{"id":3096588,"date":"2026-06-30T10:21:57","date_gmt":"2026-06-30T14:21:57","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=3096588"},"modified":"2026-06-30T10:21:57","modified_gmt":"2026-06-30T14:21:57","slug":"pestisitler-ile-kanser-arasindaki-baglantilari-arastirmanin-ipuclari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/pestisitler-ile-kanser-arasindaki-baglantilari-arastirmanin-ipuclari\/","title":{"rendered":"Pestisitler ile Kanser Aras\u0131ndaki Ba\u011flant\u0131lar\u0131 Ara\u015ft\u0131rman\u0131n \u0130pu\u00e7lar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda gazeteciler, y\u00fcksek kanser oranlar\u0131 ile pestisit maruziyeti aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken klasik korelasyon ile nedensellik sorunuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmalar baz\u0131 yabani ot ila\u00e7lar\u0131 ve b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fclerin kanserojen oldu\u011funu kesin olarak ortaya koysa da, deneyimli gazeteciler tek bir tar\u0131m ilac\u0131n\u0131n kanser, <a href=\"https:\/\/www.wuft.org\/poisonedpathways\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">n\u00f6rolojik hastal\u0131klar<\/a> ya da do\u011fum kusurlar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 y\u00fczde 100 kesinlikle ortaya koyman\u0131n son derece zor oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor. \u00d6te yandan tar\u0131m kimyasallar\u0131 \u015firketleri ve onlar\u0131n lobi gruplar\u0131, \u00fcr\u00fcnlerini savunmak i\u00e7in \u00e7o\u011fu zaman bilimi \u00e7arp\u0131t\u0131yor ve yaln\u0131zca bilimsel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ta\u015f\u0131yan iddialar\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<aside class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"471\" data-end=\"728\">&#8220;Bir ba\u011flant\u0131y\u0131 kesin olarak kan\u0131tlayam\u0131yor olman\u0131z, ortada ara\u015ft\u0131r\u0131lacak bir haber olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u0130nsanlar\u0131n hakl\u0131 endi\u015felerini, pestisitleri kimlerin a\u015f\u0131r\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu konudaki ba\u015fka \u00f6nemli ger\u00e7ekleri de g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karabilirsiniz.&#8221; \u2014 Serbest gazeteci Natasha Gilbert<\/aside>\n<p>\u00d6te yandan, Peru&#8217;da yak\u0131n zamanda yap\u0131lan ve \u00e7evresel verileri <a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/s44360-026-00087-0\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">150 bin kanser hastas\u0131n\u0131n verileriyle<\/a> bir araya getiren bir ara\u015ft\u0131rma, farkl\u0131 pestisitlerin bir araya gelmesinin insan h\u00fccreleri \u00fczerindeki etkilerini art\u0131rabildi\u011fini ortaya koydu.<\/p>\n<p>Buna kar\u015f\u0131n, <a href=\"https:\/\/www.ire.org\/training\/conferences\/ire-2026\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">2026 Investigative Reporters and Editors (IRE) Konferans\u0131<\/a>&#8216;nda d\u00fczenlenen, pestisit maruziyetine ili\u015fkin veri odakl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar panelinde konu\u015fan deneyimli ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, gazetecileri<a href=\"https:\/\/www.columbiamissourian.com\/news\/state_news\/the-unseen-harvest-pesticides-cancer-and-rural-missouri-s-health-crisis\/article_d6525711-8ff6-431e-b93d-3013bc5c3022.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> bu alanda daha fazla ara\u015ft\u0131rma<\/a> yapmaya te\u015fvik etti. Panelde ayr\u0131ca, nedensellik sorunlar\u0131n\u0131n ve toksikolojiye \u00f6zg\u00fc teknik terminolojinin nas\u0131l a\u015f\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin \u00f6neriler de payla\u015f\u0131ld\u0131. Panele Investigate Midwest Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni <a href=\"https:\/\/investigatemidwest.org\/author\/benfelder\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ben Felder<\/a>, serbest gazeteci <a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/natasha-gilbert-01955712\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Natasha Gilbert<\/a>, Missouri \u00dcniversitesi Gazetecilik Okulu \u00f6\u011fretim \u00fcyesi <a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/mark-horvit\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Mark Horvit<\/a> ile Florida \u00dcniversitesi \u0130klim ve \u00c7evre Habercili\u011fi Giri\u015fimleri Direkt\u00f6r\u00fc <a href=\"https:\/\/www.linkedin.com\/in\/cynthialbarnett\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Cynthia Barnett<\/a> kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>&#8220;Kanser karma\u015f\u0131k bir hastal\u0131k; \u00e7ok say\u0131da \u00e7evresel ve genetik etkene ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kabiliyor&#8221; diyen Felder, &#8220;Bu nedenle kanser ile tar\u0131m kimyasallar\u0131 aras\u0131nda kesin olarak kan\u0131tlanabilir bir ba\u011flant\u0131 kurmak olduk\u00e7a zor. Ancak bu, bu alandaki ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00f6nemini azaltm\u0131yor.&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>Gilbert ise, &#8220;Bir ba\u011flant\u0131y\u0131 kan\u0131tlayam\u0131yor olman\u0131z, ortada haber olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. \u0130nsanlar\u0131n hakl\u0131 kayg\u0131lar\u0131n\u0131, pestisitleri kimlerin a\u015f\u0131r\u0131 kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve daha pek \u00e7ok \u00f6nemli noktay\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilirsiniz.&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Felder&#8217;e g\u00f6re gazetecilerin kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer yayg\u0131n g\u00fc\u00e7l\u00fck de \u00e7ift\u00e7ileri konu\u015fmaya ikna etmek. Bunun temel nedeninin utan\u00e7 duygusu oldu\u011funu s\u00f6yleyen Felder, &#8220;Bu \u00fcr\u00fcnler ticari tar\u0131m i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Ancak \u00e7ift\u00e7iler, &#8216;Acaba bu hastal\u0131klara ben mi yol a\u00e7t\u0131m?&#8217; diye kayg\u0131lan\u0131yor.&#8221; ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n<p>Hastal\u0131k ile pestisit maruziyeti aras\u0131nda bilimsel a\u00e7\u0131dan kesin bir ba\u011f kurmak zor olsa da, g\u00fc\u00e7l\u00fc dolayl\u0131 kan\u0131tlar sa\u011fl\u0131k habercili\u011finde h\u00e2l\u00e2 \u00f6nemli bir yer tutuyor. \u00dcstelik Bat\u0131&#8217;daki bir\u00e7ok \u00fclkede bu alanda \u00e7evrim i\u00e7i eri\u015filebilen zengin veri kaynaklar\u0131 bulunuyor ve \u00e7o\u011fu zaman bilgi edinme ba\u015fvurusu yapmadan da kapsaml\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar y\u00fcr\u00fctmek m\u00fcmk\u00fcn. Ayr\u0131ca epidemiyologlar, t\u0131bbi co\u011frafyac\u0131lar ve toksikologlar gibi uzmanlar, verileri ve bilimsel bulgular\u0131 gazetecilerle payla\u015fmaya ve bunlar\u0131 yorumlamalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmaya istekli oluyor.<\/p>\n<p>Gilbert, bu haber alan\u0131n\u0131n s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f belgeler ve belge ar\u015fivleri bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a zengin oldu\u011funa da dikkat \u00e7ekerek \u00f6zellikle <a href=\"https:\/\/www.toxicdocs.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Toxic Docs veri taban\u0131n\u0131<\/a> \u00f6nerdi. Columbia \u00dcniversitesi ile New York \u015eehir \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan olu\u015fturulan bu ar\u015fiv, ABD ve d\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerindeki kimya \u015firketlerine ait daha \u00f6nce gizli kalm\u0131\u015f milyonlarca sayfa \u015firket i\u00e7i belgeyi, lobi yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve kurum i\u00e7i notlar\u0131 i\u00e7eriyor.<\/p>\n<p>Bu y\u0131l\u0131n \u015fubat ay\u0131nda Investigate Midwest, Horvit&#8217;in \u00f6\u011frenci ekibiyle birlikte y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc<a href=\"https:\/\/investigatemidwest.org\/2026\/02\/18\/pesticide-use-and-cancer-risk-rise-together-across-americas-heartland\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> dikkat \u00e7ekici bir ara\u015ft\u0131rmada<\/a>, ABD&#8217;de kilometrekare ba\u015f\u0131na pestisit kullan\u0131m\u0131n\u0131n en y\u00fcksek oldu\u011fu 500 il\u00e7enin y\u00fczde 60&#8217;\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda \u00fclkenin en y\u00fcksek kanser oranlar\u0131na sahip b\u00f6lgeleri aras\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Ara\u015ft\u0131rma ekibi, bu halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 krizinin &#8220;yaln\u0131zca eyalet ve federal sa\u011fl\u0131k yetkilileri taraf\u0131ndan g\u00f6rmezden gelinmekle kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ayn\u0131 zamanda uygulanan politikalarla b\u00fcy\u00fcmesine de katk\u0131da bulunuldu\u011funu&#8221; belirtti.<\/p>\n<div id=\"attachment_3084917\" class=\"wp-caption alignnone\">\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/gorsel-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3096618\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/gorsel-1.png\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"602\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/gorsel-1.png 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/gorsel-1-336x263.png 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/a><\/p>\n<p id=\"caption-attachment-3084917\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, Investigate Midwest (IRE sunumu)<\/p>\n<\/div>\n<p>Panelistler, d\u00fczenlemeler ve &#8220;pestisit s\u00fcr\u00fcklenmesi&#8221; gibi ba\u011flant\u0131l\u0131 konular\u0131n da \u00f6nemli haber ba\u015fl\u0131klar\u0131 oldu\u011funa dikkat \u00e7ekti. Kimyasallar\u0131n r\u00fczg\u00e2r ya da ba\u015fka yollarla ta\u015f\u0131narak okullar\u0131, g\u00f6lleri ve \u00e7evredeki yerle\u015fim yerlerini etkilemesi olarak tan\u0131mlanan pestisit s\u00fcr\u00fcklenmesi de bunlardan biri. Panelistlere g\u00f6re, pestisitlerle sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 aras\u0131ndaki olas\u0131 ba\u011flant\u0131lar\u0131 ara\u015ft\u0131ran haberlerde en \u00f6nemli unsur; verileri ve kan\u0131tlar\u0131 okurlar\u0131n kendi de\u011ferlendirmelerini yapabilecekleri a\u00e7\u0131kl\u0131kta ortaya koymak, kan\u0131tlanamayan noktalar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtmek ve okurun ba\u011f kurabilece\u011fi g\u00fc\u00e7l\u00fc insan hik\u00e2yeleri anlatmak.<\/p>\n<p>Gilbert, Hindistan ve Brezilya&#8217;n\u0131n da aralar\u0131nda bulundu\u011fu, Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck tar\u0131m sekt\u00f6rlerine sahip \u00fclkelerin pestisit ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in \u00f6nemli f\u0131rsatlar sundu\u011funu belirtti. Ayr\u0131ca etkili ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik y\u00f6ntemlerinin d\u00fcnyan\u0131n her yerinde uygulanabilece\u011fini vurgulad\u0131.<\/p>\n<h4>Haber Yapma \u0130pu\u00e7lar\u0131<\/h4>\n<aside class=\"PDq2pG_selectionAnchorContainer\" data-start=\"32\" data-end=\"259\">ImportGenius gibi ticaret veri tabanlar\u0131, baz\u0131 \u00fclkelerin kendi i\u00e7inde kullan\u0131lmas\u0131 \u201cfazla tehlikeli\u201d oldu\u011funu bildikleri kimyasallar\u0131 rahatl\u0131kla ihra\u00e7 etti\u011fi politika ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya \u00e7\u0131karan \u00e7arp\u0131c\u0131 vakalar\u0131 g\u00f6sterebilir.<\/aside>\n<p data-start=\"261\" data-end=\"688\"><strong>En sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 beklenen b\u00f6lgelerde daha y\u00fcksek kanser oranlar\u0131 aray\u0131n<\/strong>. Konu\u015fmac\u0131lar, muhabirlerin \u00f6zellikle k\u0131rsal b\u00f6lgelerdeki kanser oranlar\u0131n\u0131n yak\u0131n \u015fehirlerden daha y\u00fcksek olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmas\u0131n\u0131 \u00f6nerdi. Bunun nedeni sadece gazeteciler i\u00e7in ilgin\u00e7 olmas\u0131 de\u011fil; ayn\u0131 zamanda okuyucular\u0131n da \u201ck\u0131rsal ya\u015fam daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmal\u0131\u201d \u015feklinde yerle\u015fik bir sezgiye sahip olmas\u0131 ve bu anomaliyi daha h\u0131zl\u0131 fark edebilmesidir.<\/p>\n<p data-start=\"690\" data-end=\"914\">Yak\u0131n zamanda bir \u00f6\u011frenci ara\u015ft\u0131rma projesine at\u0131fta bulunan Horvit \u015f\u00f6yle dedi:<br data-start=\"769\" data-end=\"772\" \/>\u201cBu beni ger\u00e7ekten \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131: Missouri\u2019deki k\u0131rsal il\u00e7elerde kanser oranlar\u0131 kentsel olanlardan daha y\u00fcksek. Bu, bekleyece\u011finiz bir \u015fey de\u011fil.\u201d<\/p>\n<p data-start=\"916\" data-end=\"1207\"><em><strong data-start=\"916\" data-end=\"926\">\u0130pucu:<\/strong> Barnett, Truveta adl\u0131 sa\u011fl\u0131k veri analiti\u011fi \u015firketi taraf\u0131ndan tutulan <a href=\"https:\/\/www.truveta.com\/data\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">dev bir veri taban\u0131n\u0131n<\/a>, 130 milyon Amerikal\u0131ya ait anonimle\u015ftirilmi\u015f sa\u011fl\u0131k kay\u0131tlar\u0131n\u0131 i\u00e7erdi\u011fini s\u00f6yledi. Ayr\u0131ca \u015firketin <a href=\"https:\/\/www.truveta.com\/research\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ara\u015ft\u0131rma ekibinin<\/a>, talep eden gazetecilere aktif olarak yard\u0131mc\u0131 oldu\u011funu da ekledi.<\/em><\/p>\n<p data-start=\"1209\" data-end=\"1566\"><strong>\u00dclkelerin kendi vatanda\u015flar\u0131 i\u00e7in yasaklad\u0131klar\u0131 kimyasallar\u0131 ihra\u00e7 etti\u011fi \u00fclkeleri bulun.<\/strong> Barnett, ImportGenius gibi ticaret veri tabanlar\u0131n\u0131n bu t\u00fcr politika \u00e7eli\u015fkilerini ortaya \u00e7\u0131karabilece\u011fini belirtti. Baz\u0131 \u00fclkeler, kendi s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7ok tehlikeli oldu\u011funu bildikleri kimyasallar\u0131, yasaklamam\u0131\u015f \u00fclkelere ihra\u00e7 etmeye devam ediyor.<\/p>\n<p data-start=\"1568\" data-end=\"1888\">\u00d6rne\u011fin paraquat (74 \u00fclke taraf\u0131ndan yasaklanm\u0131\u015f bir herbisit) gibi bir kimyasal\u0131 i\u00e7 piyasas\u0131nda yasaklayan \u00fclkelerin (\u00c7in ve G\u00fcney Kore gibi) buna ra\u011fmen d\u00fcnyan\u0131n ba\u015fka yerlerine ihra\u00e7 etmeye devam etmesi incelenebilir. Barnett, \u201cZararlar\u0131n izini s\u00fcrmek i\u00e7in \u00f6zellikle Afrika \u00fclkeleri ilgin\u00e7 bir \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131\u201d dedi.<\/p>\n<p data-start=\"1890\" data-end=\"2097\"><strong>Maruziyetleri \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in silikon bileklikleri de\u011ferlendirin.<\/strong> Ge\u00e7en y\u0131l Hollanda\u2019da y\u00fczlerce g\u00f6n\u00fcll\u00fc, <a href=\"https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0160412025004854\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bir ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda<\/a> yaln\u0131zca bir hafta boyunca, p\u00fcsk\u00fcrtme d\u00f6nemlerinde \u00e7iftliklere farkl\u0131 uzakl\u0131klarda basit silikon kimyasal tespit bileklikleri takt\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"2099\" data-end=\"2424\"><a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2025\/oct\/24\/i-was-contaminated-study-reveals-how-hard-it-is-to-avoid-pesticide-exposure\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Guardian\u2019\u0131n haberine g\u00f6re<\/a>, her bir g\u00f6n\u00fcll\u00fcde ortalama 20 farkl\u0131 pestisite maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tespit edildi; bu say\u0131 organik tar\u0131m yapmayan \u00e7ift\u00e7ilerde ortalama 36\u2019ya y\u00fckseldi. Ayr\u0131ca, \u00e7iftliklerden uzak ya\u015fayan ki\u015filerin bilekliklerinde de \u00e7ok say\u0131da tar\u0131m kimyasal\u0131 bulundu. Analizlerde baz\u0131 durumlarda DDT ve dieldrin gibi yasakl\u0131 maddeler de bulundu. Benzer \u015fekilde Univision Noticias, 2024\u2019te elma, balkaba\u011f\u0131 ve yaban mersini hasad\u0131 yapan 10 tar\u0131m i\u015f\u00e7isine be\u015f g\u00fcn boyunca<a href=\"https:\/\/www.iwmf.org\/reporting\/exposed-latino-farmworkers-risk-their-health-working-under-threat-of-pesticide-exposure\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> bileklik takt\u0131<\/a> ve 18 farkl\u0131 pestisit tespit etti, bunlar\u0131n aras\u0131nda kanserle ili\u015fkili herbisitler ve iki yasakl\u0131 madde de vard\u0131. Barnett, \u201cBu benim en sevdi\u011fim ara\u015ft\u0131rmalardan biriydi\u201d dedi. Cesur gazetecilerin, sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131na dan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra, tar\u0131m kimyasallar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n \u00f6tesindeki yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek i\u00e7in hedef b\u00f6lgelerde kendilerinin de bileklik takmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilece\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter size-full wp-image-3096665\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/gorsel2.png\" alt=\"\" width=\"768\" height=\"433\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/gorsel2.png 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/gorsel2-336x189.png 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/>G\u00f6r\u00fcnt\u00fc: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, Univision<\/p>\n<p><b>Okuyucu anketi i\u00e7eren k\u0131sa bir \u00f6n ara\u015ft\u0131rma haberi yay\u0131nlay\u0131n.<\/b> Felder, pestisit maruziyeti ile kendi kanser deneyimleri aras\u0131nda ba\u011flant\u0131 kuran kanser hastalar\u0131n\u0131 bulman\u0131n en iyi yollar\u0131ndan birinin \u201c\u00f6n-ara\u015ft\u0131rma\u201d yapmak oldu\u011funu belirtti. Buna g\u00f6re, Datawrapper veya Flourish gibi ara\u00e7larla konuyla ilgili basit etkile\u015fimli g\u00f6rselle\u015ftirmeler haz\u0131rlanmal\u0131 ve okuyuculara y\u00f6nelik \u00e7evrim i\u00e7i formlar eklenmeli.<\/p>\n<p>\u201c\u00d6nce, kanser ile tar\u0131m kimyasallar\u0131 aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131ya dair k\u0131sa hik\u00e2yeler yay\u0131nlad\u0131k ve okuyucular\u0131n kendi ki\u015fisel hik\u00e2yelerini payla\u015fmalar\u0131 i\u00e7in Google formlar\u0131 olu\u015fturduk,\u201d dedi ve Investigate Midwest projesine at\u0131fta bulundu. \u201cFacebook\u2019u da denedik, ancak formlar\u0131 haberlerin i\u00e7ine yerle\u015ftirmenin kaynak toplama a\u00e7\u0131s\u0131ndan 10 kat daha etkili oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fck.\u201d<\/p>\n<p>\u015eunlar\u0131 da ekledi: &#8220;Haber yapmadan \u00f6nce net sorular sorun: &#8216;Siz veya tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z biri, pestisitlerle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz bir kansere yakaland\u0131 m\u0131?'&#8221;<\/p>\n<p><b>Genetik fakt\u00f6rleri d\u0131\u015flayan g\u00f6stergeleri ara\u015ft\u0131r\u0131n<\/b>. Felder, baz\u0131 kanser hastalar\u0131n\u0131n genetik riskler a\u00e7\u0131s\u0131ndan tarand\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. \u00d6rne\u011fin pestisitlere maruz kalm\u0131\u015f ve kanserle ya\u015fayan bir kaynakta, kansere tipik olarak ba\u011fl\u0131 81 gen aras\u0131nda herhangi bir \u00f6zel risk bulunmad\u0131\u011f\u0131 tespit edildi. Barnett ise \u015funu ekledi: \u201cEpidemiyolojik kan\u0131tlar pestisitleri Parkinson hastal\u0131\u011f\u0131yla g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde ili\u015fkilendiriyor. Parkinson vakalar\u0131n\u0131n yaln\u0131zca %15\u2019i genetikle ba\u011flant\u0131l\u0131, ancak ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131 genetik \u00fczerine.\u201d<\/p>\n<aside>\u201cOkuyucular\u0131n\u0131za ne bildi\u011finizi a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6ylemekten \u00e7ekinmeyin ve neyi bilmedi\u011finizi, yani her \u015feyin %100 kan\u0131tlanabilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemeye haz\u0131r olun.\u201d \u2014 Ben Felder, Investigate Midwest genel yay\u0131n y\u00f6netmeni.<\/aside>\n<p><b>Bu t\u00fcr hikayelerde uzman g\u00f6r\u00fc\u015fleri \u00f6nemli, buna kayna\u011f\u0131n\u0131z\u0131n t\u0131bbi tedavi ekibinin g\u00f6r\u00fc\u015fleri de dahildir.<\/b> Bilimsel olarak hakemli \u00e7al\u0131\u015fmalarla ayn\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131kta olmasa da Felder, hastalar ve doktorlar\u0131n\u0131n nedensellik hakk\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinin al\u0131nt\u0131lanmas\u0131n\u0131n yine de faydal\u0131 oldu\u011funu, ancak bunlar\u0131n okuyucuya \u201cg\u00f6r\u00fc\u015f\u201d olarak sunulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi. \u201cG\u00f6r\u00fc\u015fmelerimizi yaparken bizim i\u00e7in kilit sorulardan biri \u015fu basit soruydu: \u2018Sizce kanseriniz neden pestisitlerden kaynakland\u0131?\u2019 ve onlardan bir\u00e7ok ayr\u0131nt\u0131 payla\u015fmalar\u0131n\u0131 istedik,\u201d dedi Felder. Ayr\u0131ca, izin al\u0131nmas\u0131 halinde bir kayna\u011f\u0131n doktoru veya onkolo\u011fuyla yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin de topluluklardaki korkuyu g\u00f6stermede yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini ekledi. Felder\u2019in kaynaklar\u0131ndan biri \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u201cKanser uzman\u0131m bana \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde, kanserimin tar\u0131m kimyasallar\u0131na maruz kalmamdan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.\u201d<\/p>\n<p><b>Bilim insanlar\u0131na ve akademik kaynaklara g\u00fcvenin. <\/b>\u201cBilimle ve bilimsel makalelerin nas\u0131l okunaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenin,\u201d diye tavsiye etti Gilbert. Ona g\u00f6re, sekt\u00f6r s\u0131kl\u0131kla kendi \u00fcr\u00fcnlerini savunmak i\u00e7in ger\u00e7e\u011fi \u00e7arp\u0131tabilir ve manip\u00fcle edebilir. Bu nedenle, bilimin ger\u00e7ekte ne s\u00f6yledi\u011fini bilmeden bu t\u00fcr yanl\u0131\u015f kullan\u0131mlar\u0131 fark etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bilim insanlar\u0131 ise genellikle zamanlar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 muhabirlere ay\u0131rmaya isteklidir, sizi bilimsel konularda ad\u0131m ad\u0131m y\u00f6nlendirebilirler.<\/p>\n<p data-start=\"501\" data-end=\"603\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">Gilbert, muhabirlere bilim okuryazarl\u0131\u011f\u0131 konusunda yard\u0131mc\u0131 olabilecek \u00e7e\u015fitli kaynaklar\u0131 da s\u0131ralad\u0131.<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\">Open Notebook&#8217;un &#8221;\u00a0<a href=\"https:\/\/www.theopennotebook.com\/2017\/12\/05\/spotting-shady-statistics\/?utm_source=The+Open+Notebook&amp;utm_campaign=8927b8377e-Master+Class+3%253A+How+To+Spot+Hype+-+Day+3_COPY_01&amp;utm_medium=email&amp;utm_term=0_94b4f65b87-8927b8377e-68726101\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u015e\u00fcpheli \u0130statistikleri Tespit Etme<\/a>\u00a0&#8221; ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Gazeteci Kaynaklar\u0131 adl\u0131 yay\u0131n\u0131n\u00a0<a href=\"https:\/\/journalistsresource.org\/home\/statistics-for-journalists\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ara\u015ft\u0131rma terimleri \u00fczerine medya k\u0131lavuzu.<\/a><\/li>\n<li aria-level=\"1\">Research Gate\u00a0<a href=\"https:\/\/www.researchgate.net\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ara\u015ft\u0131rma eri\u015fim paneli<\/a><\/li>\n<li aria-level=\"1\">\u201c\u00a0<a href=\"https:\/\/www.theopennotebook.com\/2013\/04\/30\/science-writers-handbook-excerpt\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Bilim Yazarlar\u0131 \u0130\u00e7in Temel \u0130statistikler<\/a>\u00a0\u201d<\/li>\n<\/ul>\n<p><b>Okuyuculara kan\u0131tlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feyleri s\u00f6yleyin.<\/b> \u201cOkuyucular\u0131n\u0131za ne bildi\u011finizi g\u00fcvenle anlat\u0131n ve neyi bilmedi\u011finizi s\u00f6ylemekten de \u00e7ekinmeyin; \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015feyin %100 kan\u0131tlanabilir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etmek gerekir,\u201d diye vurgulad\u0131 Felder. Horvit ise gazetecilerin ilgisiz kanser t\u00fcrleri olan kaynaklar\u0131 bir kenara b\u0131rakmaya istekli olmalar\u0131 gerekti\u011fini ekledi. \u201cKaynaklar\u0131n\u0131z\u0131n hangi t\u00fcr kanserleri oldu\u011funu, \u00e7evresinde neyin p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc inceleyin ve ger\u00e7ekten bir ba\u011flant\u0131 var m\u0131 diye sorun. \u00c7\u00fcnk\u00fc bize ba\u015fvuran ama ya\u015fad\u0131klar\u0131 \u00e7evreyle uyumlu olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kullanamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok say\u0131da ki\u015fi oldu,\u201d dedi.<\/p>\n<p><b>Dava tutanaklar\u0131na ve ifadelere bak\u0131n.<\/b> \u201cDava \u00f6ncesi ke\u015fif belgeleri adeta b\u00fcy\u00fck ikramiye gibidir,\u201d diye belirtti Gilbert. Horvit de \u015funu ekledi: \u201cMeclis oturumlar\u0131n\u0131n tutanaklar\u0131 harikad\u0131r; ayr\u0131ca davalar ve ifade tutanaklar\u0131 da \u00e7ok de\u011ferlidir.\u201d<\/p>\n<p><b>Etkilenen yerel bir toplulu\u011fun ad\u0131n\u0131 ba\u015fl\u0131\u011fa ekleyin.<\/b> \u201cBizim ana haberimiz ulusal veri setimizdi, ancak en iyi hik\u00e2yelerimiz genellikle belirli topluluklara odaklananlard\u0131 sadece topluluk ad\u0131n\u0131 kullanmak bile b\u00fcy\u00fck fark yaratt\u0131,\u201d dedi Felder. \u201cBa\u015fl\u0131kta spesifik bir topluluk ad\u0131 kullanabildi\u011finizde\u00a0 \u00f6rne\u011fin \u2018Do\u011fu Kuzey Dakota\u2019da y\u00fcksek kanser oranlar\u0131 ve pestisit kullan\u0131m\u0131\u2019 bu \u00e7ok daha dikkat \u00e7ekici oluyor ve insanlar buna daha fazla tepki veriyor.\u201d<\/p>\n<p><b>Kaynak bulmak i\u00e7in yarat\u0131c\u0131 olun GoFundMe siteleri ve kanser hastas\u0131 ta\u015f\u0131ma konusunda faaliyet g\u00f6steren kar amac\u0131 g\u00fctmeyen yard\u0131m kurulu\u015flar\u0131 gibi.<\/b> Horvit, GoFundMe sayfalar\u0131 \u00fczerinden kaynak bulma fikrinin kendi projelerinde i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etti ancak baz\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131lar bu y\u00f6ntemin ba\u015fka yerlerde i\u015fe yarayabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u201cGoFundMe sitelerini kaynak bulmak i\u00e7in kullanma fikrim vard\u0131 ama hi\u00e7 i\u015fe yaramad\u0131\u201d dedi. \u201cBizim insanlar\u0131 bulma y\u00f6ntemimiz daha \u00e7ok bu b\u00f6lgelerde kanser hastalar\u0131na destek olan kurulu\u015flard\u0131. \u0130nsanlar\u0131 kemoterapi seanslar\u0131na ta\u015f\u0131mak i\u00e7in para toplayan iki k\u00fc\u00e7\u00fck sivil toplum kurulu\u015fu bulduk. Onlar insanlar\u0131 ve hik\u00e2yelerini biliyorlard\u0131.\u201d<\/p>\n<h4><strong>Kaynaklar<\/strong><\/h4>\n<p>Panelde, ABD&#8217;li gazeteciler i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki veri tabanlar\u0131 \u00f6nerildi:<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\"><b>Pestisit verileri:\u00a0<\/b><a href=\"https:\/\/water.usgs.gov\/nawqa\/pnsp\/usage\/maps\/compound_listing.php\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">USGS Tahmini Y\u0131ll\u0131k Tar\u0131msal Pestisit Kullan\u0131m\u0131<\/a> \u2013 Bile\u015fik (kimyasal madde) baz\u0131nda se\u00e7im yapabilece\u011finiz bir veri taban\u0131.<\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>G\u00fcncellenmi\u015f sa\u011fl\u0131k istatistikleri<\/b>\u00a0:\u00a0<a href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/nchs\/pressroom\/calendar\/2026_schedule.htm?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fnchs%2Fupdates%2Fnchs-calendar.html\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">CDC istatistik yay\u0131n takvimi.<\/a><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><a href=\"https:\/\/statecancerprofiles.cancer.gov\/incidencerates\/index.php?stateFIPS=29&amp;areatype=county&amp;cancer=001&amp;stage=999&amp;race=00&amp;sex=0&amp;age=001&amp;year=0&amp;type=incd&amp;sortVariableName=rate&amp;sortOrder=desc#notes\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><b>ABD&#8217;de il\u00e7elere g\u00f6re kanser oranlar\u0131<\/b><\/a><\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>\u0130l\u00e7elere G\u00f6re \u00dcr\u00fcnler:\u00a0<\/b><a href=\"https:\/\/www.nass.usda.gov\/Statistics_by_Subject\/result.php?F1644643-F4B5-3D72-9FDD-B6DB626F443F&amp;sector=CROPS&amp;group=CROP%20TOTALS&amp;comm=CROP%20TOTALS\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><b>ABD Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131 Ulusal Tar\u0131m \u0130statistik Servisi<\/b><\/a><\/li>\n<li aria-level=\"1\">Toxic\u00a0<a href=\"https:\/\/www.toxicdocs.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><b>Docs<\/b><\/a>\u00a0kurumsal dok\u00fcman veritaban\u0131<\/li>\n<li aria-level=\"1\">Kaliforniya \u00dcniversitesi, San Francisco taraf\u0131ndan y\u00f6netilen\u00a0End\u00fcstri\u00a0<a href=\"https:\/\/www.industrydocuments.ucsf.edu\/home\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><b>Belgeleri K\u00fct\u00fcphanesi<\/b><\/a><\/li>\n<\/ul>\n<hr \/>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2701218 alignleft image--small\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/foto_Rowan-Philp.png\" sizes=\"auto, (max-width: 153px) 100vw, 153px\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/foto_Rowan-Philp.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/foto_Rowan-Philp-140x140.png 140w\" alt=\"\" width=\"153\" height=\"153\" \/><a href=\"https:\/\/gijn.org\/staff-member\/rowan-philp\/\"><b><i>Rowan Philp,<\/i><\/b><\/a>\u00a0<a href=\"https:\/\/www.timeslive.co.za\/sunday-times\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><i>GIJN&#8217;in k\u00fcresel muhabiri ve etki edit\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Daha \u00f6nce G\u00fcney Afrika&#8217;n\u0131n Sunday Times<\/i><\/a><i>\u00a0gazetesinin ba\u015f muhabiriydi<\/i><i>. D\u0131\u015f muhabir olarak d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki yirmiyi a\u015fk\u0131n \u00fclkeden haber, siyaset, yolsuzluk ve \u00e7at\u0131\u015fma konular\u0131nda haberler yapt\u0131.<\/i><i><\/i><i><\/i><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2026 IRE Konferans\u0131&#8217;nda deneyimli gazeteciler, pestisit maruziyetine ili\u015fkin veri odakl\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lan nedensellik sorunlar\u0131 ve toksikoloji terminolojisinin yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fcklerin \u00fcstesinden gelmeye y\u00f6nelik y\u00f6ntemleri anlatt\u0131.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":3096590,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"TEC\\Tickets\\Commerce\\Module","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[24956,28829,28828,28826,28503,28827],"gijn_topic":[18933],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-3096588","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-cevresel-habercilik","tag-ire-konferans","tag-kanser","tag-pestisit","tag-saglik-gazeteciligi","tag-tarim-ilaclari","gijn_topic-arastirma-ipuclari-ve-araclar"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3096588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3096588"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3096588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3096693,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3096588\/revisions\/3096693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3096590"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3096588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3096588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3096588"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=3096588"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=3096588"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=3096588"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=3096588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}