Y\u0131llar i\u00e7inde gazeteciler bu tan\u0131ma bek\u00e7i k\u00f6pe\u011fi habercili\u011fi ve hesap verebilir gazetecilik gibi ifadeler ve fikirler eklediler. Hatta ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n s\u0131kl\u0131kla \u00e7\u00f6z\u00fcmleri de i\u00e7erdi\u011fini (ki yeni \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm gazetecili\u011fi\u201d tan\u0131m\u0131 buna odaklanmakta) ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecili\u011fin veriye dayal\u0131 hikayelerin \u00f6n saflar\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmi\u015flerdir. Genel olarak, t\u00fcm bu ara\u015ft\u0131rma t\u00fcrleri ki\u015fi ya da kurumlar\u0131n performans\u0131n\u0131 yasalar, y\u00f6netmelikler ya da sosyal normlar gibi standartlara g\u00f6re \u00f6l\u00e7meye dayan\u0131r.<\/p>\n
Yaln\u0131zca bir dizi s\u0131zd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f belgenin, ek kaynaklara bak\u0131lmadan yay\u0131nlanmas\u0131 ara\u015ft\u0131rma olarak kabul edilemez. Ancak, s\u0131z\u0131nt\u0131lar, mahkeme kay\u0131tlar\u0131, m\u00fclkiyet kay\u0131tlar\u0131, \u015firket kay\u0131tlar\u0131, yapt\u0131r\u0131m listeleri ve konuyla ilgili bilgili ki\u015filer ve uzmanlarla yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmeler gibi kamu kay\u0131tlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere birden fazla ek kaynakla takip yapmak bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n
Zamanla ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik projelerinin tamamlanmas\u0131n\u0131n aylar, hatta y\u0131llar s\u00fcren b\u00fcy\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar gerektirmedi\u011fi de netle\u015fti. Bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 an\u0131nda \u00e7\u0131kabilir. Bazen, etkili bir ara\u015ft\u0131rma birka\u00e7 g\u00fcnl\u00fck \u00e7al\u0131\u015fma gerektirebilir \u00e7\u00fcnk\u00fc gereken tek \u015fey bu olabilir. S\u00fcrekli bir ara\u015ft\u0131rma veya seri bir ara\u015ft\u0131rma, yani zamanla olu\u015fan bir dizi hikaye \u015feklinde de olabilir. Birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde bir binan\u0131n veya k\u00f6pr\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00f6kmesinin nedenlerini bulmak gibi bir son dakika haberi ara\u015ft\u0131rmas\u0131 buna bir \u00f6rnek\u0131 olabilir ( IRE’nin bu kategoride verdi\u011fi bir \u00f6d\u00fcl\u00fc de var<\/a>). Veya sadece birka\u00e7 hafta s\u00fcren k\u0131sa bir ara\u015ft\u0131rmalar da olabilir.<\/p>\n Ayr\u0131ca, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilikte farkl\u0131 haber kurulu\u015flar\u0131n muhabirlerinden olu\u015fan ekipler veya bir konsorsiyumun par\u00e7as\u0131 olan gazeteciler, kurumsal ve organize su\u00e7 a\u011flar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan s\u0131n\u0131r \u00f6tesi veya k\u00fcresel ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u015f birli\u011fine dayal\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 ilerlemeler kaydedilmi\u015ftir.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131r\u0131lan konular \u00e7e\u015fitlilik g\u00f6stermekle birlikte, kara para aklama, \u015firket su\u00e7lar\u0131, organize su\u00e7lar ve yolsuzluk konular\u0131n\u0131 i\u00e7ermekte. Ayr\u0131ca insan haklar\u0131 ihlalleri, \u00e7evre ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve sa\u011fl\u0131k hizmetleri de bu konular aras\u0131nda yer almakta.<\/p>\n Bununla birlikte, bu t\u00fcr ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n her birinin temelinde yatan ilkeler, unsurlar ve kan\u0131tlar, do\u011fruluk ve adalet titizlikle y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. Ayr\u0131ca g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ayr\u0131nt\u0131l\u0131 planlar olu\u015fturmak, metodiki ve kan\u0131tlanm\u0131\u015f haber yazma al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 da bilmeyi gerektirir. Bu \u201cal\u0131\u015fkanl\u0131klardan\u201d biri, \u00fcnl\u00fc ve uzun s\u00fcredir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik yapan James Steele<\/a>‘in ilk olarak \u201cbelge zihniyeti\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131, yani bir h\u00fck\u00fcmet yetkilisinin ya da i\u015f d\u00fcnyas\u0131 liderinin bir iddias\u0131n\u0131 destekleyecek ya da \u00e7\u00fcr\u00fctecek belgelerin (ve art\u0131k verilerin de) her zaman var oldu\u011fu varsay\u0131m\u0131na sahip olmak.<\/p>\n Zaman i\u00e7inde bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclme a\u015famalar\u0131 netlik kazand\u0131. \u0130lk kez 1970’lerde ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ana hatlar\u0131yla ortaya konan bu ad\u0131mlar\u0131n sunumunda pek \u00e7ok varyasyon olsa da, genel olarak \u015fu b\u00f6l\u00fcmlerden olu\u015fuyor:<\/p>\n Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi, ara\u015ft\u0131rma ve haber yaparken bulgular\u0131 takip etmek ve hem veriler ve belgeler hem de insan kaynaklar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla toplanan bilgileri d\u00fczenlemek \u00f6nemlidir. Bilgiler \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde d\u00fczenlenebilir: Elektronik tablolar, zaman \u00e7izelgeleri ve belgelerdeki notlar ve dipnotlar gibi. Bu, daha sonra ger\u00e7eklik kontrol\u00fc s\u00fcrecinde yard\u0131mc\u0131 olur ve hangi bulgular\u0131n belgelendi\u011fini ve do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hangi ipu\u00e7lar\u0131n daha fazla ara\u015ft\u0131rmaya ve habere ihtiya\u00e7 duyabilece\u011fini bilmenizi sa\u011flar.<\/p>\n Bu ama\u00e7la kullan\u0131labilecek bir tablo bi\u00e7iminin \u00f6rne\u011fi \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n\n\n
D\u00fczenli Kalmak<\/b><\/h4>\n
![\"\"](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/houston_brant1-1170x1638.jpeg\")
<\/a>Brant Houston<\/strong>, Illinois \u00dcniversitesi’nde Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Knight K\u00fcrs\u00fcs\u00fc Ba\u015fkan\u0131d\u0131r. On y\u0131ldan uzun bir s\u00fcre Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazeteciler ve Edit\u00f6rler’in (\u00fcye say\u0131s\u0131n\u0131 4.000’in \u00fczerine \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131) icra direkt\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015f ve \u00f6ncesinde ABD gazetelerinde \u00f6d\u00fcll\u00fc bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabir ve veri gazetecisi olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Kansas City Star’da 114 ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olan bir otel binas\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6kmesi \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmayla Pulitzer \u00d6d\u00fcl\u00fc kazanan ekibin bir par\u00e7as\u0131yd\u0131 ve hayatta kalanlar\u0131n hikyesini anlatan ilk ki\u015fidir.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Emilia-Diaz-Struck.jpg\")
<\/a>Emilia Diaz-Struck<\/strong>, K\u00fcresel Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik A\u011f\u0131’n\u0131n icra direkt\u00f6r\u00fcd\u00fcr. Daha \u00f6nce Uluslararas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazeteciler Konsorsiyumu’nda (ICIJ) veri ve ara\u015ft\u0131rma edit\u00f6r\u00fc ve Latin Amerika koordinat\u00f6r\u00fc olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00edaz-Struck, on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcre boyunca, aralar\u0131nda Offshore Leaks, Implant gibi 20’den fazla ICIJ \u00f6d\u00fcll\u00fc ara\u015ft\u0131rmada yer ald\u0131, bunlar: Offshore Leaks, Implant Files, FinCEN Files, Pandora Papers ve Pulitzer \u00f6d\u00fcll\u00fc Panama Papers’d\u0131r. \u00dclkesi Venezuela’da veri gazetecili\u011fi ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015f ve y\u00fczlerce Latin Amerikal\u0131 muhabire ment\u00f6rl\u00fck yapm\u0131\u015ft\u0131r. Emilia, New York’taki Columbia \u00dcniversitesi’nde veri gazetecili\u011fi ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik ve\u00a0 s\u0131n\u0131r \u00f6tesi i\u015f birlikleri \u00fczerine yaz seminerleri vermi\u015ftir. Venezuela Merkez \u00dcniversitesi’nde profes\u00f6r olarak g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan Emilia, Washington Post, Poder y Negocios dergisi, Venezuela medyas\u0131 El Universal, El Mundo ve kurucular\u0131ndan oldu\u011fu Armando.info’ya katk\u0131da bulunmu\u015ftur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"