{"id":1323832,"date":"2020-10-05T02:55:38","date_gmt":"2020-10-05T06:55:38","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=1323832"},"modified":"2024-07-18T05:28:51","modified_gmt":"2024-07-18T09:28:51","slug":"veri-biyografileri-verinizi-tanimak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/veri-biyografileri-verinizi-tanimak\/","title":{"rendered":"Veri Biyografileri: Verinizi Tan\u0131mak"},"content":{"rendered":"<p>NICAR konferans\u0131ndaki bence en \u00f6nemli \u00e7\u0131kt\u0131lardan biri veri hikayelerini anlaman\u0131n hem kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 hem de heyecanl\u0131 olabilece\u011fi oldu. Oradayken veri biyografileri hakk\u0131nda bir sunum yapt\u0131m ve anlatt\u0131klar\u0131m\u0131 sizinle payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n<p>Y\u0131llarca hatta belki de on y\u0131llar boyunca b\u00fcy\u00fcleyici veri hikayeleri anlatma deneyimine sahip pek \u00e7ok uzman var ve bir o kadar da hala veri gazetecili\u011fi ile ilgili denemeler yapan ve veriyi nas\u0131l kullanaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen insanlar mevcut. \u00d6\u011frencilere veri analizi ve g\u00f6rselle\u015ftirme konusunda ders verirken bana en s\u0131k sorulan sorulardan bir tanesi verilerle \u00e7al\u0131\u015fmadaki en \u00f6nemli ad\u0131m\u0131n ne oldu\u011fudur ve buna verdi\u011fim cevap her zaman ayn\u0131d\u0131r:<strong> Veri biyografilerini geli\u015ftirmek.<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7o\u011fu zaman, deneyimi olmayan veri kullan\u0131c\u0131lar\u0131 verilerini y\u00fcz de\u011ferinde alarak hata yapar. Bu ilk bak\u0131\u015fta g\u00f6rd\u00fckleri hik\u00e2yenin verilerin anlatmas\u0131 gereken ger\u00e7ek ve tek hik\u00e2ye oldu\u011funu varsaymak demektir. \u0130nsanlar\u0131, verilere insan kayna\u011f\u0131 gibi davranmalar\u0131 \u00fczere te\u015fvik etmeyi seviyorum. Sonu\u00e7ta, bilgiyi sa\u011flayan ki\u015fileri ara\u015ft\u0131rmadan asla bir hik\u00e2ye yazmazs\u0131n\u0131z. Bu durumda neden verileri farkl\u0131 de\u011ferlendiresiniz ki?<\/p>\n<p><b>Verinizi Tan\u0131mak<\/b><\/p>\n<p>Hikayenize ekleyece\u011finiz her bir veri par\u00e7as\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131n ara plan\u0131n\u0131 veya kayna\u011f\u0131n\u0131 bularak bir veri biyografisi olu\u015fturman\u0131z gerekir. Verinin size anlatt\u0131klar\u0131n\u0131 yay\u0131nlamadan \u00f6nce bir insan kayna\u011f\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ara\u015ft\u0131rma gibi verinizi de ara\u015ft\u0131rmal\u0131 ve anlamal\u0131s\u0131n\u0131z:<\/p>\n<ul>\n<li>Nereden\u00a0geldi?<\/li>\n<li>Kim\u00a0toplad\u0131?<\/li>\n<li>Nas\u0131l\u00a0topland\u0131?<\/li>\n<li>En \u00f6nemlisi,\u00a0neden\u00a0topland\u0131?<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu her zaman ilk bak\u0131\u015fta d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi basit olmaz. Ancak <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/idatassist.com\/\">verinizi tan\u0131mak hikayenizdeki \u00f6nemli bo\u015fluklar\u0131<\/a>, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131, yanl\u0131\u015f bilgileri ya da g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f detaylar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilir.<\/p>\n<p>\u015e\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: E\u011fer bir doktor beslenme d\u00fczeninizde daha fazla \u015feker t\u00fcketmeniz gerekti\u011fini s\u00f6ylerse bu \u00f6nerisinin alt\u0131nda t\u0131bbi bir neden oldu\u011funu varsayabilirsiniz. E\u011fer bir \u015feker sat\u0131c\u0131s\u0131 ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylerse muhtemelen bu sefer bu bilgiyi daha farkl\u0131 alg\u0131lars\u0131n\u0131z. Ayn\u0131 \u015fekilde, veriler sadece \u00f6n\u00fcn\u00fczdeki say\u0131larla ilgili de\u011fil ayn\u0131 zamanda bu say\u0131lar\u0131n oraya nas\u0131l geldi\u011finin hikayesidir.<\/p>\n<p><b>Ger\u00e7ek \u00d6rnekler: Kad\u0131na Y\u00f6nelik \u015eiddet \u0130statistikleri<\/b><\/p>\n<p>Bir s\u00fcre \u00f6nce, ekibimiz kad\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fiddetle ilgili bir veri hikayesi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. Veri kaynaklar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in biraz zaman harcad\u0131k ve Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 oldu\u011funa kanaat getirdik. BM\u2019nin hem kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddet hem de<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/unstats.un.org\/unsd\/gender\/worldswomen.html\">\u00a0partner \u015fiddeti ile ilgili verilerini indirdik ve analizlerimize ba\u015flad\u0131k.\u00a0<\/a><\/p>\n<p>Bir kad\u0131n\u0131n \u00f6mr\u00fc boyunca partnerinden g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u015fiddetin de\u011fi\u015fkenlerini inceleyerek \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki e\u011filimlerin neye benzedi\u011fini anlamak i\u00e7in h\u0131zl\u0131ca bir grafik olu\u015fturduk:<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/data-biographies-violence-against-women-771x464.jpg\" \/><\/p>\n<p>Baz\u0131 \u00fclkelerdeki e\u011filimler \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131yd\u0131 ve kad\u0131na y\u00f6nelik \u015fiddetin oran\u0131nda ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 de\u011fi\u015fikliklere i\u015faret ediyordu. Burada neler oldu\u011funu merak ettik.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/data-biographies-violence-against-women-2-771x495.jpg\" \/><\/p>\n<p>Verileri h\u0131zl\u0131ca inceledikten sonra ilk att\u0131\u011f\u0131m\u0131z ad\u0131m bu noktalar\u0131n her biri i\u00e7in veri biyografileri olu\u015fturmak oldu. Elde etti\u011fimiz bilginin arka plan\u0131n\u0131 bilmemiz gerekiyordu ki g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz kal\u0131plar\u0131 daha iyi anlayabilelim.<\/p>\n<h3><b>Veri Biyografisi: Nerede?\u00a0<\/b><\/h3>\n<p>Bu durumda, verilerimizde ilk fark etti\u011fimiz \u015fey bilginin nereden geldi\u011fiydi. Verilerin baz\u0131lar\u0131 t\u00fcm kad\u0131nlar\u0131, baz\u0131lar\u0131 ise sadece belirli bir ya\u015ftaki kad\u0131nlar\u0131 yans\u0131t\u0131yordu. Baz\u0131lar\u0131 ise sadece belirli bir medeni stat\u00fcdeki kad\u0131nlar\u0131 i\u00e7eriyordu. T\u00fcm bu veriler ayn\u0131 de\u011fi\u015fkende toplanm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 isim, ayn\u0131 etiket ve veri kayna\u011f\u0131n\u0131n farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na dair hi\u00e7bir ipucu yoktu.<\/p>\n<h3><b><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/data-biographies-data-breakdown-771x323.jpg\" \/><\/b><\/h3>\n<h3><b>Veri Biyografisi: Kim?<\/b><\/h3>\n<p>Sonras\u0131nda veriyi kimin toplad\u0131\u011f\u0131na bakt\u0131k. Veri biyografimizi tamamlamak i\u00e7in BM\u2019nin belgelerini incelemek bu de\u011fi\u015fkende yer alan verilerin toplanmas\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 ki\u015fi ve kurulu\u015flar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.<\/p>\n<h3><b>Veri Biyografisi: Nas\u0131l ve Neden?<\/b><\/h3>\n<p>Kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z verileri toplayan baz\u0131 taraflar bunlar\u0131 ulusal istatistiki ama\u00e7larla toplarken baz\u0131lar\u0131 bir dava savunuculu\u011fu yap\u0131yor baz\u0131lar\u0131 ise yeni bir y\u00f6ntemi test ediyordu. Farkl\u0131 y\u00f6ntemler ve nedenlerle toplanan verimizin tamam\u0131 ayn\u0131 tabloda ayn\u0131 de\u011fi\u015fken ad\u0131yla ve ayn\u0131 etiketlerle sunulmu\u015ftu. <strong>E\u011fer veri biyografisi ile verimizi tan\u0131mak i\u00e7in zaman ay\u0131rmasayd\u0131k t\u00fcm bu noktalar\u0131n ne kadar farkl\u0131 oldu\u011funu asla fark edemezdik.<\/strong><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/data-biographies-different-data-points-771x325.jpg\" \/><\/p>\n<p>Veri biyografimizi tamamlad\u0131ktan sonra \u015fiddet oranlar\u0131nda \u00f6nemli de\u011fi\u015fiklikler gibi g\u00f6z\u00fcken baz\u0131 e\u011filimlerin asl\u0131nda veri toplamadaki farkl\u0131l\u0131klardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/data-biographies-rwanda-1-771x505.jpg\" \/><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/data-biographies-rwanda-2-771x502.jpg\" \/><\/p>\n<p><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/data-biographies-rwanda-3-771x420.jpg\" \/><\/p>\n<p>Veri biyografimizi kullanarak Ruanda\u2019daki veri toplama s\u00fcrecinin y\u0131llar boyunca son derece tutarl\u0131 oldu\u011funu belirledik. Bu verilerde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz e\u011filimlerin ger\u00e7ekten meydana geldi\u011fine emin oldu\u011fumuz i\u00e7in oradaki kad\u0131nlara y\u00f6nelik \u015fiddette bu kadar ciddi bir art\u0131\u015fa neyin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ilerleyebilirdik. \u0130lgin\u00e7tir, yukar\u0131da g\u00f6sterilen y\u0131llarda Ruanda\u2019da \u00e7o\u011funlu\u011fu kad\u0131nlardan olu\u015fan bir parlamento se\u00e7ilmi\u015fti ve kad\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fiddeti \u00f6nlemeyi ama\u00e7layan \u00fclkenin ilk yasalar\u0131 da bu meclisten ge\u00e7mi\u015fti. Peki bu ne anlama geliyordu?<\/p>\n<ul>\n<li>H\u00fck\u00fcmet de\u011fi\u015fikliklerine kar\u015f\u0131 \u015fiddet eylemlerine yol a\u00e7an b\u00fcy\u00fck bir tepki mi vard\u0131?<\/li>\n<li>Ya da \u015fimdi kad\u0131nlar\u0131n \u015fiddeti bildirdikleri i\u00e7in daha fazla m\u0131 \u015fiddet olay\u0131 bildirildi?<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u0130yi bir veri biyografisi ile bile verinizi yorumlarken dikkatli olmak zorundas\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p><b>Veri her zaman objektif de\u011fildir<\/b><\/p>\n<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde Alberto Cairo \u2019nun y\u00f6netti\u011fi \u00fccretsiz \u00e7evrim i\u00e7i veri gazetecili\u011fi kursuna kat\u0131lanlar belki veri biyografisi olu\u015fturmak i\u00e7in neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klayan bu videoyu hat\u0131rlayabilir:<\/p>\n<div class=\"oembed-container\"><iframe loading=\"lazy\" title=\"Data Storytelling Module 1 Video 3: Understanding Data through Data Biographies\" width=\"500\" height=\"281\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/yCuRQc4xuhA?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/div>\n<p>Unutmay\u0131n ki bir veri biyografisini olu\u015fturmak i\u00e7in zaman ay\u0131rarak hikayenizi kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131n do\u011fru ve g\u00fcvenilir oldu\u011fundan emin olarak anlatabilirsiniz. Kaliteli veri biyografileri olu\u015fturman\u0131n kolay bir yolunu mu ar\u0131yorsunuz? <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/docs.google.com\/spreadsheets\/d\/19IOtzqvgsT82rA2cAro30-z2yLIbaV0saKpNCV0I9eU\/edit?gid=1725119877#gid=1725119877\">\u00d6rnek Veri Biyografisi i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z.<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h5 class=\"byline\"><\/h5>\n<p>Bu yaz\u0131 ilk olarak Datassist&#8217;in web sitesinde ve yazar\u0131n izniyle yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Heather Krause, bir veri bilimcisidir. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda gazetecilere, kar amac\u0131 g\u00fctmeyen kurulu\u015flara ve politika yap\u0131c\u0131lara veri dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flayan uluslararas\u0131 bir veri uzmanlar\u0131 ekibi olan <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/idatassist.com\/\">Datassist<\/a>&#8216;in kurucusudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>NICAR konferans\u0131ndaki bence en \u00f6nemli \u00e7\u0131kt\u0131lardan biri veri hikayelerini anlaman\u0131n hem kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 hem de heyecanl\u0131 olabilece\u011fi oldu. Oradayken veri biyografileri hakk\u0131nda bir sunum yapt\u0131m ve anlatt\u0131klar\u0131m\u0131 sizinle payla\u015fmak istiyorum.<\/p>\n","protected":false},"author":3031180,"featured_media":754890,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[24950,24951,19690],"gijn_topic":[18925],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-1323832","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-veri-biyografisi","tag-veri-duzenleme","tag-veri-gazeteciligi-tr","gijn_topic-veri-gazeteciligi"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323832","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031180"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1323832"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323832\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1639081,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323832\/revisions\/1639081"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/754890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1323832"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1323832"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1323832"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=1323832"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=1323832"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=1323832"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=1323832"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}