anlaman\u0131n ve takip etmenin en etkili yolu, ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015flar\u0131nda sa\u011f \u00e7evrelere y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fan bir sosyal medya algoritmas\u0131 olu\u015fturmak. Bunun i\u00e7in etkili hesaplar\u0131 ve fenomenleri takip etmeyi, #rechtefrauen, #frauenrechte (&#8220;sa\u011fc\u0131 kad\u0131nlar&#8221;, &#8220;kad\u0131n haklar\u0131&#8221;) gibi anahtar kelimelerle aramalar yapmay\u0131 ve bu i\u00e7eriklerle etkile\u015fime ge\u00e7meyi \u00f6neriyor. &#8220;B\u00f6ylece konuya h\u0131zla h\u00e2kim olabilir, bu \u00e7evreyi ve kendi i\u00e7 dinamiklerini daha iyi anlayabilirsiniz.&#8221;<\/p>\n<p>Ancak zaman zaman ekrandan uzakla\u015fmay\u0131 ve ger\u00e7eklere yeniden d\u00f6nmeyi de ihmal etmemek gerekiyor. Kim Stoppert, &#8220;Bu gruplar \u00e7ok yo\u011fun i\u00e7erik \u00fcretiyor,&#8221; diyor. &#8220;Her g\u00fcn payla\u015f\u0131m yapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in bir s\u00fcre sonra soka\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda sald\u0131r\u0131ya u\u011frayacakm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z gibi bir alg\u0131ya kap\u0131labilirsiniz.&#8221; Stoppert&#8217;e g\u00f6re bu gruplar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu tehdidi ciddiye almak \u00f6nemli olsa da, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar faaliyetlerini ve olu\u015fturduklar\u0131 riski her zaman ger\u00e7ek boyutlar\u0131yla aktarmal\u0131.<\/p>\n<h2>Kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131n Anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 Mutlaka Do\u011frulay\u0131n<\/h2>\n<aside>Muhtemelen her ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecinin bildi\u011fi ama tekrar hat\u0131rlat\u0131lmas\u0131nda fayda olan bir ilke: Kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131 do\u011frulay\u0131n ve do\u011frulayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z noktalar\u0131 okurlar\u0131n\u0131za a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyin.<\/aside>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z s\u0131ras\u0131nda, g\u00fcvenilirli\u011finden emin olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ba\u011flant\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7evrim i\u00e7i bir kaynakla ileti\u015fime ge\u00e7tik. Kayna\u011f\u0131n g\u00fcvenilirli\u011fini ekip i\u00e7inde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde tart\u0131\u015ft\u0131k. Bize aktard\u0131\u011f\u0131 bilgileri anlaml\u0131 bi\u00e7imde kullanabilmenin tek yolu, kendisiyle y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015fmek, kimli\u011fini do\u011frulamak ve anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 ba\u015fka kan\u0131tlarla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmakt\u0131.<\/p>\n<p>Bunu yaparken a\u00e7\u0131k kaynak istihbarat\u0131 (OSINT) y\u00f6ntemlerinden yararland\u0131k. G\u00f6rsellerin meta verilerini inceledik, iddia edilen adreslerin co\u011frafi do\u011frulamas\u0131n\u0131 yapt\u0131k, olayla ba\u011flant\u0131l\u0131 ki\u015fi ve kurulu\u015flar, bunlar\u0131n faaliyetleri, \u015firketleri ve sahip olduklar\u0131 varl\u0131klar hakk\u0131nda ek ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctt\u00fck.<\/p>\n<p>Yine de t\u00fcm iddialar\u0131 b\u00fct\u00fcn\u00fcyle do\u011frulamak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. B\u00f6yle durumlarda yap\u0131lmas\u0131 gereken en do\u011fru \u015fey, okurlara kar\u015f\u0131 \u015feffaf olmak; do\u011frulanabilen bilgiler ile do\u011frulanamayan iddialar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a birbirinden ay\u0131rmakt\u0131r.<\/p>\n<h2>D\u00fczenli \u00c7al\u0131\u015f\u0131n ve Yan\u0131lt\u0131lmalar\u0131na \u0130zin Vermeyin<\/h2>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z, Fransa, \u0130spanya, \u0130talya ve \u0130svi\u00e7re ba\u015fta olmak \u00fczere bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesinde Lukreta benzeri yeni a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 kad\u0131n gruplar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, birbirleriyle fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulundu\u011funu ve benzer s\u00f6ylemleri yayd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>Ortaya koydu\u011fumuz tablo, birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z birka\u00e7 olu\u015fumdan de\u011fil; bilin\u00e7li ve stratejik bi\u00e7imde hareket eden Avrupa \u00e7ap\u0131nda bir a\u011fdan s\u00f6z edilmesi gerekti\u011fini ortaya koyuyor. Ancak bu gruplar\u0131n ger\u00e7ekleri kendi anlat\u0131lar\u0131na uyacak \u015fekilde \u00e7arp\u0131tmakta son derece ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131n\u0131 unutmamak gerekiyor. \u00d6rne\u011fin Lukreta ve benzeri olu\u015fumlar kad\u0131n haklar\u0131n\u0131 sahipleniyor gibi g\u00f6r\u00fcnse de, kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddet sorununu genel anlamda g\u00fcndemlerine alm\u0131yor; hatta a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f i\u00e7inde kad\u0131nlar\u0131n oy kullanmamas\u0131 gerekti\u011fini savunan antidemokratik ve kad\u0131n kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6ylemleri de g\u00f6rmezden geliyor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3097787\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss.png\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"374\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss.png 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/07\/ss-336x164.png 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/a><\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmam\u0131z ayr\u0131ca, Lukreta&#8217;n\u0131n Avrupa genelindeki di\u011fer a\u015f\u0131r\u0131l\u0131k yanl\u0131s\u0131 gruplarla ittifaklar kurdu\u011funu g\u00f6sterdi. AfD&#8217;nin &#8220;etki alan\u0131&#8221; i\u00e7inde yer alan Lukreta; Fransa, Bel\u00e7ika, \u0130svi\u00e7re, \u0130talya, \u0130spanya, Portekiz ve Birle\u015fik Krall\u0131k&#8217;taki benzer olu\u015fumlar aras\u0131nda ba\u011flant\u0131lar kurulmas\u0131na da katk\u0131 sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n<p>Bu gruplar, yaln\u0131zca g\u00f6\u00e7menlerin kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fiddet olaylar\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. Kim Stoppert bunu \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: &#8220;B\u00fcy\u00fck yank\u0131 uyand\u0131ran olaylar\u0131 se\u00e7iyor, dramatize ediyor ya da k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7arp\u0131tmalarla aktar\u0131yorlar. Genellikle ger\u00e7ek olaylardan s\u00f6z ediyorlar ama baz\u0131 ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 gizleyerek veya belirli y\u00f6nleri abartarak bunun \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck, hatta uluslararas\u0131 bir sorun oldu\u011fu izlenimini yarat\u0131yorlar.&#8221;<\/p>\n<p>Bu uluslararas\u0131 ba\u011flant\u0131lar ara\u015ft\u0131rman\u0131n en \u00f6nemli unsurlar\u0131ndan biri olsa da, \u00f6zellikle belgesel format\u0131nda bunlar\u0131 izleyiciye a\u00e7\u0131k ve anla\u015f\u0131l\u0131r bi\u00e7imde aktarmak kolay de\u011fil. \u0130nsanlar, kurumlar ve etkinlikler aras\u0131ndaki karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler i\u00e7inde kaybolmamak i\u00e7in en \u00f6nemli tavsiye ise basit: D\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Kimi gazeteciler zihin haritalar\u0131n\u0131 tercih ediyor, kimileri elektronik tablolar veya dosyalarla \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hangi y\u00f6ntemi se\u00e7erseniz se\u00e7in, ara\u015ft\u0131rma ekibindeki herkesin elde edilen bulgulara eri\u015febilmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p>Bununla birlikte ara\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da kabul etmeniz gerekiyor. Stoppert, &#8220;En zor k\u0131sm\u0131 her \u015feyi takip edebilmekti,&#8221; diyor. &#8220;Lukreta&#8217;n\u0131n ba\u011flant\u0131lar\u0131 o kadar geni\u015f ki, bunlar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ortaya koymak ve izleyiciye aktarmak \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00e7aba gerektirirdi.&#8221;<\/p>\n<p>Stoppert, gazetecileri bu a\u011flar\u0131 daha da derinlemesine ara\u015ft\u0131rmaya ve kendilerinin ortaya \u00e7\u0131karamad\u0131\u011f\u0131 ba\u011flant\u0131lar\u0131 incelemeye \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor.<\/p>\n<p>Lisa Genzken ise gelecekte bu alanda \u00e7al\u0131\u015facak gazetecilere \u015fu tavsiyede bulunuyor:<\/p>\n<blockquote><p>&#8220;Bu gruplar\u0131n zarars\u0131z g\u00f6r\u00fcnen imaj\u0131na, \u00e7arp\u0131t\u0131lm\u0131\u015f istatistiklerine ve saman adam safsatalar\u0131na aldanmay\u0131n. Savunduklar\u0131 \u015fey a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f ideolojidir ve bunu oldu\u011fundan daha masum g\u00f6stermek konusunda ger\u00e7ekten ustalar.&#8221;<\/p><\/blockquote>\n<hr \/>\n<p>Sarah Ulrich, serbest gazeteci ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabirdir. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak g\u00fc\u00e7 istismar\u0131, sa\u011f ve a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f a\u011flar ile toplumsal cinsiyete dayal\u0131 \u015fiddet \u00fczerine yo\u011funla\u015fmaktad\u0131r. Gazetecili\u011finde feminist bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yeterince g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olmayan konular\u0131 ve toplumsal cinsiyet temelli e\u015fitsizlikleri g\u00fcndeme ta\u015f\u0131may\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. Ukrayna, Guatemala, El Salvador ve Arnavutluk dahil d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinden haberler yapan Ulrich; Uluslararas\u0131 Kad\u0131n Medya Vakf\u0131 (IWMF), Journalismfund ve Uluslararas\u0131 Gazeteciler Program\u0131 (IJP) bursiyerleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. BJV Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00d6d\u00fcl\u00fc&#8217;ne lay\u0131k g\u00f6r\u00fclen Ulrich, Almanya&#8217;n\u0131n gelecek vadeden gen\u00e7 gazetecileri aras\u0131nda g\u00f6sterilerek &#8220;30 Ya\u015f Alt\u0131 En \u0130yi 30 Gazeteci&#8221; listesine se\u00e7ildi. Ukrayna&#8217;da cinsel \u015fiddetten sa\u011f kurtulanlar\u0131 konu alan The Invisible Front (G\u00f6r\u00fcnmeyen Cephe) ba\u015fl\u0131kl\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131 ise yak\u0131n zamanda Daphne Caruana Galizia Gazetecilik \u00d6d\u00fcl\u00fc&#8217;nde finale kalan \u00e7al\u0131\u015fmalar aras\u0131nda yer ald\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu ara\u015ft\u0131rmac\u0131 belgesel, Almanya&#8217;daki kad\u0131n grubu Lukreta&#8217;n\u0131n, Avrupa Parlamentosu&#8217;na kadar uzanan ba\u011flant\u0131lar kurmu\u015f Avrupa \u00e7ap\u0131ndaki a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011fc\u0131 bir a\u011f\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu ortaya koyuyor.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":3097764,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"TEC\\Tickets\\Commerce\\Module","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[28832,23877,22296,28831],"gijn_topic":[],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-3097743","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-afd","tag-asiri-sag-tr","tag-asiri-sag-propaganda-tr","tag-lukreta"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3097743","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3097743"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3097743\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3097835,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3097743\/revisions\/3097835"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3097764"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3097743"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3097743"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3097743"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=3097743"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=3097743"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=3097743"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=3097743"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}