{"id":1323742,"date":"2021-08-20T00:34:30","date_gmt":"2021-08-20T04:34:30","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=1323742"},"modified":"2024-02-11T00:36:38","modified_gmt":"2024-02-11T05:36:38","slug":"gijn-alet-cantasi-uydu-verisi-kullanici-adi-takibi-ve-yuz-tanima","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/gijn-alet-cantasi-uydu-verisi-kullanici-adi-takibi-ve-yuz-tanima\/","title":{"rendered":"GIJN Alet \u00c7antas\u0131: Uydu Verisi, Kullan\u0131c\u0131 Ad\u0131 Takibi ve Y\u00fcz Tan\u0131ma"},"content":{"rendered":"\r\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler i\u00e7in en son ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131 ara\u015ft\u0131ran <a href=\"https:\/\/gijn.org\/series\/the-toolbox\/\">GIJN Alet \u00c7antas\u0131<\/a>\u2019n\u0131n bu say\u0131s\u0131nda, <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/video\/us\/100000007341513\/oregon-fires-path.html\">The New York Times&#8217;\u0131n Amerika\u2019daki bir orman yang\u0131n\u0131n\u0131n izini s\u00fcrmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131<\/a> bir teknik olan k\u0131z\u0131l\u00f6tesi radyasyondan t\u00fcretilen uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini analiz etme s\u00fcrecine bir g\u00f6z ataca\u011f\u0131z. Ayr\u0131ca <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.zeit.de\/digital\/datenschutz\/2020-07\/pimeyes-gesichtserkennung-start-up-polen-bundestag-regulierung\">y\u00fcz tan\u0131ma<\/a> teknolojisini kullanma konusundaki <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/netzpolitik.org\/2020\/pimeyes-face-search-company-is-abolishing-our-anonymity\/\">tart\u0131\u015fmal\u0131 <\/a>PimEyes isimli uygulamay\u0131, <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firms.modaps.eosdis.nasa.gov\/download\/\">NASA uydu verilerinin nas\u0131l talep edilece\u011fini<\/a>, Google&#8217;dan yeni \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir belge arama <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/journaliststudio.google.com\/pinpoint\/about\">arac\u0131n\u0131<\/a> ve daha fazlas\u0131n\u0131 ke\u015ffedece\u011fiz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Bir Yang\u0131n\u0131n K\u00f6kenlerini Ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in Termal G\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc Kullanma<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/o-wsFrY2pkquv2lsgIz0U5gGKZtSVn_1ASnE3R-m2mepMkTJ20LZWpTfYBFabgaPGU0HxHGOS6Qccq49NUfaKjZXxSBsmTNoA0llxiyKvZF4EgOu45gdurmus27gWBqLwlZIN_I0\" alt=\"\"\/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><em>G\u00f6rsel: EO Browser<\/em><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>The New York Times&#8217;daki g\u00f6rsel ara\u015ft\u0131rma ekibi, ABD&#8217;nin Oregon eyaletinde \u00e7\u0131kan y\u0131k\u0131c\u0131 bir yang\u0131n\u0131n nas\u0131l ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatan bir <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/video\/us\/100000007341513\/oregon-fires-path.html\">video<\/a> haz\u0131rlad\u0131. Videonun yap\u0131mc\u0131s\u0131 Christoph Koettl, uydu verilerine eri\u015fmek i\u00e7in <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.sentinel-hub.com\/explore\/eobrowser\/\">EO Browser<\/a> adl\u0131 bir ara\u00e7tan yararland\u0131. Orbital Science Corporation taraf\u0131ndan \u00fcretilen <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.usgs.gov\/core-science-systems\/nli\/landsat\/landsat-8?qt-science_support_page_related_con=0#qt-science_support_page_related_con\">Landsat 8<\/a> isimli uydu, 2013 y\u0131l\u0131nda ABD h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan uzaya f\u0131rlat\u0131ld\u0131 ve&nbsp; i\u00e7inde veri toplayan ve daha sonra d\u00fcnyaya geri g\u00f6nderilen \u00e7e\u015fitli ara\u00e7lara sahipti. Videonun yap\u0131mc\u0131s\u0131 Koettl, yang\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeyi g\u00f6rselle\u015ftirmek i\u00e7in, \u0131s\u0131n\u0131n nereden geldi\u011fini g\u00f6zlemlemek i\u00e7in NASA taraf\u0131ndan \u00fcretilen ve \u0131s\u0131n\u0131n nereden geldi\u011fini g\u00f6steren bir termal k\u0131z\u0131l\u00f6tesi sens\u00f6rden gelen g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri kulland\u0131 ve a\u015fa\u011f\u0131daki videoda g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi yang\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeyi g\u00f6stermek i\u00e7in NASA\u2019dan elde etti\u011fi g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc di\u011fer renkli uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-video\"><video controls src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/ashland-1.mp4?_=1\"><\/video><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh6.googleusercontent.com\/0GQnp0pTtoTINZhfoBVmnLTQo29zkCqboK8eF6Xcm3QAmIaE2IVuhpA_jpT1MZqz413dkw5ow7AV_vUYBKpDg4kpSfCUOuD0WDWyZKpYq7O0DUSs5HOBSRuweD1ylv1Yn6xlK3w5\" alt=\"\"\/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>G\u00f6rsel: The New York Times<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Uydular arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla\u00a0 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firms.modaps.eosdis.nasa.gov\/active_fire\/#firms-txt\">yang\u0131nlar\u0131<\/a>n verilerini ortaya \u00e7\u0131karmak ve g\u00f6rselle\u015ftirmek i\u00e7in bir di\u011fer yararl\u0131 ara\u00e7, Kaynak Y\u00f6netim Sistemi \u0130\u00e7in Yang\u0131n Bilgileri (<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/earthdata.nasa.gov\/earth-observation-data\/near-real-time\/firms\">FIRMS<\/a>)\u2019dir. <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firms.modaps.eosdis.nasa.gov\/active_fire\/#firms-txt\">Bu ba\u011flant\u0131da<\/a> son 24 saat, 48 saat veya yedi g\u00fcne ait yang\u0131n verilerini indirebilir veya daha eski veriler i\u00e7in ar\u015fivden <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firms.modaps.eosdis.nasa.gov\/download\/\">indirme talebinde<\/a> bulunabilirsiniz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>NASA uydulardan iki grupta veri sunar: MODIS ve VIIRS. MODIS, Orta \u00c7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme Spektroradyometresi anlam\u0131na gelir ve NASA&#8217;n\u0131n Terra ve Aqua adl\u0131 iki uydusu i\u00e7in \u00f6nemli bir ara\u00e7t\u0131r. NASA&#8217;n\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/modis.gsfc.nasa.gov\/about\/\">MODIS<\/a>, t\u00fcm d\u00fcnya y\u00fczeyini her iki g\u00fcnde bir g\u00f6r\u00fcyor. G\u00f6r\u00fcn\u00fcr K\u0131z\u0131l\u00f6tesi G\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme Radyometresi Paketi anlam\u0131na gelen <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/ladsweb.modaps.eosdis.nasa.gov\/missions-and-measurements\/viirs\/\">VIIRS<\/a>, 2011 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan Suomi Ulusal Polar-y\u00f6r\u00fcnge Ortakl\u0131\u011f\u0131 (NPP) isimli uydu platformundaki be\u015f cihazdan biridir. VIIRS; Karada, okyanusta ve atmosferde g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve k\u0131z\u0131l\u00f6tesi dalga boylar\u0131n\u0131 kapsayan g\u00f6zlemleri toplar. ( MODIS verileriyle ilgili meta verilere ula\u015farak daha fazla bilgi edinmek i\u00e7in i\u00e7in <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/earthdata.nasa.gov\/earth-observation-data\/near-real-time\/firms\/c6-mcd14dl\">buraya<\/a>, VIIRS verileriyle ilgili meta veriler i\u00e7in ise <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/earthdata.nasa.gov\/earth-observation-data\/near-real-time\/firms\/viirs-i-band-active-fire-data\">buraya<\/a> t\u0131klay\u0131n.) Bu verileri kullanan bir gazetecilik \u00f6rne\u011fi i\u00e7in, Almanya&#8217;da ZDF heute&nbsp; taraf\u0131ndan yay\u0131nlanan Arktik&#8217;teki yang\u0131nlar hakk\u0131ndaki bu <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/zdfheute-stories-scroll.zdf.de\/Klimawandel_Arktis_Waldbraende\/index.html#CS5-62\">makaleye<\/a> bak\u0131n.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>NASA&#8217;n\u0131n aktif yang\u0131n verileri co\u011frafi olarak eklem ve boylam ile etiketlenir ve ArcGIS veya QGIS gibi Co\u011frafi Bilgi Sistemleri (GIS) yaz\u0131l\u0131mlar\u0131 veya <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/flourish.studio\/\">Flourish<\/a>, <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.datawrapper.de\/\">Datawrapper<\/a> veya <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.tableau.com\/products\/desktop\">Tableau<\/a> gibi veri g\u00f6rselle\u015ftirme platformlar\u0131 kullan\u0131larak haritaland\u0131r\u0131labilir. A\u015fa\u011f\u0131daki <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/public.tableau.com\/profile\/brian.p.8169#!\/vizhome\/VIIRSFRPforSyriaOct_2017\/Sheet1\">g\u00f6rselle\u015ftirmeyi<\/a> Ekim 2017&#8217;de Tableau arac\u0131ndan yararlanarak Suriye\u2019nin VIIRS verilerini kullanarak yapt\u0131m ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yapabilmek i\u00e7in ayn\u0131 g\u00f6rselle\u015ftirmeyi ayn\u0131 d\u00f6nemde MODIS verilerini kullanarak da <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/public.tableau.com\/profile\/brian.p.8169#!\/vizhome\/MODISFRPforSyriaOct_2017\/Sheet1\">g\u00f6rselle\u015ftirdim<\/a>. Haritan\u0131n sa\u011f \u00fcst k\u00f6\u015fesindeki d\u00fc\u011fmeyi kullanarak g\u00fcnleri t\u0131klayabilirsiniz. NASA&#8217;dan gelen FIRMS verilerini kullanarak hava sald\u0131r\u0131s\u0131 iddialar\u0131n\u0131 kan\u0131tlayabilir, sava\u015f\u0131n belirli bir alanda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6rselle\u015ftirilmi\u015f verileri haberlerle veya kullan\u0131c\u0131lar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu i\u00e7eriklerle \u00e7apraz referans vererek do\u011frulayabilirsiniz. Uydular, tarih ve saat verilerini UTC (Koordineli Evrensel Zaman) olarak iletir. 4-31 Ekim 2017 tarihleri aras\u0131nda NASA&#8217;dan veri talep etti\u011fim i\u00e7in, Suriye&#8217;nin 4-26 tarihinde UTC +3 saat diliminde ve 27-31 Ekim tarihinde UTC +2\u2019de oldu\u011funu do\u011frulama amac\u0131yla not etmek \u00f6nemlidir. Bu sayede hem MODIS hem de VIIRS verileri aras\u0131nda g\u00fcn boyunca olduk\u00e7a iyi kapsama alan\u0131 elde edersiniz. Bir uydu verisi veya g\u00f6rsel toplad\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ekten ilgin\u00e7 \u015fey, farkl\u0131 ara\u00e7lar kullanan uydular\u0131n \u00e7ekim zamanlar\u0131n\u0131n \u00e7ak\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 veya \u00e7ak\u0131\u015fmaya yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131 zamanlarda benzer okumalar alg\u0131lay\u0131p alg\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilmenizdir. \u00d6rne\u011fin, 8 Ekim 2017 sabah\u0131, iki farkl\u0131 ara\u00e7 kullanan iki ayr\u0131 uydu, Lazkiye Valili\u011fi&#8217;nde hemen hemen ayn\u0131 koordinatlarda benzer okumalar ald\u0131.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>VIIRS kullanan uydunun okumas\u0131:<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/UVlOp-cjxU5j0bCY3HIdD_n4zZx5ELF5VPcBJlUWhO2jhCGsQ1KydDu90_3e8nqOn7xnEKaB5laaU1yAq20qyvFyV2VT_FDe8dW5LXfYGs9LEaVFkKLyG59OxIlbNE9hetg-WCy9\" alt=\"\"\/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ve NASA&#8217;n\u0131n <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/terra.nasa.gov\/about\/terra-instruments\/modis\">Terra<\/a> uydusundaki MODIS arac\u0131n\u0131n VIIRS\u2019den&nbsp; yakla\u015f\u0131k iki saat \u00f6nce ald\u0131\u011f\u0131 okuma:&nbsp;<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh3.googleusercontent.com\/1qV0uE9IsYM_EQtuSDM2JJp-NBpXCvQPR8Sr7zXgOsLEFqspYIlFg0OtgVxLLJ7F3Y9swNAkaBcrwlYk0VMmSPcRYXx1P3GIWOA5Ow2OVDGQwb617rzoTatCTH10UINf4DmVW0Yr\" alt=\"\"\/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Genellikle FRP olarak k\u0131salt\u0131lan yang\u0131n radyasyon g\u00fcc\u00fc, <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/earthobservatory.nasa.gov\/images\/144190\/which-way-will-the-smoke-go\">NASA\u2019n\u0131n aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re<\/a>, bilim insanlar\u0131n\u0131n bir yang\u0131n\u0131n merkez noktas\u0131n\u0131 belirlemesine yard\u0131mc\u0131 olan, belirli bir yang\u0131n taraf\u0131ndan sal\u0131nan \u0131s\u0131 miktar\u0131n\u0131n megawatt cinsinden bir \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Yukar\u0131daki haritalarda hem MODIS hem de VIIRS veri setleri neredeyse ayn\u0131 noktada y\u00fcksek FRP okumalar\u0131 i\u00e7erdi\u011finden, 8 Ekim sabah\u0131 o konumda ilgi \u00e7ekici bir \u015feyin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini \u00e7\u0131karabiliriz. Tam olarak ne oldu\u011fundan emin de\u011filiz, ancak o g\u00fcne geri d\u00f6nmek ve Lazkiye Valili\u011fi&#8217;ndeki odak noktam\u0131zla ilgili sosyal medyada neler yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/syria.liveuamap.com\/\">Liveuamap<\/a> gibi \u00e7at\u0131\u015fma izleyici ara\u00e7lar\u0131 kullanabiliriz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Sosyal Medyada Kullan\u0131c\u0131 Ad\u0131 Bulma<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Daha derin ara\u015ft\u0131rmak istedi\u011finiz bir kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131z varsa onu <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/whatsmyname.app\/\">Whatsmyname.app<\/a> arac\u0131 \u00fczerinden aratmay\u0131 deneyin. Di\u011fer web sitelerinde ayn\u0131 kullan\u0131c\u0131 ad\u0131na sahip hesaplar\u0131 sizin i\u00e7in bulacakt\u0131r. Bu ara\u00e7 sizin i\u00e7in \u00e7ok faydal\u0131 olabilir. \u00d6rne\u011fin; Twitter&#8217;da ilgilendi\u011finiz ki\u015fiyi bulduysan\u0131z, ancak \u00e7ok fazla tweet atm\u0131yorsa bu arac\u0131 kullanarak ayn\u0131 takma ad\u0131n\u0131 veya kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131 kullanan o ki\u015finin di\u011fer web sitelerindeki hesaplar\u0131n\u0131 bulabilirsiniz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Python programlama dili ve komut sat\u0131r\u0131 konusuna hakimseniz, <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/sherlock-project.github.io\/\">Sherlock<\/a> adl\u0131 benzer bir arac\u0131 da deneyebilirsiniz. Sherlock\u2019u kendi bilgisayar\u0131n\u0131za <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/github.com\/sherlock-project\/sherlock#installation\">y\u00fckleyebilir<\/a> veya bir Google hesab\u0131n\u0131z ve biraz komut sat\u0131r\u0131 bilginiz varsa, bir <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/console.cloud.google.com\/cloudshell\/open?git_repo=https:\/\/github.com\/sherlock-project\/sherlock&amp;tutorial=README.md\">Google Cloud Shell \u00f6rne\u011fine<\/a> y\u00fckleyebilirsiniz. Kullanabilece\u011finiz \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ara\u00e7 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/github.com\/megadose\/holehe\">Holehe<\/a>, arac\u0131n komut sat\u0131r\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kurulumu kolayd\u0131r ve basit, renk kodlu bir \u00e7\u0131kt\u0131 sunar. Bu \u00fc\u00e7 ara\u00e7ta kendi kullan\u0131c\u0131 ad\u0131m\u0131 aratt\u0131m ve biraz farkl\u0131 sonu\u00e7lar buldu. Bu nedenle, ilgilendi\u011finiz kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131 bunlar\u0131n hepsinde arat\u0131rsan\u0131z, bu kullan\u0131c\u0131 ad\u0131yla hemen hemen her hesab\u0131 bulabilirsiniz.\u00a0<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bir ki\u015finin sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131 bulman\u0131n ba\u015fka bir yolu ise a\u011f haritalama yaz\u0131l\u0131m\u0131 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.maltego.com\/\">Maltego Pro<\/a>&#8216;nun i\u00e7inde \u00fccretli bir ara\u00e7 olan (yakla\u015f\u0131k olarak 1.000-3.000 ABD Dolar\u0131 aral\u0131\u011f\u0131nda) <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/mtg-bi.com\/\">Social Links PRO<\/a>&#8216;yu kullanmakt\u0131r ve bu arac\u0131n \u00fccreti y\u0131lda 999 ABD dolar\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok veri kayna\u011f\u0131 (OpenCorporates, DocumentCloud ve Pipl dahil) tek bir araca entegre edildi\u011finden, Social ve Maltego&nbsp; g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kombinasyondur. Eklenmi\u015f bir di\u011fer fayda, y\u00fcz tan\u0131ma \u00f6zelli\u011fini kullanarak sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131 arayabilmenin m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131 ve bu araman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 bir a\u011f grafi\u011fine aktarabilmenizdir.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>H\u0131zl\u0131 bir \u00f6rnek olarak; Los Angeles County B\u00f6lge Savc\u0131s\u0131 George Gasc\u00f3n&#8217;un t\u00fcm sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131 bulmak istedi\u011fimi varsayal\u0131m. Bir varl\u0131k veya bir a\u011f olu\u015fturaca\u011f\u0131m ve ad\u0131n\u0131 ve y\u00fcz\u00fcn\u00fcn bir resmini ekleyece\u011fim ve ara\u00e7 onun sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in y\u00fcz tan\u0131ma ve metin e\u015fle\u015ftirmeyi kullanacak. Bunu yaparak sosyal medya hesaplar\u0131ndan d\u00f6rd\u00fcn\u00fc bulabildim: Facebook, Instagram, Twitter ve LinkedIn.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<figure class=\"wp-block-image\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/5-nbAu2LXAdNE8k69hZEQAjAzh9qIA-TfkNOmeGNfB7oxScOSRlYuwcB63s415agteUMxk1AyKFIj1gwzdoGj0KvvDwbmrGF4YJKLi2J9Erhd-iAZYF-SJiY0Vhyv38dc0jKV9gQ\" alt=\"\"\/><\/figure>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc: Maltego<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Y\u00fcz Tan\u0131ma: Faydal\u0131 ama Tehlikeli<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Y\u00fcze g\u00f6re arama yapabilen Pimeyes ve Findclone.Ru gibi ba\u015fka ara\u00e7lar da var, ancak \u00e7al\u0131\u015f\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc bu sitelere y\u00fcklemeden  \u00f6nce, bunu yapman\u0131n risklerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun. Web sitelerinde kullan\u0131c\u0131 izleme teknolojilerini tarayan ve listeleyen The Markup\u2019\u0131n <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/themarkup.org\/blacklight\">Blacklight<\/a> arac\u0131, y\u00fcz tan\u0131ma arac\u0131 Findclone\u2019un web sitesinde <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/themarkup.org\/blacklight?url=findclone.ru\">bir &#8220;oturum kaydedici&#8221; buldu<\/a>; bu, tu\u015f vuru\u015flar\u0131n\u0131z\u0131 ve fare hareketlerinizi izleyebilece\u011fi anlam\u0131na geliyor. Blacklight ayr\u0131ca, Pimeyes isimli y\u00fcz tan\u0131ma arac\u0131n\u0131n &#8220;\u0130nternet \u00fczerinden hedeflenmi\u015f reklamlar i\u00e7in kullan\u0131c\u0131 izlemeyi sa\u011flayan [Google Analytics]&#8221; \u00f6zelli\u011fini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/themarkup.org\/blacklight?url=pimeyes.com\">buldu<\/a>. Yani y\u00fcz\u00fcn\u00fcz\u00fc bu ara\u00e7lara y\u00fcklemenin biyometrik verilerinizin kontrol\u00fcnden vazge\u00e7mek anlam\u0131na geldi\u011fini ve ba\u015fka birinin y\u00fcz\u00fcn\u00fc r\u0131zas\u0131 olmadan y\u00fcklemenin hizmet \u015fartlar\u0131n\u0131 ve hatta yasalar\u0131 ihlal edebilece\u011fini unutmay\u0131n.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Rus arama motoru Yandex de y\u00fczleri alg\u0131layabilen bir ters g\u00f6r\u00fcnt\u00fc aramas\u0131na sahiptir ancak arama sonu\u00e7lar\u0131 bir\u00e7ok yanl\u0131\u015f e\u015fle\u015fmeye neden olabilir. Ayr\u0131ca, Yandex&#8217;e bir resim y\u00fckledi\u011finizde, Rusya&#8217;daki bir sunucuda sonsuza kadar ar\u015fivlenece\u011fini unutmay\u0131n, bu nedenle dikkatli olmal\u0131s\u0131n\u0131z. (Pimeyes ve Yandex hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in, Henk van Ess&#8217;in <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/youtu.be\/k_LPGC0atJo?t=3782\">GIJN web seminerimizdeki yorumlar\u0131n\u0131<\/a> buradan dinleyin.) New York Times, Clearview.ai&#8217;nin y\u00fcz tan\u0131ma \u00f6zelliklerini <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.nytimes.com\/2020\/02\/07\/business\/clearview-facial-recognition-child-sexual-abuse.html\">sat\u0131n ald\u0131<\/a> ancak \u015firket \u015fu anda <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/clearview.ai\/\">yaln\u0131zca kolluk kuvvetlerine eri\u015fim sunuyor<\/a>.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Gizlilik endi\u015felerine ra\u011fmen y\u00fcz tan\u0131ma, ABD Capitol&#8217;e yap\u0131lan son sald\u0131r\u0131da oldu\u011fu gibi \u00e7evrim i\u00e7i yay\u0131nlanan videolarda g\u00f6r\u00fclen ki\u015fileri belirlemek ve daha sonra ara\u015ft\u0131rmak isteyebilecek ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler i\u00e7in de\u011ferli bir ara\u00e7 olabilir. Uluslararas\u0131 Ceza Mahkemesi savc\u0131lar\u0131 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.hrw.org\/report\/2020\/09\/10\/video-unavailable\/social-media-platforms-remove-evidence-war-crimes\">ilk kez<\/a> 2017 y\u0131l\u0131nda sosyal medyadaki videolar\u0131 kullanarak sava\u015f su\u00e7u oldu\u011funu iddia ettikleri bir videoda g\u00f6r\u00fclen ki\u015fi i\u00e7in <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.icc-cpi.int\/CourtRecords\/CR2017_05031.PDF\">tutuklama emri \u00e7\u0131kartt\u0131<\/a>. Bahsedilen videolarda, bir askeri komutan, ya astlar\u0131na ate\u015f emri vererek ya da teti\u011fi kendisi \u00e7ekerek ate\u015fli silahla ac\u0131mas\u0131z yarg\u0131s\u0131z infazlar ger\u00e7ekle\u015ftiriyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Sosyal medyaya g\u00f6nderilen videolar kan\u0131t olarak kullan\u0131labilir (hem yasal hem de gazetecilik ba\u011flamlar\u0131nda), ancak ortaya \u00e7\u0131kan y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisi, gizlilik ve g\u00fcvenlik sorunlar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ahlaki ve etik ikilemler ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Nokta At\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Bu ay\u0131n GIJN Alet \u00c7antas\u0131\u2019n\u0131, Google&#8217;\u0131n \u00e7e\u015fitli belge t\u00fcrleriyle \u00e7al\u0131\u015fan her muhabirin ilgisini \u00e7ekecek yeni bir arac\u0131yla tamamlayaca\u011f\u0131z. Pinpoint (\u00f6nceden Google&#8217;da Backlight olarak biliniyordu), b\u00fcy\u00fck veri hazinelerinden uygun adlar\u0131, kurulu\u015flar\u0131 ve yerleri otomatik olarak \u00e7eken ve bunlar\u0131 t\u0131klanabilir bir liste bi\u00e7iminde g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyen bir belge arama arac\u0131. Pinpoint; PDF&#8217;ler, ses, resimler, metin, Word ve Excel gibi Microsoft Office dosyalar\u0131 dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok farkl\u0131 dosya t\u00fcr\u00fcn\u00fc kabul ediyor.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p>Pinpoint yedi dilde belgeleri analiz eder: \u0130ngilizce, Frans\u0131zca, Almanca, \u0130talyanca, Leh\u00e7e, Portekizce ve \u0130spanyolca. Ayr\u0131ca \u0130ngilizce ses dosyalar\u0131n\u0131 otomatik olarak kopyalar. Google Haberler Giri\u015fimi&#8217;nin lansman bas\u0131n b\u00fcltenini <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/blog.google\/outreach-initiatives\/google-news-initiative\/journalist-studio\">buradan <\/a>g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleyebilir veya Pinpoint&#8217;e eri\u015fim ba\u015fvurusunda bulunmak i\u00e7in <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/journaliststudio.google.com\/pinpoint\/about\">buraya <\/a>t\u0131klayabilirsiniz.<\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>\u00d6nerilen Ba\u011flant\u0131lar<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>\u201cDijital Tan\u0131k: \u0130nsan Haklar\u0131 Soru\u015fturmas\u0131, Belgeleme ve Hesap Verebilirlik i\u00e7in A\u00e7\u0131k Kaynak Bilgilerinin Kullan\u0131lmas\u0131.\u201d (<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.amazon.com\/Digital-Witness-Using-Open-Source\/dp\/0198836074\">Amazon<\/a>&#8216;dan sat\u0131n al\u0131nabilir.<\/li><li>Makale: Uluslararas\u0131 Af \u00d6rg\u00fct\u00fc Vatanda\u015f Kan\u0131t Laboratuvar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan, \u201c<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/citizenevidence.org\/2020\/05\/01\/osint-covid-19-pandemic\/?preview=true&amp;_thumbnail_id=2399\">COVID-19 Salg\u0131n\u0131 S\u0131ras\u0131nda OSINT H\u00fck\u00fcmetleri Hesap Vermemize Nas\u0131l Yard\u0131mc\u0131 Oluyor<\/a>\u201d<\/li><li>Ve Apollo Mapping taraf\u0131ndan \u201c<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/apollomapping.com\/blog\/free-for-all-october-freely-accessible-wildfire-maps-and-data?utm_source=General+Interest&amp;utm_campaign=b4eef77085-EMAIL_CAMPAIGN_2020_JULY_COPY_01&amp;utm_medium=email&amp;utm_term=0_60efb387c4-b4eef77085-115001749\">Herkes \u0130\u00e7in \u00dccretsiz \u2014 Ekim: \u201c\u00dccretsiz Eri\u015filebilir Orman Yang\u0131n\u0131 Haritalar\u0131 ve Verileri<\/a>\u201d<\/li><\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Ek Kaynaklar<\/strong><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<ul class=\"wp-block-list\"><li><a href=\"https:\/\/gijn.org\/resources-for-finding-and-using-satellite-images\/\">Uydu G\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini Bulma ve Kullanma Kaynaklar\u0131<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/gijn.org\/2019\/06\/21\/how-the-new-york-times-tracked-public-data-to-produce-killing-khashoggi\/\">New York Times, \u201cKa\u015f\u0131k\u00e7\u0131y\u0131 \u00d6ld\u00fcrmek\u201d Haberi \u0130\u00e7in Kamu Verilerini Nas\u0131l \u0130zledi?<\/a><\/li><li><a href=\"https:\/\/gijn.org\/online-research-tools\/\">\u00c7evrimi\u00e7i Ara\u015ft\u0131rma Ara\u00e7lar\u0131<\/a><\/li><\/ul>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><strong>Yazar Hakk\u0131nda<\/strong><br><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"140\" height=\"140\" src=\"https:\/\/lh4.googleusercontent.com\/yoNQKWSwh3YG_AsWE7YpPwvn8F0wIz60lCD6FaCcRVfrlJT76Ec7eczbmIv9lGueQTctC4LKVUE_33twWmz3cPT7iBAo_EzfsdX9r7M2ivexvuHbxa_Zm6Mo6vdtR3W0kFxVN7nZ\"><\/p>\r\n\r\n\r\n\r\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/about\/staff-member\/brian-perlman\/\">Brian Perlman<\/a>, GIJN&#8217;de yard\u0131mc\u0131 edit\u00f6rd\u00fcr. Geli\u015fmi\u015f dijital adli t\u0131p, veri bilimi ve a\u00e7\u0131k kaynak teknikleri kullanarak insan haklar\u0131 ihlalleri ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda uzmanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. UC Berkeley Gazetecilik Enstit\u00fcs\u00fc mezunudur ve Berkeley Law&#8217;daki \u0130nsan Haklar\u0131 Merkezi&#8217;nin eski y\u00f6neticisidir.<br><br><em>\u00c7eviren: Abdullah Kele\u015f Editleyen: P\u0131nar Da\u011f<\/em><\/p>\r\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler i\u00e7in en son ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 ve ara\u00e7lar\u0131 ara\u015ft\u0131ran GIJN Alet \u00c7antas\u0131\u2019n\u0131n bu say\u0131s\u0131nda, The New York Times&#8217;\u0131n Amerika\u2019daki bir orman yang\u0131n\u0131n\u0131n izini s\u00fcrmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 bir teknik olan k\u0131z\u0131l\u00f6tesi radyasyondan t\u00fcretilen uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini analiz etme s\u00fcrecine bir g\u00f6z ataca\u011f\u0131z. Ayr\u0131ca y\u00fcz tan\u0131ma teknolojisini kullanma konusundaki tart\u0131\u015fmal\u0131 PimEyes isimli uygulamay\u0131, NASA uydu verilerinin nas\u0131l talep [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3031180,"featured_media":1054231,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[],"gijn_topic":[18925],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-1323742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","gijn_topic-veri-gazeteciligi"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031180"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1323742"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323742\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1323743,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1323742\/revisions\/1323743"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1054231"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1323742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1323742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1323742"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=1323742"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=1323742"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=1323742"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=1323742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}