{"id":2481006,"date":"2025-08-17T07:16:19","date_gmt":"2025-08-17T11:16:19","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=2481006"},"modified":"2025-09-01T07:17:14","modified_gmt":"2025-09-01T11:17:14","slug":"bilim-inkarciliginin-oldugu-bir-cagda-iklim-degisikliginin-etkilerini-arastirma-onerileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/kaynak\/ipucu-sayfasi\/bilim-inkarciliginin-oldugu-bir-cagda-iklim-degisikliginin-etkilerini-arastirma-onerileri\/","title":{"rendered":"Bilim \u0130nkarc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n Oldu\u011fu Bir \u00c7a\u011fda \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011finin Etkilerini Ara\u015ft\u0131rma \u00d6nerileri"},"content":{"rendered":"

2021’de Ida Kas\u0131rgas\u0131 ABD’nin g\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131na \u00e7arpt\u0131ktan sonra, AP muhabiri\u00a0Michael Biesecker,<\/a>\u00a0b\u00f6lgedeki petrokimya tesislerinde kas\u0131rgan\u0131n neden oldu\u011fu petrol s\u0131z\u0131nt\u0131lar\u0131 hakk\u0131nda bilgi almak i\u00e7in birka\u00e7 \u00e7evre d\u00fczenleyicisine ba\u015fvurdu. T\u00fcm kurumlar, herhangi bir s\u0131z\u0131nt\u0131dan haberdar olmad\u0131klar\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n

Bir iklim muhabiri olan Biesecker, Ulusal Okyanus ve Atmosfer \u0130daresi’ne (NOAA) ba\u011fl\u0131 ara\u015ft\u0131rma u\u00e7aklar\u0131n\u0131n kas\u0131rgalar\u0131n ard\u0131ndan etkilenen b\u00f6lgelerin \u00fczerinden d\u00fczenli olarak u\u00e7tu\u011funu biliyordu, bu y\u00fczden\u00a0hemen NOAA web sitesinde yay\u0131nlanan son g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri inceleyerek<\/a>\u00a0, ya\u011f tabakalar\u0131yla ili\u015fkili “g\u00f6kku\u015fa\u011f\u0131 parlakl\u0131\u011f\u0131” arad\u0131. Louisiana k\u0131y\u0131s\u0131 yak\u0131nlar\u0131ndaki Meksika K\u00f6rfezi’nde iki b\u00fcy\u00fck s\u0131z\u0131nt\u0131 tespit etti ve ulusal ve yerel kurumlar\u0131 ve ilgili rafinerinin sahibini ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri e-postayla g\u00f6ndererek bu felaketler konusunda etkili bir \u015fekilde uyard\u0131. Ard\u0131ndan, dalg\u0131\u00e7lar\u0131n a\u00e7\u0131k denizdeki ya\u011f tabakas\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131 olarak 30 cm \u00e7ap\u0131nda patlam\u0131\u015f bir denizalt\u0131 borusu tespit ettikleri haberini duyurdu.<\/p>\n

2023 y\u0131l\u0131nda uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri<\/a>\u00a0ve di\u011fer ara\u015ft\u0131rma tekniklerini kullanarak,\u00a0Maui’deki \u00f6l\u00fcmc\u00fcl orman yang\u0131n\u0131n\u0131n<\/a>\u00a0iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kaynakl\u0131 nedenlerini\u00a0sadece d\u00f6rt g\u00fcnde buldu; bu, h\u00fck\u00fcmet kurumlar\u0131n\u0131n ayn\u0131 sonuca varmas\u0131ndan bir y\u0131ldan fazla zaman \u00f6nceydi.<\/p>\n

Biesecker, pop\u00fclist h\u00fck\u00fcmetlerin ve oligarklar\u0131n etkisindeki sekt\u00f6rlerin iklimle ilgili bilgilerin toplanmas\u0131n\u0131, depolanmas\u0131n\u0131 ve yay\u0131lmas\u0131n\u0131 aktif olarak s\u0131n\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde, muhabirlerin bu t\u00fcr olay soru\u015fturmalar\u0131n\u0131 kendi ba\u015flar\u0131na yapmalar\u0131n\u0131n giderek daha \u00f6nemli hale geldi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Etki zincirinin di\u011fer ucunda, Sentient’ta ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci olan\u00a0Nina Elkadi<\/a>\u00a0gibi iklim muhabirleri , ma\u011fdurlarla r\u00f6portaj yaparken daha yarat\u0131c\u0131 olman\u0131n da \u00f6nemli oldu\u011funu, \u00e7o\u011funun ya yanl\u0131\u015f bilgilendirmeden etkilendi\u011fini, ya konuyla ilgili rahats\u0131zl\u0131k duydu\u011funu ya da sosyal medya tacizinden zorla yer de\u011fi\u015ftirmeye kadar uzanan sonu\u00e7lardan korktu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\"Associated<\/p>\n

\u0130klimle \u0130lgili Hikayeler i\u00e7in Kaynak Geli\u015ftirme Teknikleri<\/strong><\/h4>\n

Bunlar , ABD’de yak\u0131n zamanda d\u00fczenlenen\u00a0Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazeteciler ve Edit\u00f6rler konferans\u0131nda<\/a>\u00a0a\u00e7\u0131klanan ve iklim sorunlar\u0131 hakk\u0131nda daha derinlemesine ara\u015ft\u0131rma yap\u0131lmas\u0131n\u0131 te\u015fvik eden \u00e7ok say\u0131da ara\u00e7 ve teknik aras\u0131ndayd\u0131 . “\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fini Ara\u015ft\u0131rmak” ba\u015fl\u0131kl\u0131 panelde Biesecker’a, CBS News and Stations i\u00e7in \u00e7evre haberlerinin k\u0131demli koordinat\u00f6r yap\u0131mc\u0131s\u0131\u00a0Tracy Wholf<\/a>\u00a0ve iklim sorunlar\u0131na odaklanan serbest gazeteci\u00a0Allison Prang<\/a>\u00a0kat\u0131ld\u0131 . Elkadi’nin “Hukuki Belgelerle \u0130klim Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Olu\u015fturmak” ba\u015fl\u0131kl\u0131 panelinde ayr\u0131ca\u00a0San Francisco Public Press’te \u00e7evresel sa\u011fl\u0131k e\u015fitli\u011fi muhabiri\u00a0Audrey Mei Yi Brown<\/a>\u00a0ve Porto Riko Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Merkezi’nde \u00f6d\u00fcll\u00fc \u00e7evresel ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabir\u00a0Luis M\u00e9ndez Gonz\u00e1lez de yer ald\u0131.<\/a><\/p>\n

Her iki panel de davalar\u0131n ve davac\u0131 avukatlar\u0131n\u0131n iklimle ilgili hikayeler i\u00e7in zengin, ancak yeterince kullan\u0131lmayan bir kaynak oldu\u011funu ve eklerin ve dipnotlar\u0131n genellikle iklimle ilgili zarar olaylar\u0131yla ilgili muhte\u015fem ayr\u0131nt\u0131lar sundu\u011funu belirtti.<\/p>\n

Ancak “they\/them” zamirlerini kullanan Brown, muhabirlerin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ma\u011fdurlar\u0131yla etkile\u015fim kurarken kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 yayg\u0131n bir sorunu \u015f\u00f6yle tan\u0131ml\u0131yor: “S\u0131k s\u0131k kendilerinin bir iklim hikayesinin merkezinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlarla r\u00f6portaj yap\u0131yoruz.”<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, birka\u00e7 konu\u015fmac\u0131, olaylara m\u00fcdahalede zararlar\u0131 ve e\u015fitsizlikleri belirlemek i\u00e7in \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir teknik \u00f6nerdi: dedikodu, hatta gevezelik.<\/p>\n

“Dedikodu sosyal d\u00fcnyada olumsuz bir \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131m yaratabilir, ancak \u00e7evre ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda bence en \u00f6nemli ara\u00e7lardan biri,” dediler. “Kaynaklar\u0131n\u0131zla k\u00fc\u00e7\u00fck kasabalar\u0131nda neler olup bitti\u011fi hakk\u0131nda dedikodu yapmak; bu belediye meclisi \u00fcyesinin bu kirletici tesisle bir ilgisi olup olmad\u0131\u011f\u0131; \u015fu veya bu \u015feyin ‘muhtemelen’ olup bitti\u011fini duyabilirsiniz. Benim i\u00e7in bu hikayelerin \u00e7o\u011funun ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yer buras\u0131, r\u00f6portajdan \u00f6nce veya sonra a\u00e7\u0131k bir diyalo\u011fa olanak sa\u011fl\u0131yor.”<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, b\u00f6lge sakinleri veya sendika \u00fcyeleriyle yap\u0131lan dedikodular, ayn\u0131 \u015fehrin marjinal topluluklar\u0131nda toksik temizliklerin \u00e7ok daha uzun s\u00fcrede ger\u00e7ekle\u015fti\u011finin daha sonra ke\u015ffedilmesine dair ipu\u00e7lar\u0131 sunabilir.<\/p>\n

Elkadi, \u015f\u00fcpheci ve uzman olmayan kaynaklarla yap\u0131lan r\u00f6portajlarda bazen “iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi”nden hi\u00e7 s\u00f6z edilmemesinin tavsiye edildi\u011fini kaydetti.<\/p>\n

“\u00c7ift\u00e7iler hava durumu hakk\u0131nda \u00e7o\u011fumuzdan daha fazla bilgiye sahipler – bu onlar\u0131n i\u015flerinin \u00f6z\u00fcnde var – ve ben sadece hava durumu hakk\u0131nda konu\u015fman\u0131n, onlar\u0131n durumlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in ger\u00e7ekten faydal\u0131 bir strateji oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum,” dedi Elkadi. “\u00c7o\u011fu durumda, ‘Ah, bu iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi y\u00fcz\u00fcnden, de\u011fil mi?’ demek benim i\u00e7in konu\u015fmay\u0131 ray\u0131ndan \u00e7\u0131karabilir. Kaynaklar\u0131n s\u00f6yledikleri, haberde de ba\u011flam kendini g\u00f6sterecektir. Bunu ‘Son y\u0131llarda durum daha da k\u00f6t\u00fcle\u015fti mi?’ \u015feklinde \u00e7er\u00e7evelemek daha iyi olabilir.”<\/p>\n

Biesecker’a g\u00f6re iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli konusu ve bu nedenle haber merkezleri her haber alan\u0131n\u0131 bir iklim alan\u0131 olarak ele almaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131.<\/p>\n

“Sorumluluk meselesi, bu y\u00fczden iklim sorunlar\u0131na ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yakla\u015fmak ger\u00e7ekten \u00f6nemli,” diye savundu. “Ve iklim haber merkezinin her yerini kaps\u0131yor. Yani okul y\u00f6netimini takip ediyorsan\u0131z, daha s\u0131cak yazlarla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in yeni HVAC sistemleri kurmay\u0131 planl\u0131yorlar m\u0131? Belediye binas\u0131n\u0131 takip ediyorsan\u0131z ve yeni yollar planl\u0131yorlarsa, artan sel riskleri nedeniyle eski yollardan daha y\u00fcksek yollar in\u015fa edildi\u011finden mi bahsediyorlar?”<\/p>\n

Biesecker, enerji iklimi kazalar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in \u015fu ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 verdi:<\/p>\n