Tarih boyunca ihbarc\u0131lar d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yolsuzluk, doland\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k, israf ve di\u011fer uygunsuzluklar\u0131n g\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir rol oynad\u0131lar. Ancak gazeteciler, \u00f6zellikle konu d\u00fcnya liderleri ve milli istihbarat\u00e7\u0131lar oldu\u011funda bu t\u00fcr haberleri yapmakta olduk\u00e7a zorlan\u0131rlar.<\/p>\n
Haber merkezlerinin bilgi u\u00e7urma konular\u0131n\u0131 ele alma stratejilerine dair nas\u0131l y\u00f6ntemler geli\u015ftirmeleri gerekti\u011fini uzmanlara sorduk. Deneyimli gazeteciler, gazetecilik fak\u00fcltelerinden akademisyenler ve bu konuda yani bilgi u\u00e7urma davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 inceleyen akademisyenlerden tavsiyeler ald\u0131k. Ayr\u0131ca ihbarc\u0131lar\u0131 korumak ve savunmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan savunma \u00f6rg\u00fctleriyle de ileti\u015fime ge\u00e7tik.<\/p>\n
Uzmanlardan derledi\u011fimiz 6 ipucu \u015f\u00f6yle:\u00a0<\/b><\/p>\n
1. Bir ihbarc\u0131n\u0131n kimli\u011fiyle ilgili ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131klamadan \u00f6nce, bu bilgiyi bildirmenin de\u011ferinin, ihbarc\u0131n\u0131n ve di\u011ferlerinin kar\u015f\u0131la\u015fabilece\u011fi zarardan daha a\u011f\u0131r bas\u0131p basmayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/strong><\/p>\n \u201c\u0130hbarc\u0131lar\u0131n kimliklerinin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 taraftar\u0131 de\u011filim. Bunlar \u00e7o\u011funlukla do\u011fru olan\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fan ama kariyerleri ya da daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc hakk\u0131nda korkan ya da endi\u015fe duyan insanlar\u201d diyen Northeastern \u00dcniversitesi gazetecilik profes\u00f6r\u00fc Matthew Carroll<\/a>, 2003 y\u0131l\u0131nda Boston Globe’da Katolik rahipler aras\u0131ndaki cinsel istismar\u0131 yazan ekibin bir par\u00e7as\u0131 olarak Pulitzer \u00d6d\u00fcl\u00fc ve Goldsmith Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Habercilik \u00d6d\u00fcl\u00fc kazand\u0131.<\/p>\n Carroll, Trump’\u0131n Ukrayna Devlet Ba\u015fkan\u0131 ile yapt\u0131\u011f\u0131 telefon g\u00f6r\u00fc\u015fmesini ortaya \u00e7\u0131karan ihbarc\u0131n\u0131n \u201ckesinlikle endi\u015felenmesi\u201d gerekti\u011finin bir nedeni olarak Trump’\u0131n Eyl\u00fcl ay\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 ve ihbarc\u0131n\u0131n \u201cneredeyse bir casus\u201d oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcren a\u00e7\u0131klamas\u0131na i\u015faret etti.<\/a><\/p>\n Carroll, \u201cTrump ihbarc\u0131n\u0131n \u2018neredeyse bir casus\u2019 oldu\u011funu s\u00f6yledi ve ge\u00e7mi\u015fte casuslara nas\u0131l muamele edildi\u011fine at\u0131fta bulundu\u201d diyor. \u201cNe demek istedi\u011fi tam olarak a\u00e7\u0131k de\u011fil ama ge\u00e7mi\u015fte casuslar idam edilmi\u015f ya da uzun hapis cezalar\u0131na \u00e7arpt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.\u201d<\/p>\n Yolsuzluk ortamlar\u0131nda neden az ihbarc\u0131 oldu\u011funu ara\u015ft\u0131ran G\u00fcney Carolina \u00dcniversitesi’nde do\u00e7ent\u00a0 Xuhong Su<\/a>, anonimli\u011fin “hem ihbarc\u0131lar\u0131 korumak i\u00e7in hem de uzun vadede daha fazla ihbarc\u0131y\u0131 te\u015fvik etmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor.” Su, The New York Times’\u0131n Trump’a y\u00f6nelik su\u00e7lamalar\u0131yla<\/a> Demokratlar\u0131n azil soru\u015fturmas\u0131 ba\u015flatmas\u0131na neden olan ihbarc\u0131n\u0131n kimli\u011fine y\u00f6nelik ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 yay\u0131nlama karar\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyor.<\/p>\n 2. \u0130hbarc\u0131lar\u0131n neden ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131na odaklanmay\u0131n.<\/strong><\/p>\n S\u0131rbistan’da yolsuzlukla ilgili haber yapan ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015fu Pistaljka<\/a>‘n\u0131n yaz\u0131 i\u015fleri m\u00fcd\u00fcr\u00fc Vladimir Radomirovi\u00e7<\/a>, haber merkezinin ihbarc\u0131lar\u0131n ama\u00e7lar\u0131na de\u011fil, if\u015fa ettiklerine odakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. “Bizim i\u00e7in anahtar olan, sa\u011flad\u0131klar\u0131 bilgi” diyor.<\/p>\n