{"id":2710828,"date":"2025-12-19T08:08:06","date_gmt":"2025-12-19T13:08:06","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=2710828"},"modified":"2025-12-19T08:10:55","modified_gmt":"2025-12-19T13:10:55","slug":"altin-madeni-felaketleri-kayip-multeci-tekneleri-yapay-zeka-destekli-protesto-bastirmalari-2025te-turkiyeden-en-iyi-arastirmaci-gazetecilik-dosyalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/altin-madeni-felaketleri-kayip-multeci-tekneleri-yapay-zeka-destekli-protesto-bastirmalari-2025te-turkiyeden-en-iyi-arastirmaci-gazetecilik-dosyalari\/","title":{"rendered":"Alt\u0131n Madeni Felaketleri, Kay\u0131p M\u00fclteci Tekneleri, Yapay Zek\u00e2 Destekli Protesto Bast\u0131rmalar\u0131: 2025\u2019te T\u00fcrkiye\u2019den En \u0130yi Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Dosyalar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019de ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n zorla\u015fmas\u0131na ra\u011fmen bu y\u0131l da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir diren\u00e7, derinlik ve etki ortaya koydu. Siyasi bask\u0131lar, bilgiye eri\u015fimdeki k\u0131s\u0131tlar ve bas\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcne y\u00f6nelik tehditler, bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan gazeteciler \u00fczerinde ciddi bir bask\u0131 olu\u015fturmaya devam ediyor.<\/p>\n<p>S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan Gazeteciler\u2019in (RSF) D\u00fcnya Bas\u0131n \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Endeksi\u2019nde T\u00fcrkiye, <a href=\"https:\/\/rsf.org\/en\/country-t%C3%BCrkiye\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">180 \u00fclke aras\u0131nda 158. s\u0131rada<\/a> yer al\u0131yor. RSF raporuna g\u00f6re ulusal medyan\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131 h\u00fck\u00fcmet kontrol\u00fcnde. Neredeyse sistematik hale gelen \u00e7evrim i\u00e7i sans\u00fcr, ele\u015ftirel medya kurulu\u015flar\u0131na kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131lan keyfi davalar ve yarg\u0131 sisteminin bask\u0131 arac\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131, ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan ciddi engeller yarat\u0131yor.<\/p>\n<p>Buna kar\u015f\u0131n, bu se\u00e7kide yer alan ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n da g\u00f6sterdi\u011fi gibi; \u00e7evresel felaketlerin izini s\u00fcrmekten insan haklar\u0131 ihlallerini a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmaya, mali yolsuzluklar\u0131 ortaya koymaktan dijital g\u00f6zetim mekanizmalar\u0131n\u0131 de\u015fifre etmeye kadar uzanan geni\u015f bir alanda ba\u011f\u0131ms\u0131z gazetecilik, T\u00fcrkiye\u2019de h\u00e2l\u00e2 vazge\u00e7ilmez bir kamusal rol oynuyor.<\/p>\n<p>Bu y\u0131l \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00e7evre gazetecili\u011fi dosyalar\u0131 aras\u0131nda, Do\u011fu Anadolu&#8217;da bir alt\u0131n madeninde denetim eksikli\u011fini ve bunun yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 felaketleri ele alan \u00e7ok b\u00f6l\u00fcml\u00fc bir ara\u015ft\u0131rma ile, \u201c<a href=\"https:\/\/echa.europa.eu\/hot-topics\/perfluoroalkyl-chemicals-pfas\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">sonsuz kimyasallar<\/a>\u201d olarak bilinen PFAS maddelerine ili\u015fkin Avrupa Birli\u011fi d\u00fczenlemelerini zay\u0131flatmaya y\u00f6nelik \u015firketlerin lobi faaliyetlerini mercek alt\u0131na alan kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma bulunuyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019deki toplumsal ve kurumsal krizlere odaklanan ara\u015ft\u0131rmalar; polisler aras\u0131nda artan intihar vakalar\u0131n\u0131, sivil toplum alan\u0131ndaki cinsel istismar iddialar\u0131n\u0131 ve kara para aklama a\u011flar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019ye getirilen Ukraynal\u0131 yetim \u00e7ocuklar\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 ihmal ve istismar\u0131 ortaya koyan bir ba\u015fka ara\u015ft\u0131rma ise insani yard\u0131m projelerindeki yap\u0131sal sorunlar\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seriyor. Buna ek olarak, yapay zek\u00e2 destekli protesto takibi ve Avrupa Birli\u011fi fonlar\u0131yla geli\u015ftirilen g\u00f6zetim teknolojilerine ili\u015fkin dosyalar, teknolojik ilerleme ile sivil \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler aras\u0131ndaki gerilimi a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ortak noktas\u0131 \u015fu: Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler, ihlalleri g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak, demokratik de\u011ferleri korumak ve kamusal hesap verebilirli\u011fin hem g\u00fc\u00e7 sahipleri hem de en k\u0131r\u0131lgan kesimler i\u00e7in i\u015flemesini sa\u011flamak a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir rol \u00fcstleniyor. 2025 y\u0131l\u0131na ait bu ara\u015ft\u0131rmalar, T\u00fcrkiye\u2019deki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilerin hem cesaretini hem de mesleki yetkinli\u011fini ortaya koyan g\u00fc\u00e7l\u00fc \u00f6rnekler sunuyor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/t24.com.tr\/ilicte-sosyal-etki\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u0130li\u00e7\u2019te \u0130ki K\u00f6y\u00fcn Hik\u00e2yesi: \u00c7\u00f6pler ve Sab\u0131rl\u0131<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2710855\" style=\"width: 778px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/T24_ORTAK_ilic_erzincan.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710855\" class=\"size-full wp-image-2710855\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/T24_ORTAK_ilic_erzincan.png\" alt=\"Foto\u011fraf: T24\/Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc\" width=\"768\" height=\"402\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/T24_ORTAK_ilic_erzincan.png 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/T24_ORTAK_ilic_erzincan-336x176.png 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710855\" class=\"wp-caption-text\">Foto\u011fraf: T24\/Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/ortak.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Ortak<\/a>\u2019\u0131n ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik ekibi taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ve <a href=\"https:\/\/t24.com.tr\/ilicte-sosyal-etki\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00e7evrim i\u00e7i gazete\u00a0T24\u2019te yay\u0131mlanan<\/a> bu \u00e7ok b\u00f6l\u00fcml\u00fc ara\u015ft\u0131rma, aylar s\u00fcren saha \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc. Erzincan\u2019\u0131n \u0130li\u00e7 il\u00e7esindeki \u00c7\u00f6pler Alt\u0131n Madeni\u2019ne odaklanan kapsaml\u0131 dosya; devletin etkili bir denetim mekanizmas\u0131 kuramad\u0131\u011f\u0131n\u0131, madenin \u00e7evre k\u00f6yler \u00fczerindeki toplumsal etkilerini ve \u015eubat 2024\u2019te dokuz i\u015f\u00e7inin hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi<a href=\"https:\/\/www.reuters.com\/world\/middle-east\/nine-gold-miners-missing-turkey-after-landslide-2024-02-13\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> toprak kaymas\u0131n\u0131n<\/a> nedenlerine ili\u015fkin y\u00fcr\u00fct\u00fclen incelemeyi ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>Muhabirler, \u00c7\u00f6pler ve Sab\u0131rl\u0131 adl\u0131 iki k\u00f6y\u00fcn i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7en hik\u00e2yesi \u00fczerinden madencilik faaliyetlerinin etkisini derinlemesine ele al\u0131yor. K\u0131r\u0131lma noktas\u0131n\u0131n, F\u0131rat Nehri\u2019ne yak\u0131n bir alanda topra\u011f\u0131 kirleten siyan\u00fcr s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ya\u015fand\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekiliyor. S\u0131z\u0131nt\u0131n\u0131n tespit edilmesinin ard\u0131ndan maden 88 g\u00fcn s\u00fcreyle kapat\u0131lm\u0131\u015f olsa da, b\u00f6lge halk\u0131n\u0131n ve <a href=\"https:\/\/t24.com.tr\/ilicte-sosyal-etki#group-section-1-Keban-Barajindan-goc-K7fbEP50Ab\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">uzmanlar\u0131n<\/a> s\u00fcregelen itirazlar\u0131na ra\u011fmen faaliyetler Eyl\u00fcl 2022\u2019de yeniden ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p>Gazeteciler; b\u00f6lge sakinleriyle, alt\u0131n madeninde \u00e7al\u0131\u015fan ve daha \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f i\u015f\u00e7ilerle ile ta\u015feron firma \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131yla; denetimden sorumlu bakanl\u0131k yetkilileri ve yerel y\u00f6neticilerle; ayr\u0131ca T\u00fcrkiye genelinde madencilik faaliyetlerini izleyen uzmanlarla 100\u2019den fazla g\u00f6r\u00fc\u015fme ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Konuma dayal\u0131 \u201c\u00f6ncesi\/sonras\u0131\u201d haritalar, b\u00f6lgenin peyzaj\u0131n\u0131n tarihsel olarak nas\u0131l d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc belgelemeyi sa\u011flad\u0131. <a href=\"https:\/\/graphcommons.com\/graphs\/9581a2a3-92ff-42b3-b21c-0cc4fd505c19\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">A\u011f analizi haritalar\u0131<\/a> ise y\u00fckleniciler, ta\u015feronlar, \u015firketler ve ki\u015filer gibi s\u00fcrece d\u00e2hil olan t\u00fcm akt\u00f6rler aras\u0131ndaki ili\u015fkileri ortaya koydu.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma sonucunda savc\u0131l\u0131klar, taksirle \u00f6l\u00fcme neden olma ve \u00e7evre su\u00e7lar\u0131 kapsam\u0131nda soru\u015fturmalar ba\u015flatt\u0131; sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri su\u00e7 duyurusunda bulundu. Konu T\u00fcrkiye B\u00fcy\u00fck Millet Meclisi\u2019nde de g\u00fcndeme geldi. Maden h\u00e2lihaz\u0131rda faaliyette de\u011fil ve projenin gelece\u011fi belirsizli\u011fini koruyor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/theblacksea.eu\/investigations\/forever-lobbying-project\/unprecedented-lobbying\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>PFAS \u201cSonsuz Kimyasallar\u201d Konusunda AB\u2019yi Etkilemeye Y\u00f6nelik Lobi Faaliyetlerinin Perde Arkas\u0131<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2710880\" style=\"width: 778px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/blacksea-ekibi_pfas_2025.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710880\" class=\"size-full wp-image-2710880\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/blacksea-ekibi_pfas_2025.jpg\" alt=\"G\u00f6rsel: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, St\u00e9phane Horel (\u201cArt\u0131k y\u0131llarca g\u00fcvendesin,\u201d 2024) The Black Sea\" width=\"768\" height=\"479\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/blacksea-ekibi_pfas_2025.jpg 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/blacksea-ekibi_pfas_2025-336x210.jpg 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 768px) 100vw, 768px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710880\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, St\u00e9phane Horel (\u201cArt\u0131k y\u0131llarca g\u00fcvendesin,\u201d 2024) The Black Sea<\/p><\/div>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik sitesi <a href=\"https:\/\/theblacksea.eu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">The Black Sea<\/a> taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen ara\u015ft\u0131rma, Avrupa Birli\u011fi\u2019nin \u201csonsuz kimyasallar\u201d olarak bilinen maddelere y\u00f6nelik bir yasak \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc kritik bir d\u00f6nemde, AB milletvekillerini etkilemeye y\u00f6nelik<a href=\"https:\/\/foreverpollution.eu\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir lobi faaliyetinde<\/a> yer alan T\u00fcrkiye merkezli yap\u0131lar\u0131 mercek alt\u0131na ald\u0131. Per- ve polifloroalkil maddeler (<a href=\"https:\/\/www.eea.europa.eu\/tr\/help\/sikca-sorulan-sorular\/pfas-nedir-ve-sagligim-icin\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">PFAS<\/a>), do\u011fada par\u00e7alanmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evre a\u00e7\u0131s\u0131ndan zararla ili\u015fkilendirilen sentetik kimyasallar olarak biliniyor. Ara\u015ft\u0131rma, AB\u2019nin binlerce PFAS bile\u015fi\u011fine y\u00f6nelik tarih\u00ee bir yasak haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda oldu\u011fu bir s\u00fcre\u00e7te, bu maddeleri \u00fcreten \u015firketler ile sanayi kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n, AB d\u00fczenleyicilerini etkilemek amac\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc kapsaml\u0131 ve son derece koordineli bir giri\u015fimi ortaya koyuyor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re \u015firketler, PFAS\u2019a maruziyeti s\u0131n\u0131rlamay\u0131 ama\u00e7layan d\u00fczenlemeleri zay\u0131flatmak ya da geciktirmek i\u00e7in bilimsel verileri \u00e7arp\u0131tt\u0131, dezenformasyon stratejileri kulland\u0131 ve yo\u011fun siyasi lobi faaliyetleri y\u00fcr\u00fctt\u00fc. T\u00fcrkiye\u2019de ise PFAS kirlili\u011finin varl\u0131\u011f\u0131na dair bulgular olmas\u0131na ra\u011fmen bu kirlilik b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde belgelenmi\u015f de\u011fil. \u0130nceleme kapsam\u0131nda, s\u00f6z konusu kimyasallar\u0131n nehirlerde, g\u00f6llerde, bal\u0131klarda ve hatta i\u00e7me suyunda tespit edildi\u011fi; baz\u0131 b\u00f6lgelerde ise uzun vadeli kirlilik riskine i\u015faret eden bulgular\u0131n bulundu\u011fu belirlendi.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/newlinesmag.com\/spotlight\/turkeys-ai-powered-protest-crackdown\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019nin Yapay Zek\u00e2 Destekli Protesto Bask\u0131s\u0131<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2710904\" style=\"width: 1010px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AI_Turkiye-protestolari_shutterstock_2603234667.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710904\" class=\"size-full wp-image-2710904\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AI_Turkiye-protestolari_shutterstock_2603234667.jpg\" alt=\"\u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Ekrem \u0130mamo\u011flu\u2019nun tutuklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u00fczenlenen protestolara geni\u015f \u00e7apl\u0131 g\u00f6zalt\u0131larla kar\u015f\u0131l\u0131k verildi. G\u00f6rsel: Shutterstock\" width=\"1000\" height=\"667\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AI_Turkiye-protestolari_shutterstock_2603234667.jpg 1000w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AI_Turkiye-protestolari_shutterstock_2603234667-336x224.jpg 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AI_Turkiye-protestolari_shutterstock_2603234667-771x514.jpg 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/AI_Turkiye-protestolari_shutterstock_2603234667-768x512.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710904\" class=\"wp-caption-text\">\u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Ekrem \u0130mamo\u011flu\u2019nun tutuklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan d\u00fczenlenen protestolara geni\u015f \u00e7apl\u0131 g\u00f6zalt\u0131larla kar\u015f\u0131l\u0131k verildi. G\u00f6rsel: Shutterstock<\/p><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/newlinesmag.com\/spotlight\/turkeys-ai-powered-protest-crackdown\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">New Lines Magazine<\/a>\u2019de yay\u0131mlanan bu ara\u015ft\u0131rma, T\u00fcrkiye\u2019de yetkililerin, temel haklar\u0131 korumak i\u00e7in tasarlanm\u0131\u015f hukuki g\u00fcvenceleri baypas ederek yapay zek\u00e2 destekli g\u00f6zetim ve y\u00fcz tan\u0131ma temelli kolluk uygulamalar\u0131n\u0131 nas\u0131l geni\u015fletti\u011fini ortaya koydu.<\/p>\n<p>Mart 2025\u2019te \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediye Ba\u015fkan\u0131 Ekrem \u0130mamo\u011flu\u2019nun<a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/turkey-crackdown-istanbul-mayor-imamoglu-arrest-erdogan-a4b5e63c626df17b7075ccf6b6d9cdc8\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> tutuklanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan<\/a> \u00fclke genelinde ba\u015flayan protestolara kapsaml\u0131 g\u00f6zalt\u0131larla kar\u015f\u0131l\u0131k verildi: yakla\u015f\u0131k 2 bin ki\u015fi g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nd\u0131, 239 ki\u015fi ise resmen tutukland\u0131. Haberde, protestocular\u0131n s\u0131kl\u0131kla polis taraf\u0131ndan i\u015fletilen y\u00fcz tan\u0131ma sistemleri, sokak kameralar\u0131, v\u00fccuda tak\u0131lan cihazlar ve sosyal medya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla tespit edildi\u011fi belirtiliyor. Bir\u00e7ok vakada, yaln\u0131zca bir g\u00f6steride fiziksel olarak bulunmak hatta t\u0131bbi maske takmak dahi su\u00e7lay\u0131c\u0131 delil olarak de\u011ferlendirildi.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma, T\u00fcrkiye\u2019nin bu g\u00f6zetim mimarisini ne denli h\u0131zl\u0131 bi\u00e7imde geni\u015fletti\u011fini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla ortaya koyuyor. Tan\u0131k ifadeleri ile belgesel kan\u0131tlar\u0131n bir araya getirilmesi, resm\u00ee ihale kay\u0131tlar\u0131 ve polis raporlar\u0131n\u0131n \u00e7apraz kontrol edilmesiyle elde edilen bulgular, ortak bir \u00f6r\u00fcnt\u00fcye i\u015faret ediyor: sabah\u0131n erken saatlerinde yap\u0131lan bask\u0131nlarla g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nan y\u00fczlerce protestocu; yetkililerin silah, \u015fiddet ya da su\u00e7 kast\u0131na dair inand\u0131r\u0131c\u0131 bir kan\u0131t sunmad\u0131\u011f\u0131 h\u00e2lde haklar\u0131nda dava a\u00e7\u0131lan ve tutuklu yarg\u0131lanan onlarca ki\u015fi. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re ortaya \u00e7\u0131kan tablo, s\u0131radan yurtta\u015fl\u0131k kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 cezai sorumlulu\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, sistematik bir \u201cg\u00f6zetim ve kovu\u015fturma makinesi\u201d.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/news\/articles\/cgkzg680j7lo\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>BBC\u2019nin \u201cYard\u0131m Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 Cinsel \u0130stismar\u201d Ara\u015ft\u0131rmas\u0131: Vak\u0131f Ba\u015fkan\u0131 Tutukland\u0131<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2710928\" style=\"width: 986px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bbc-world_ekran-goruntusu_arastirmaci-gazetecilik-2025.webp\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710928\" class=\"size-full wp-image-2710928\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bbc-world_ekran-goruntusu_arastirmaci-gazetecilik-2025.webp\" alt=\"G\u00f6rsel: Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, BBC\" width=\"976\" height=\"549\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bbc-world_ekran-goruntusu_arastirmaci-gazetecilik-2025.webp 976w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bbc-world_ekran-goruntusu_arastirmaci-gazetecilik-2025-336x189.webp 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bbc-world_ekran-goruntusu_arastirmaci-gazetecilik-2025-771x434.webp 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/bbc-world_ekran-goruntusu_arastirmaci-gazetecilik-2025-768x432.webp 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 976px) 100vw, 976px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710928\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, BBC<\/p><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?si=4EcJWzSvDwefGNG5&amp;v=OAFZczAKUHs&amp;feature=youtu.be\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BBC News T\u00fcrk\u00e7e\u00a0ara\u015ft\u0131rmas\u0131,<\/a> Ankara\u2019da faaliyet g\u00f6steren bir m\u00fclteci yard\u0131m derne\u011finin ba\u015fkan\u0131n\u0131n <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/articles\/cx2n7jz5dn2o\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tutuklanmas\u0131yla<\/a> sonu\u00e7land\u0131. Birden fazla Suriyeli kad\u0131n, s\u00f6z konusu ki\u015finin yard\u0131m kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda kendilerini cinsel olarak istismar etti\u011fini ileri s\u00fcrd\u00fc. Kad\u0131nlar \u2014 son derece k\u0131r\u0131lgan anlar\u0131nda ba\u015fvurduklar\u0131\u00a0Umut Yard\u0131mla\u015fma Derne\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu ki\u015fiyle temas kurduklar\u0131n\u0131 \u2014 ba\u015flang\u0131\u00e7ta kendisini bir hay\u0131rsever gibi tan\u0131tan yard\u0131m g\u00f6revlisinin, daha sonra i\u00e7inde bulunduklar\u0131 \u00e7aresizli\u011fi kullanarak onlar\u0131 bask\u0131 alt\u0131na ald\u0131\u011f\u0131n\u0131, korkuttu\u011funu ve cinsel sald\u0131r\u0131da bulundu\u011funu anlatt\u0131.<\/p>\n<p>Haberde \u00fc\u00e7 kad\u0131n, maruz kald\u0131klar\u0131 taciz ve sald\u0131r\u0131lara ili\u015fkin ayr\u0131nt\u0131l\u0131 ifadeler payla\u015ft\u0131. Bu ifadelerde, kendilerine elle sark\u0131nt\u0131l\u0131k yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, istenmeyen fiziksel temaslara zorland\u0131klar\u0131, cinsel eylemlere r\u0131za g\u00f6stermeye zorland\u0131klar\u0131 ve kar\u015f\u0131 koymalar\u0131 h\u00e2linde s\u0131n\u0131r d\u0131\u015f\u0131 edilmekle tehdit edildikleri \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bu anlat\u0131mlar, aralar\u0131nda eski \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n da bulundu\u011fu yedi ki\u015fi taraf\u0131ndan da desteklendi. S\u00f6z konusu ki\u015filer, 2016\u20132024 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda benzer istismarlar\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131na tan\u0131k olduklar\u0131n\u0131 ya da bu y\u00f6nde bilgi sahibi olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ge\u00e7mi\u015fte ortaya at\u0131lan iddialara ra\u011fmen, ma\u011fdurlar\u0131n resm\u00ee \u015fik\u00e2yette bulunmaktan korkmalar\u0131 nedeniyle \u00f6nceki dosyalar\u0131n kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 belirtildi.<\/p>\n<p>BBC\u2019nin ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan daha fazla kad\u0131n ortaya \u00e7\u0131karak ifade verdi. Bu tan\u0131kl\u0131klar sonucunda resm\u00ee su\u00e7lamalar y\u00f6neltildi; s\u00f6z konusu ki\u015fi tutukland\u0131 ve h\u00e2len cezaevinde yarg\u0131lanmay\u0131 bekliyor. \u015e\u00fcpheli ise su\u00e7lamalar\u0131 reddediyor; derne\u011finin son on y\u0131lda on binlerce m\u00fclteciye yard\u0131m etti\u011fini savunuyor ve ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir sa\u011fl\u0131k durumunun baz\u0131 iddialar\u0131 ge\u00e7ersiz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/theblacksea.eu\/special-reports\/the-lost-boat\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Kay\u0131p Tekne<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2710952\" style=\"width: 1546px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kayipbot_gijn_tr.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710952\" class=\"size-full wp-image-2710952\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kayipbot_gijn_tr.png\" alt=\"G\u00f6rsel: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr\/ The Black Sea\" width=\"1536\" height=\"811\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kayipbot_gijn_tr.png 1536w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kayipbot_gijn_tr-336x177.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kayipbot_gijn_tr-771x407.png 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kayipbot_gijn_tr-768x406.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710952\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr\/ The Black Sea<\/p><\/div>\n<p>2023 y\u0131l\u0131n\u0131n Aral\u0131k ay\u0131nda Suriyeli g\u00f6\u00e7menleri ta\u015f\u0131yan d\u00f6rt tekne L\u00fcbnan\u2019\u0131n Trablus\u015fam (Tripoli) liman kentinden denize a\u00e7\u0131ld\u0131. Bu teknelerden \u00fc\u00e7\u00fc K\u0131br\u0131s\u2019a ula\u015fmay\u0131 ba\u015fard\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc tekne ise\u00a0 Princess Lulu aralar\u0131nda 35 \u00e7ocu\u011fun da bulundu\u011fu 85 ki\u015fiyle birlikte gece karanl\u0131\u011f\u0131nda kayboldu. Ailelerin \u00e7aresiz yard\u0131m \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131na, g\u00f6n\u00fcll\u00fc izleme a\u011flar\u0131n\u0131n uyar\u0131lar\u0131na ve yolcular taraf\u0131ndan g\u00f6nderilen son mesajlara ra\u011fmen herhangi bir arama-kurtarma operasyonu ba\u015flat\u0131lmad\u0131, resm\u00ee bir soru\u015fturma da a\u00e7\u0131lmad\u0131. Haftalar sonra cesetler k\u0131y\u0131lara vurmaya ba\u015flad\u0131. T\u00fcrkiye, Kuzey K\u0131br\u0131s ve Suriye k\u0131y\u0131lar\u0131nda yakla\u015f\u0131k 20 ki\u015finin cans\u0131z bedenine ula\u015f\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, K\u0131br\u0131s ve L\u00fcbnan\u2019da y\u00fcr\u00fct\u00fclen saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u0131ras\u0131nda\u00a0The Black Sea\u00a0ekibi, kay\u0131plar\u0131n yak\u0131nlar\u0131na ve insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u011flar\u0131n\u0131n kilit isimlerine ula\u015ft\u0131. Ara\u015ft\u0131rma, Trablus\u015fam merkezli, \u00e7ok katmanl\u0131 bir insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 zincirini ortaya koydu: ailelerin binlerce dolar \u00f6dedi\u011fi bir sistem; son anda de\u011fi\u015ftirilen bir m\u00fcrettebat; bak\u0131ms\u0131z ve ar\u0131zal\u0131 bir tekne; ayr\u0131ca baz\u0131 tan\u0131klar\u0131n dile getirdi\u011fi \u00fczere teknede uyu\u015fturucu ta\u015f\u0131nm\u0131\u015f olabilece\u011fine dair \u015f\u00fcpheler. Ka\u00e7ak\u00e7\u0131lar, ilk g\u00fcnlerde \u201cherkes K\u0131br\u0131s\u2019a ula\u015ft\u0131\u201d diyerek aileleri oyalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, h\u00e2l\u00e2 ellerinde tuttuklar\u0131 nakit teminatlar\u0131 serbest b\u0131rakmaya da giri\u015fti. Yolcular\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi son videolarda, insanlar\u0131n g\u00fcvensiz \u015fi\u015fme simitlere tutunarak hayatta kalmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Onlarca aile h\u00e2l\u00e2 yan\u0131t ve hesap verebilirlik bekliyor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.fayn.press\/kara-para-operasyonlarinin-perde-arkasi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>Kara Para Aklama Operasyonlar\u0131n\u0131n Perde Arkas\u0131<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2710975\" style=\"width: 1546px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fayn_editorseckisi_2025_gijn.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710975\" class=\"size-full wp-image-2710975\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fayn_editorseckisi_2025_gijn.png\" alt=\"G\u00f6rsel: Fayn \/ Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr\" width=\"1536\" height=\"819\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fayn_editorseckisi_2025_gijn.png 1536w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fayn_editorseckisi_2025_gijn-336x179.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fayn_editorseckisi_2025_gijn-771x411.png 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Fayn_editorseckisi_2025_gijn-768x410.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1536px) 100vw, 1536px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710975\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Fayn \/ Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr<\/p><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/www.fayn.press\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Fayn Press ara\u015ft\u0131rmas\u0131,<\/a> T\u00fcrkiye\u2019deki <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=Q4Nb7weZs-k\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kara para aklama yap\u0131lar\u0131n\u0131 ve s\u00fcre\u00e7lerini<\/a> a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kararak devlet ile \u00f6zel sekt\u00f6r aras\u0131ndaki kesi\u015fim noktalar\u0131na dair kapsaml\u0131 bir analiz sunuyor. Sosyal medyada sergiledikleri g\u00f6steri\u015fli ya\u015fam tarzlar\u0131yla tan\u0131nan bir g\u00fczellik salonu sahibi ile e\u015fi, iddialara g\u00f6re bu<a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/articles\/ce89r9yw18go\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> faaliyetlerin merkezinde<\/a> yer al\u0131yor. \u00c7ift; kara para aklama, yasa d\u0131\u015f\u0131 bahis ve vergi ihlalleriyle ba\u011flant\u0131l\u0131 \u00e7e\u015fitli su\u00e7lamalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulunuyor. Her iki isim de y\u00f6neltilen <a href=\"https:\/\/www.bbc.com\/turkce\/articles\/ce89r9yw18go\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">su\u00e7lamalar\u0131 reddediyor.<\/a> Fintek, l\u00fcks otelcilik ve medya sekt\u00f6rlerinde faaliyet g\u00f6steren baz\u0131 \u00f6nde gelen \u015firketlerin de soru\u015fturmada ad\u0131 ge\u00e7iyor.<\/p>\n<p style=\"text-align: left;\">Ara\u015ft\u0131rma ekibi, \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na kamuya a\u00e7\u0131k mahkeme kay\u0131tlar\u0131 ve ihale verilerini inceleyerek ba\u015flad\u0131; bu belgeleri \u015firket sicilleri, offshore veritabanlar\u0131 ve s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f belgelerle \u00e7apraz kontrol etti. Dijital haritalama ara\u00e7lar\u0131 kullan\u0131larak m\u00fclkiyet yap\u0131lar\u0131, paravan \u015firketler ve siyasi ba\u011flant\u0131lar tespit edilerek bu karma\u015f\u0131k ili\u015fkiler a\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131l\u0131nd\u0131. Ara\u015ft\u0131rmada, 2016 tarihli <a href=\"https:\/\/www.erdem-erdem.av.tr\/en\/insights\/the-new-wealth-amnesty-entered-into-force-through-the-promulgation-of-the-law-no-7256\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Varl\u0131k Bar\u0131\u015f\u0131 Yasas\u0131\u2019<\/a>n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019yi kara para aklama a\u00e7\u0131s\u0131ndan cazip bir merkez haline getiren unsurlardan biri oldu\u011fu vurgulan\u0131yor. Uyu\u015fturucu ve insan ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131, ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131k, yasa d\u0131\u015f\u0131 bahis, fuhu\u015f ve organ ticareti gibi su\u00e7lardan elde edilen milyarlarca dolar\u0131n bu yolla ekonomiye aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ifade ediliyor.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/kisadalga.net\/haber\/arastirma\/dosya-1-polisin-intihar-cikmazi-2025te-her-4-gunde-1-polis-intihari-129828\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019de Polis \u0130ntiharlar\u0131<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2710999\" style=\"width: 1010px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kisa-dalga_arastirma_dosya_shutterstock_1121834864-e1765991058625.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2710999\" class=\"size-full wp-image-2710999\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kisa-dalga_arastirma_dosya_shutterstock_1121834864-e1765991058625.jpg\" alt=\"G\u00f6rsel: Shutterstock\" width=\"1000\" height=\"627\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kisa-dalga_arastirma_dosya_shutterstock_1121834864-e1765991058625.jpg 1000w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kisa-dalga_arastirma_dosya_shutterstock_1121834864-e1765991058625-336x211.jpg 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kisa-dalga_arastirma_dosya_shutterstock_1121834864-e1765991058625-771x483.jpg 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/kisa-dalga_arastirma_dosya_shutterstock_1121834864-e1765991058625-768x482.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2710999\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Shutterstock<\/p><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/kisadalga.net\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">K\u0131sa Dalga<\/a> adl\u0131 \u00e7evrimi\u00e7i haber sitesinde yay\u0131mlanan bu \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcml\u00fck ara\u015ft\u0131rma, T\u00fcrkiye\u2019de son y\u0131llarda polis intiharlar\u0131nda keskin bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu; resmi soru\u015fturmalar\u0131n yetersizliklerini ve krizin s\u00fcrmesine yol a\u00e7an kurumsal dinamikleri mercek alt\u0131na ald\u0131. Resmi verilere g\u00f6re, son be\u015f y\u0131lda 450\u2019den fazla polis memuru, son yirmi y\u0131lda ise 1.000\u2019i a\u015fk\u0131n polis ya\u015fam\u0131na son verdi. Buna kar\u015f\u0131n vakalar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc, herhangi bir anlaml\u0131 inceleme yap\u0131lmadan h\u0131zla kapat\u0131l\u0131yor.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rman\u0131n <a href=\"https:\/\/kisadalga.net\/haber\/arastirma\/dosya-1-polisin-intihar-cikmazi-2025te-her-4-gunde-1-polis-intihari-129828\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde<\/a>, sorunun boyutu, intihar vakalar\u0131ndaki art\u0131\u015f ve ailelerin yan\u0131t bekleyen \u00e7ok say\u0131da sorusu ele al\u0131nd\u0131. <a href=\"https:\/\/kisadalga.net\/haber\/arastirma\/dosya-2-ulkenin-bir-ucundan-diger-ucuna-ulasan-polis-intiharlari-sorusturuldu-mu-129834\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u0130kinci b\u00f6l\u00fcmde<\/a> ise intihar vakalar\u0131n\u0131n nas\u0131l hatal\u0131 bi\u00e7imde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131; telefon kay\u0131tlar\u0131 ve tan\u0131k ifadelerinin yeterince incelenmedi\u011fi, personeliyle ilgili sorunlar bulunan amirlerin ise neredeyse hi\u00e7 sorumlulukla kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 ortaya kondu. <a href=\"https:\/\/kisadalga.net\/haber\/arastirma\/dosya-3-polisler-neden-intihar-ediyor-129846\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm<\/a>, polis intiharlar\u0131n\u0131n tek bir nedene dayanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine bir \u201ct\u00fckenmi\u015flik zinciri\u201dnin sonucu oldu\u011funu g\u00f6sterdi. D\u00fc\u015f\u00fck maa\u015flar, h\u0131zla artan kiralar, y\u0131prat\u0131c\u0131 vardiya sistemleri, amir bask\u0131s\u0131 ve hukuka ayk\u0131r\u0131 emirler bu zincirin ba\u015fl\u0131ca halkalar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Ara\u015ft\u0131rma, polis intiharlar\u0131n\u0131n bireysel de\u011fil, yap\u0131sal sorunlar\u0131n sonucu oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/teyit.org\/dosya\/iklim-dezenformasyonunun-yeni-yuzu-sosyal-medya-platformlarinin-politikalari-nasil-calisiyor\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>\u0130klim Dezenformasyonunun Yeni Y\u00fcz\u00fc<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2711023\" style=\"width: 738px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/platformlar-iklim-boston-arastirma_2025_teyit.webp\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2711023\" class=\"size-full wp-image-2711023\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/platformlar-iklim-boston-arastirma_2025_teyit.webp\" alt=\"G\u00f6rsel: Teyit\/ Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc\" width=\"728\" height=\"864\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/platformlar-iklim-boston-arastirma_2025_teyit.webp 728w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/platformlar-iklim-boston-arastirma_2025_teyit-336x399.webp 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 728px) 100vw, 728px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2711023\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Teyit\/ Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p><\/div>\n<p>T\u00fcrkiye merkezli do\u011frulama platformu Teyit taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan bu rapor, botlar, troll a\u011flar\u0131 ve algoritmalar taraf\u0131ndan y\u00f6nlendirilen i\u00e7erik ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n iklim ink\u00e2rc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 nas\u0131l b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc; bilime duyulan g\u00fcveni a\u015f\u0131nd\u0131rarak iklim eylemini do\u011frudan zay\u0131flatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Raporda \u00f6zellikle X, YouTube\/Google, Meta ve TikTok gibi platformlar\u0131n politikalar\u0131na odaklan\u0131ld\u0131; bu \u015firketlerin resmen ilan ettikleri kurallar ile bunlar\u0131n pratikte uygulan\u0131\u015f\u0131 aras\u0131ndaki ciddi u\u00e7urum g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serildi. Ekip, baz\u0131 platformlar\u0131n iklimle ilgili yanl\u0131\u015f bilgileri s\u0131n\u0131rlamaya y\u00f6nelik politikalar geli\u015ftirmi\u015f olsa da, bu politikalar\u0131n etkisinin son derece s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit etti. \u00d6rne\u011fin X\u2019in \u201cCommunity Notes\u201d mekanizmas\u0131, yanl\u0131\u015f bir ifadeyi \u00e7o\u011fu zaman ancak yayg\u0131nla\u015ft\u0131ktan sonra yanl\u0131\u015f bilgi olarak etiketlerken; Meta\u2019n\u0131n 2025 y\u0131l\u0131nda ABD\u2019de <a href=\"https:\/\/abcnews.go.com\/US\/why-did-meta-remove-fact-checkers-experts-explain\/story?id=117417445\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ba\u011f\u0131ms\u0131z do\u011frulama kurulu\u015flar\u0131yla y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc i\u015f birliklerini sonland\u0131rmas\u0131<\/a>, denetim mekanizmalar\u0131n\u0131 daha da zay\u0131flatt\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rma; platform politikalar\u0131 ve bunlar\u0131n uygulan\u0131\u015f\u0131, akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar ve algoritmik davran\u0131\u015flar\u0131n izlenmesine dair bulgular\u0131 bir araya getirerek, sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n iklimle ilgili yanl\u0131\u015f bilgilerle m\u00fccadelede tutars\u0131z ve b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkisiz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/36475\/turkiyeye-getirilen-ukraynali-yetimlere-yonelik-ihmal-ve-istismar-zinciri\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>T\u00fcrkiye\u2019ye Getirilen Ukraynal\u0131 Yetimleri Hedef Alan \u0130hmal ve \u0130stismar Zinciri<\/strong><\/a><\/p>\n<div class=\"oembed-container\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"\u0414\u0435\u0440\u0436\u0430\u0432\u043d\u0456 \u0434\u0456\u0442\u0438: \u0449\u043e \u0441\u0442\u0430\u043b\u043e\u0441\u044f \u0437 \u0434\u0456\u0442\u044c\u043c\u0438-\u0441\u0438\u0440\u043e\u0442\u0430\u043c\u0438 \u043f\u0456\u0434 \u0447\u0430\u0441 \u0435\u0432\u0430\u043a\u0443\u0430\u0446\u0456\u0457 \u0434\u043e \u0422\u0443\u0440\u0435\u0447\u0447\u0438\u043d\u0438. \u0424\u0456\u043b\u044c\u043c-\u0440\u043e\u0437\u0441\u043b\u0456\u0434\u0443\u0432\u0430\u043d\u043d\u044f +ENG\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ijC5nr4zKW0?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n<p>Ukraynal\u0131 bir hay\u0131r kurulu\u015fu taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen\u00a0<em>Sava\u015fs\u0131z Bir \u00c7ocukluk<\/em>\u00a0projesi kapsam\u0131nda, 2022 y\u0131l\u0131nda Do\u011fu Ukrayna\u2019daki yetimhanelerden <a href=\"https:\/\/www.slidstvo.info\/english-stories\/state-children-what-happened-to-orphaned-children-during-the-evacuation-to-turkey\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">510 \u00e7ocuk T\u00fcrkiye\u2019ye getirildi ve ge\u00e7ici olarak Antalya\u2019daki bir otelde bar\u0131nd\u0131r\u0131ld\u0131<\/a>. Ukrayna merkezli Slidstvo, Investigate.cz ve OCCRP\u2019nin, Ukrayna Ombudsmanl\u0131k Ofisi\u2019nin izleme raporuna dayanan ve oteldeki ko\u015fullar\u0131 anlatan <a href=\"https:\/\/www.slidstvo.info\/news\/ditey-byly-zariadkamy-do-telefoniv-obmezhuvaly-u-izhi-zmushuvaly-znimatysia-u-promovideo-zvit-ofisu-ombudsmena-pislia-vidvidyn-ukrainskykh-ditey-syrit-evakuyovanykh-fondom-shostaka-do-turechchyny\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">bir haberi<\/a> yay\u0131mlamas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan, T\u00fcrkiye\u2019de haftal\u0131k olarak yay\u0131mlanan Agos gazetesi de konuya ili\u015fkin kendi<a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/turkiyeye-getirilen-ukraynali-yetimlere-yonelik-ihmal-ve-istismar-zinciri-36475\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> ara\u015ft\u0131rma dizisini<\/a> ba\u015flatt\u0131. Ara\u015ft\u0131rma, \u00e7ocuklar\u0131n bar\u0131nma, beslenme, hijyen, sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve g\u00fcvenlik d\u00e2hil olmak \u00fczere temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n yeterince kar\u015f\u0131lanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. Denetim ekiplerinin <a href=\"https:\/\/www.slidstvo.info\/news\/ditey-byly-zariadkamy-do-telefoniv-obmezhuvaly-u-izhi-zmushuvaly-znimatysia-u-promovideo-zvit-ofisu-ombudsmena-pislia-vidvidyn-ukrainskykh-ditey-syrit-evakuyovanykh-fondom-shostaka-do-turechchyny\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">g\u00f6zlemleri<\/a> sistematik bir ihmal tablosuna i\u015faret ederken, daha a\u011f\u0131r iddialar cinsel istismar ve zorla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya ili\u015fkindi. Haberde, <a href=\"https:\/\/www.agos.com.tr\/tr\/yazi\/turkiyeye-getirilen-ukraynali-yetimlere-yonelik-ihmal-ve-istismar-zinciri-36475\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">en az iki otel \u00e7al\u0131\u015fan\u0131n\u0131n<\/a> re\u015fit olmayan k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131yla cinsel ili\u015fkiye girmekle su\u00e7land\u0131\u011f\u0131, bu ili\u015fkiler sonucunda hamilelikler ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ve ard\u0131ndan \u00e7ocuklar\u0131n Ukrayna\u2019ya geri g\u00f6nderildi\u011fi aktar\u0131ld\u0131. Ayr\u0131ca \u00e7ocuklar\u0131n temizlik, bak\u0131m hizmetleri ve engelli akranlar\u0131na yard\u0131m gibi ya\u015flar\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00f6tesinde sorumluluklar \u00fcstlenmeye zorland\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc. Bir \u00e7ocu\u011fun ise kayboldu\u011fu bildirildi.<\/p>\n<p>Slidstvo\u2019ya verdi\u011fi bir r\u00f6portajda, organizasyonun arkas\u0131ndaki Ukraynal\u0131 i\u015f insan\u0131, kendisi ve ekibinin \u201czor ko\u015fullar alt\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn olan\u0131n en iyisini yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d savundu ve Ombudsmanl\u0131k raporunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u201chatal\u0131\u201d olarak <a href=\"https:\/\/www.occrp.org\/en\/investigation\/an-escape-from-war-in-ukraine-to-neglect-in-turkey\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">nitelendirdi.<\/a><\/p>\n<p>Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n etkisi geni\u015f \u00e7apl\u0131 oldu. T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok medya kurulu\u015fu Agos\u2019un haberlerini g\u00fcndemine ald\u0131; yetkililer otelin daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bi\u00e7imde incelenece\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131; \u00e7ocuk refah\u0131ndan sorumlu bakanl\u0131k ise soru\u015fturma ba\u015flatt\u0131. Ancak hem T\u00fcrkiye\u2019de hem de Ukrayna\u2019da y\u00fcr\u00fct\u00fclen resmi incelemeler, yeterli delil bulunmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle daha sonra kapat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ftm.eu\/articles\/turkey-survelliance-tech-eu-funds-brussels\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>T\u00fcrkiye, Br\u00fcksel\u2019in Deste\u011fiyle Vatanda\u015flar\u0131n\u0131 Daha Fazla G\u00f6zetliyor<\/strong><\/a><\/p>\n<div id=\"attachment_2711047\" style=\"width: 1060px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/gozetim_bruksel_2025.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-2711047\" class=\"size-full wp-image-2711047\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/gozetim_bruksel_2025.jpg\" alt=\"G\u00f6rsel: Follow the Money \/ Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc\" width=\"1050\" height=\"823\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/gozetim_bruksel_2025.jpg 1050w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/gozetim_bruksel_2025-336x263.jpg 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/gozetim_bruksel_2025-771x604.jpg 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/gozetim_bruksel_2025-768x602.jpg 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1050px) 100vw, 1050px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-2711047\" class=\"wp-caption-text\">G\u00f6rsel: Follow the Money \/ Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p><\/div>\n<p><a href=\"https:\/\/www.ftm.eu\/articles\/turkey-survelliance-tech-eu-funds-brussels?share=pN8s4WLcym7Mc8vbWE64IIWC%2FuweBwk2LV9KORulA15ZA4rzA4KqKds%2FOUIgO2I%3D#popup-form\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Follow the Money<\/a> taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclen bu ara\u015ft\u0131rma, T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmetine g\u00f6zetleme ve y\u00fcz tan\u0131ma teknolojileri sa\u011flayan baz\u0131 \u015firketlerin ayn\u0131 zamanda Avrupa Birli\u011fi ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131ndan yararlanm\u0131\u015f ya da h\u00e2len yararlan\u0131yor olmas\u0131n\u0131 mercek alt\u0131na ald\u0131. Bu durum, AB kaynaklar\u0131n\u0131n dolayl\u0131 yoldan otoriter g\u00f6zetim uygulamalar\u0131n\u0131 destekleyip desteklemedi\u011fine dair ciddi soru i\u015faretleri do\u011furuyor. Ara\u015ft\u0131rma kapsam\u0131nda polis raporlar\u0131, mahkeme belgeleri, kamu ihaleleri, \u015firketlerin mali raporlar\u0131 ve AB fon veri tabanlar\u0131 incelendi; ayr\u0131ca protestocular, avukatlar, insan haklar\u0131 uzmanlar\u0131 ve bir Avrupa Parlamentosu \u00fcyesiyle g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Gazeteciler, daha \u00f6nce AB ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131ndan yararlanm\u0131\u015f baz\u0131 T\u00fcrk \u015firketlerinin, h\u00fck\u00fcmet kar\u015f\u0131t\u0131 protestocular\u0131n izlenmesi ve yarg\u0131lanmas\u0131nda kullan\u0131lan teknolojileri sa\u011flad\u0131\u011f\u0131na dair bulgulara ula\u015ft\u0131. Rapora g\u00f6re, Avrupal\u0131 vergi m\u00fckelleflerinin paras\u0131, dolayl\u0131 da olsa, AB \u00fcyesi olmayan bir \u00fclkede muhalefeti ve sivil \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri bast\u0131rmaya y\u00f6nelik bir g\u00f6zetim altyap\u0131s\u0131na katk\u0131 sunuyor olabilir.<\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pinar-2048x1368-1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-2122780 alignleft\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pinar-2048x1368-1.jpg\" alt=\"P\u0131nar Da\u011f\" width=\"158\" height=\"105\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pinar-2048x1368-1.jpg 2048w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pinar-2048x1368-1-336x224.jpg 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pinar-2048x1368-1-771x515.jpg 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pinar-2048x1368-1-768x513.jpg 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Pinar-2048x1368-1-1536x1026.jpg 1536w\" sizes=\"auto, (max-width: 158px) 100vw, 158px\" \/><\/a><a href=\"https:\/\/gijn.org\/about\/staff-member\/pinar-dag\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">P\u0131nar Da\u011f<\/a>, GIJN T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin edit\u00f6r\u00fcd\u00fcr ve <a href=\"https:\/\/twitter.com\/khasedutr\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Kadir Has \u00dcniversitesi<\/a>\u2019nde \u00f6\u011fretim g\u00f6revlisi olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. <a href=\"https:\/\/www.voyd.org.tr\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Veri Okuryazarl\u0131\u011f\u0131 Derne\u011fi (DLA)<\/a>, <a href=\"https:\/\/x.com\/DagmedyaVeri\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Data Journalism Platform Turkey<\/a> ve<a href=\"https:\/\/twitter.com\/Dagmedyanet\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> Da\u011f Medya<\/a>\u2019n\u0131n kurucular\u0131ndand\u0131r. A\u00e7\u0131k veri, veri okuryazarl\u0131\u011f\u0131, veri g\u00f6rselle\u015ftirme ve veri gazetecili\u011fi alanlar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmakta; 2012\u2019den bu yana bu konularda at\u00f6lyeler d\u00fczenlemektedir. Ayr\u0131ca <a href=\"https:\/\/www.sigmaawards.org\/meet-the-sigmas-2025-jury-and-prize-committee\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Sigma Data Journalism Awards j\u00fcrisinde<\/a> yer almaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye\u2019de ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik, zorlu ko\u015fullar alt\u0131nda y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine ra\u011fmen kayda de\u011fer bir diren\u00e7, derinlik ve toplumsal etki sergilemekte!<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":2710829,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[28575,28574,28573,22315],"gijn_topic":[23562,18932],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-2710828","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-2025-arastirmaci-gazetecilik","tag-arastirmaci-gazetecilik-turkiye","tag-editor-seckisi","tag-gijn-turkce-tr","gijn_topic-editor-seckisi","gijn_topic-haberler-analizler"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2710828","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2710828"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2710828\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2711073,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2710828\/revisions\/2711073"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2710829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2710828"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2710828"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2710828"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=2710828"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=2710828"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=2710828"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=2710828"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}