{"id":1278076,"date":"2024-01-22T11:29:56","date_gmt":"2024-01-22T16:29:56","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=1278076"},"modified":"2024-02-15T11:36:06","modified_gmt":"2024-02-15T16:36:06","slug":"engellilik-sorunlarini-arastirmaya-iliskin-kilavuzu-kisa-versiyon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/kaynak\/engellilik-sorunlarini-arastirmaya-iliskin-kilavuzu-kisa-versiyon\/","title":{"rendered":"Engellilik Sorunlar\u0131n\u0131 Ara\u015ft\u0131rmaya \u0130li\u015fkin Rehber &#8211; K\u0131sa Versiyon"},"content":{"rendered":"<p>E<i>dit\u00f6r\u00fcn Notu: GIJN&#8217;in\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/gijn-org.translate.goog\/resource\/reporting-guide-to-investigating-disability-issues\/?_x_tr_sl=en&amp;_x_tr_tl=tr&amp;_x_tr_hl=en&amp;_x_tr_pto=wapp\">Engellilik Sorunlar\u0131n\u0131 Ara\u015ft\u0131rmaya \u0130li\u015fkin\u00a0 Rehberin <\/a><\/i><i>tamam\u0131 \u00a0Emyle Watkins taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f ve Mart 2023&#8217;te yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu daha k\u0131sa, k\u0131salt\u0131lm\u0131\u015f versiyon, Ocak 2024&#8217;te Nikolia Apostolou taraf\u0131ndan d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/i><\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.un.org\/development\/desa\/disabilities\/resources\/factsheet-on-persons-with-disabilities.html\">Birle\u015fmi\u015f Milletler<\/a>&#8216;e g\u00f6re engelliler, kesi\u015fen en b\u00fcy\u00fck az\u0131nl\u0131k grubudur. D\u00fcnya genelinde yakla\u015f\u0131k 1,3 milyar ki\u015fiye kar\u015f\u0131l\u0131k gelen bu gruba, uyru\u011fu veya sosyoekonomik durumu ne olursa olsun herkes her an kat\u0131labilir. Daha \u00f6nemlisi her engellilik g\u00f6r\u00fcn\u00fcr de\u011fildir ve neredeyse her haberin bir engellilik a\u00e7\u0131s\u0131 var.<\/p>\n<p><strong>1.B\u00f6l\u00fcm| Tan\u0131m<\/strong><\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.who.int\/health-topics\/disability#tab=tab_1\">D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (WHO)<\/a> belki de en geni\u015f tan\u0131m\u0131 yapmakta:\u00a0 &#8220;Engellilik, serebral palsi, Down sendromu ve depresyon gibi bir sa\u011fl\u0131k sorunu olan bireyler ile olumsuz tutumlar, eri\u015filemeyen ula\u015f\u0131m ve kamu binalar\u0131 ve s\u0131n\u0131rl\u0131 sosyal destek gibi ki\u015fisel ve \u00e7evresel fakt\u00f6rler aras\u0131ndaki etkile\u015fimden kaynaklanmaktad\u0131r.&#8221;<\/p>\n<p><strong><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/ncbddd\/disabilityandhealth\/disability.html#ref\">ABD Hastal\u0131k Kontrol Merkezleri (CDC)<\/a> engellili\u011fin \u00fc\u00e7 boyutlu olarak tan\u0131mlanabilece\u011fini belirtmekte:<\/strong><\/p>\n<p>1-Bir ki\u015finin v\u00fccut yap\u0131s\u0131nda veya i\u015flevinde ya da zihinsel i\u015fleyi\u015finde bozukluk; bozukluklara \u00f6rnek olarak bir uzvun kayb\u0131, g\u00f6rme kayb\u0131 veya haf\u0131za kayb\u0131 verilebilir.<\/p>\n<p>2-G\u00f6rme, i\u015fitme, y\u00fcr\u00fcme veya problem \u00e7\u00f6zme g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc gibi faaliyet s\u0131n\u0131rlamalar\u0131n\u0131n ya\u015fanmas\u0131.<\/p>\n<p>3-\u00c7al\u0131\u015fma, sosyal ve e\u011flence faaliyetlerine kat\u0131lma, sa\u011fl\u0131k bak\u0131m\u0131 ve \u00f6nleyici hizmetler alma gibi g\u00fcnl\u00fck faaliyetlere kat\u0131l\u0131m k\u0131s\u0131tlamalar\u0131.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.un.org\/development\/desa\/disabilities\/disability-laws-and-acts-by-country-area.html\">Birle\u015fmi\u015f Milletler ayr\u0131ca \u00fclkelere g\u00f6re engellilikle ilgili mevzuat\u0131n bir listesini de sunuyor.<\/a><\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.un.org\/development\/desa\/disabilities\/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities\/preamble.html\">BM Engelli Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi&#8217;ni (CRPD) imzalayan \u00fclkeler<\/a>, &#8220;engellili\u011fin geli\u015fen bir kavram oldu\u011funu ve engellili\u011fin, engelli ki\u015filer ile onlar\u0131n topluma di\u011ferleriyle e\u015fit bir \u015fekilde tam ve etkin kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 engelleyen tutumsal ve \u00e7evresel engeller aras\u0131ndaki etkile\u015fimden kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131&#8221; kabul etmekte.<\/p>\n<p>CDC&#8217;ye g\u00f6re, a\u015fa\u011f\u0131dakiler de dahil olmak \u00fczere bir\u00e7ok engellilik t\u00fcr\u00fc vard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li>Vizyon<\/li>\n<li>Hareket<\/li>\n<li>D\u00fc\u015f\u00fcnme<\/li>\n<li>Hat\u0131rlamak<\/li>\n<li>\u00d6\u011frenme<\/li>\n<li>\u0130leti\u015fim<\/li>\n<li>\u0130\u015fitme<\/li>\n<li>Ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131<\/li>\n<li>Sosyal ili\u015fkiler<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Do\u011fu\u015ftan olan durumlar i\u00e7in ise belirtilen detaylar \u015f\u00f6yle:<\/strong><\/p>\n<p>CDC, engellerin \u00e7ocuklar b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ortaya \u00e7\u0131kan geli\u015fimsel durumlarla (\u00f6rne\u011fin <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/ncbddd\/autism\/index.html\">otizm spektrum bozuklu\u011fu<\/a> ve <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/ncbddd\/adhd\/index.html\">dikkat eksikli\u011fi\/hiperaktivite bozuklu\u011fu veya DEHB<\/a>) ili\u015fkili olabilece\u011fini belirtmekte. Di\u011fer engeller bir kaza veya yaralanmayla (\u00f6rne\u011fin <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/TraumaticBrainInjury\/\">travmatik beyin hasar\u0131<\/a> veya <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.who.int\/mediacentre\/factsheets\/fs384\/en\/\">omurilik yaralanmas\u0131<\/a>), uzun s\u00fcredir devam eden bir durum veya hastal\u0131kla (\u00f6rne\u011fin <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/diabetes\/index.html\">diyabet<\/a>) ilgili olabilir veya ilerleyici (\u00f6rne\u011fin <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.cdc.gov\/ncbddd\/musculardystrophy\/index.html\">kas distrofisi<\/a>), ya\u015flanmayla ilgili (hareketlilik kayb\u0131 veya g\u00f6rme ve i\u015fitme kayb\u0131 gibi), statik (\u00f6rne\u011fin <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.ninds.nih.gov\/Disorders\/All-Disorders\/Multiple-Sclerosis-Information-Page\">uzuv kayb\u0131<\/a>) veya do\u011fas\u0131 gere\u011fi dinamik (baz\u0131 multipl skleroz t\u00fcrleri) olabilir. Otizm, DEHB ve disleksi de beyindeki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n insanlar\u0131n nas\u0131l d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bilgiyi nas\u0131l i\u015fledi\u011fini etkiledi\u011fi n\u00f6rodiverjans \u00f6rnekleridir. N\u00f6rodejeneratif durumlar tan\u0131m gere\u011fi bir engellilik de\u011fildir, ancak engellilikle ili\u015fkilendirilebilirler.<\/p>\n<p>Engellili\u011fin di\u011fer tan\u0131mlar\u0131 ve modelleri i\u00e7in bu <a href=\"https:\/\/gijn.org\/resource\/reporting-guide-to-investigating-disability-issues\/\">rehberin uzun versiyonunu okuyabilirsiniz.<\/a><\/p>\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 2 &#8211; Ne Ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131?<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><strong>Kurumsuzla\u015ft\u0131rma:<\/strong> Engelli insanlar\u0131n kurumlardan, hastanelerden ve tesislerden \u00e7\u0131kar\u0131larak daha k\u00fc\u00e7\u00fck toplu konutlara veya bireysel daireler gibi ba\u011f\u0131ms\u0131z ya\u015fam ko\u015fullar\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u00fcreci.<\/li>\n<li><strong>Eri\u015filebilir, Uygun Fiyatl\u0131 Konut:<\/strong> \u0130nsanlar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layan uygun fiyatl\u0131 konutlar bulup bulamad\u0131klar\u0131n\u0131 inceleyin, \u00f6rne\u011fin engellileri bar\u0131nd\u0131ran belirli fiziksel veya tasar\u0131m \u00f6zelliklerine sahip olmak vb.<\/li>\n<li><strong>Ula\u015f\u0131m Eri\u015fimi:<\/strong> Belirli bir b\u00f6lgedeki ana ula\u015f\u0131m hatt\u0131n\u0131n engelli insanlar i\u00e7in eri\u015filebilir olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li><strong>\u0130stihdama Eri\u015fim:<\/strong> \u00c7al\u0131\u015fabilecek durumda olan bir engellinin \u00f6n\u00fcndeki engelleri ara\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li><strong>E\u011fitim Eri\u015fimi:<\/strong> \u00d6\u011frencilere herhangi bir e\u011fitim f\u0131rsat\u0131 sa\u011flan\u0131p sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bunlar\u0131n yeterli olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li><strong>G\u00f6r\u00fcnmez Engeller:<\/strong> T\u00fcm engeller \u00e7\u0131plak g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclemez. Ast\u0131m, diyabet, kanser ve otoimm\u00fcn hastal\u0131klar (romatoid artrit, lupus vb.) gibi kronik hastal\u0131klar\u0131 olan bir\u00e7ok ki\u015fi kendini engelli olarak tan\u0131mlar. Ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131 da genellikle g\u00f6r\u00fcnmez engeller olarak kabul edilir.<\/li>\n<li><strong>Ableizm ve Ayr\u0131mc\u0131l\u0131k:<\/strong> Ableizm engelli insanlara kar\u015f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131kt\u0131r, t\u0131pk\u0131 beyaz olmayan insanlara kar\u015f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k ve cinsiyete dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan cinsiyet\u00e7ilik gibi. <em>Ya da t\u00fcrlere dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131lan t\u00fcrc\u00fcl\u00fck gibi.<\/em><\/li>\n<li><strong>Fiziksel Altyap\u0131:<\/strong> Toplumunuzun fiziksel altyap\u0131s\u0131n\u0131n engelli bireylere hizmet edip etmedi\u011fini kontrol edin.<\/li>\n<li><strong>Sa\u011fl\u0131k hizmetleri:<\/strong> B\u00f6lgenizdeki insanlar\u0131n kendi sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fip eri\u015femedi\u011fini veya kar\u015f\u0131lay\u0131p kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li><strong>Tedarik Zincirleri:<\/strong> Tedarik zincirleri ve end\u00fcstriyel sorunlar engelli bireylerin temel t\u0131bbi ekipman ve tedavilere eri\u015fimini nas\u0131l etkiliyor?<\/li>\n<li><strong>Tart\u0131\u015fmal\u0131 Tedaviler:<\/strong> Baz\u0131 t\u0131bbi tedaviler, \u00f6zellikle de insanlar bu tedavilere zorlan\u0131yorsa, hizmet etmeyi ama\u00e7lad\u0131klar\u0131 topluluklar taraf\u0131ndan tart\u0131\u015fmal\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir.<\/li>\n<li><strong>Suistimal ve \u0130hmal:<\/strong> \u0130nsanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 kurumlar\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra onlara yard\u0131mc\u0131 olmalar\u0131 i\u00e7in para \u00f6denen yard\u0131mc\u0131lar\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 da ele\u015ftirel bir g\u00f6zle inceleyin. Bir di\u011fer \u00f6nemli konu da evlat cinayetleri, bir \u00e7ocu\u011fun ebeveyni taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesi ve bir e\u015f ya da bak\u0131c\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6ld\u00fcr\u00fclmeye dayal\u0131 vakalar.<\/li>\n<li><strong>&#8220;Crip Vergisi&#8221;:<\/strong> Bu halk dilindeki terim, engelli insanlar i\u00e7in ya\u015faman\u0131n daha maliyetli oldu\u011fu fikrini ifade eder.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Zorla K\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131rma:<\/strong> Bir\u00e7ok Avrupa \u00fclkesi ve ABD eyaleti de dahil olmak \u00fczere d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda d\u00fczinelerce \u00fclke, engelli ki\u015filerin zorla k\u0131s\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na hala yasal olarak izin vermekte.<\/p>\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 3 &#8211; Kaynak ve Veri Bulma<\/strong><\/p>\n<p>\u0130leti\u015fim ara\u00e7lar\u0131na sahip olan ve konu\u015famayan ki\u015filer de dahil olmak \u00fczere engelli ki\u015filer.<\/p>\n<ul>\n<li>Avukatlar.<\/li>\n<li>Sosyal medya.<\/li>\n<li>Hikayeniz i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyabilece\u011finiz alanlarda uzman olan engelli ve n\u00f6roderjik ki\u015fileri aray\u0131n.<\/li>\n<li>Engelli bireylerle ilgilenen ve onlar\u0131 savunan kurulu\u015flar, ancak karar alma pozisyonlar\u0131nda engelli bireyleri istihdam edip etmediklerini kontrol edin.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Veri Bulma<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Veri ararken, engellili\u011fin y\u0131llarca bilimsel bir alan olarak ciddiye al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve engelli insanlar\u0131n her zaman medeni haklara sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131;<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/tbinternet.ohchr.org\/_layouts\/15\/TreatyBodyExternal\/Treaty.aspx?Treaty=CRPD&amp;Lang=en\"> bir\u00e7ok \u00fclkede hala olmad\u0131klar\u0131n\u0131 unutmay\u0131n<\/a>.<\/li>\n<li>Buldu\u011funuz verilere her zaman ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131n. \u00d6ncelikle, \u00fclkeye veya programa g\u00f6re de\u011fi\u015febilece\u011finden engellili\u011fin tan\u0131m\u0131n\u0131 inceleyin.<\/li>\n<li>Bir\u00e7ok \u00fclke engelliler hakk\u0131nda veri tutmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ge\u00e7mi\u015f veriler eksik olabilir.<\/li>\n<li>Veriler i\u00e7in engelli toplumundaki insanlara dan\u0131\u015f\u0131n.<\/li>\n<li>Hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z n\u00fcfusu temsil eden veya bu n\u00fcfusa hizmet eden kurulu\u015flar ve hay\u0131r kurumlar\u0131 taraf\u0131ndan bir araya getirilen veri tabanlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li>Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131n.<\/li>\n<li>Ayr\u0131ca kendi veri taban\u0131n\u0131z\u0131 olu\u015fturman\u0131z veya temel olarak kullanmak \u00fczere ilgili raporlar\u0131 bulman\u0131z gerekebilir.<\/li>\n<li>Engellilik bazen istatistiksel veri setlerinde ve anketlerde &#8220;sa\u011fl\u0131k&#8221;, &#8220;demografi&#8221; veya &#8220;kimlik&#8221; ba\u015fl\u0131klar\u0131 alt\u0131nda bulunabilir.<\/li>\n<li>Belirli bir engelli grubuyla ilgili veri bulamazsan\u0131z, kendi resminizi olu\u015fturmak i\u00e7in daha spesifik gruplara bakmay\u0131 deneyin. \u00d6rne\u011fin, \u00fclkenizdeki ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerle ilgili bir haber \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z ancak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerin say\u0131s\u0131na ili\u015fkin genel bir istatistik bulam\u0131yorsan\u0131z, bunun yerine ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi bask\u0131lanm\u0131\u015f ki\u015filerin sahip olabilece\u011fi kanser, otoimm\u00fcn hastal\u0131klar, nakiller ve HIV\/AIDS gibi belirli durumlara ili\u015fkin verileri aramay\u0131 deneyin.<\/li>\n<li>\u00dclkenin ulusal istatistik veri taban\u0131ndan, b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden veya bakanl\u0131\u011f\u0131ndan ba\u015flay\u0131n, bu genellikle ba\u015flamak i\u00e7in iyi bir yerdir. Baz\u0131 \u00fclkeler engelli bireyleri ulusal anketlere veya n\u00fcfus say\u0131mlar\u0131na da dahil etmektedir. <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.thehindu.com\/news\/national\/karnataka\/india-has-five-million-people-with-communication-disabilities\/article65065563.ece\">Hindistan&#8217;\u0131n n\u00fcfus say\u0131m\u0131nda engellilere ili\u015fkin verilerle ilgili sorunlara i\u015faret eden bir hikaye.<\/a><\/li>\n<li>Bir engelli olarak Uzun COVID&#8217;in nas\u0131l ele al\u0131naca\u011f\u0131 hakk\u0131nda daha fazla bilgi i\u00e7in ba\u011f\u0131ms\u0131z gazeteci Fiona Lowenstein taraf\u0131ndan yaz\u0131lan Body Politic&#8217;in bu <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1_H4Yd-PeHGxv-FQXur63b-BJn7fIXb6y\/view\">rehberini okuyun.<\/a><\/li>\n<li>Yetkililer verileri serbest\u00e7e vermedi\u011finde <a href=\"https:\/\/gijn.org\/gijns-global-guide-to-foi-and-rti\/\">bilgi edinme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (FOI)<\/a> veya bilgi edinme hakk\u0131 (RTI) yasalar\u0131n\u0131 kullanarak veri elde edin. GIJN&#8217;in <a href=\"https:\/\/gijn.org\/gijns-global-guide-to-foi-and-rti\/\">d\u00fcnya genelinde<\/a> bu eri\u015fim yasalar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131na ili\u015fkin kapsaml\u0131 bir rehberi bulunmakta. Kurumlar mevcut yasalara uymay\u0131 reddetti\u011finde, yasa kapsam\u0131nda dava a\u00e7acak avukatlarla anla\u015fmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Baz\u0131 avukatlar bu t\u00fcr davalar\u0131 \u00fccretsiz olarak alacakt\u0131r.<\/li>\n<li>\u00dclkenin mali harcamalar\u0131n\u0131 ve engelliler i\u00e7in ne kadar harcama yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 inceleyin.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Uluslararas\u0131 Veritabanlar\u0131<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.who.int\/data\/collections\">D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc Veri Koleksiyonlar\u0131,<\/a> k\u00fcresel sa\u011fl\u0131k istatistikleri ve bilgilerinden olu\u015fan bir veritaban\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/catalog.ihsn.org\/home\">Uluslararas\u0131 Hane Halk\u0131 Anket A\u011f\u0131<\/a>, d\u00fcnya genelinde \u00fclkelerde yap\u0131lan anketleri i\u00e7eren, kolayl\u0131kla arama yap\u0131labilen bir veri taban\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/microdata.worldbank.org\/index.php\/home\">D\u00fcnya Bankas\u0131&#8217;n\u0131n Mikro Veri Veritaban\u0131<\/a>, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerden farkl\u0131 anketler i\u00e7erir.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/unstats.un.org\/unsd\/demographic-social\/sconcerns\/disability\/index.cshtml\">Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130statistik B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/a>: Engellilik \u0130statistikleri Program\u0131, BM&#8217;ye g\u00f6re, &#8220;engellilik \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc i\u00e7in uluslararas\u0131 k\u0131lavuzlar ve standartlar; engellilik istatistikleriyle ilgili b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 toplant\u0131lar hakk\u0131nda bilgi ve di\u011fer ilgili sitelere ve kaynaklara ba\u011flant\u0131lar&#8221; sa\u011flar.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/unstats.un.org\/UNSDWebsite\/\">BM \u0130statistik B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/a> ana web sitesi de Engelli \u0130statistikleri Program\u0131 alt\u0131nda bulunmayan ilgili istatistikleri bulmada yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.ilo.org\/surveyLib\/index.php\/home\">Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc Anket Katalo\u011fu<\/a>, ulusal anketlerden olu\u015fan bir ba\u015fka uluslararas\u0131 veri taban\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu kapsaml\u0131 olmayan bir listedir ve baz\u0131 \u00fclkeler bu veri tabanlar\u0131 i\u00e7in bilgi toplamayabilir veya katk\u0131da bulunmayabilir.<\/p>\n<p><strong>Uluslararas\u0131 Engelli \u00d6rg\u00fctleri &#8211;<\/strong> Not: Engelli topluluklar\u0131 i\u00e7in bir\u00e7o\u011fu burada yer almayan \u00e7ok say\u0131da \u015femsiye grup bulunmaktad\u0131r. A\u015fa\u011f\u0131daki gruplar \u00f6rnek olarak verilmi\u015ftir.<\/p>\n<ul>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.internationaldisabilityalliance.org\/\">Uluslararas\u0131 Engelliler \u0130ttifak\u0131 (IDA)<\/a> &#8211; Engellilere y\u00f6nelik kurulu\u015flardan olu\u015fan k\u00fcresel bir ittifakt\u0131r. IDA&#8217;n\u0131n web sitesine g\u00f6re, \u00fcye kurulu\u015flar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu engelli bireyler ve yak\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan y\u00f6netilmekte ve onlar\u0131 i\u00e7ermektedir. IDA ayr\u0131ca Engelli Yerli Ki\u015filer K\u00fcresel A\u011f\u0131 ve Engellilik \u00dczerine K\u00fcresel Eylem (GLAD) A\u011f\u0131n\u0131 da y\u00f6netmektedir.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.edf-feph.org\/\">Avrupa Engellilik Forumu<\/a>, &#8220;Avrupa&#8217;daki 100 milyondan fazla engellinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 savunan bir \u015femsiye engelli \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr.&#8221; Grup ayr\u0131ca<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.edf-feph.org\/resources\/\"> web sitesinde<\/a> yay\u0131nlar ve web seminerleri de dahil olmak \u00fczere kaynaklar sunmaktad\u0131r.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/africandisabilityforum.net\/about-us\/\">Afrika Engellilik Forumu<\/a> &#8220;Afrika&#8217;daki Engelli Ki\u015filer \u00d6rg\u00fctlerinin (DPO&#8217;lar) k\u0131tasal \u00fcyelik \u00f6rg\u00fct\u00fcd\u00fcr.&#8221; \u0130lgili <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/africandisabilityforum.net\/adf-members-2\/\">Afrika kurulu\u015flar\u0131n\u0131n bir listesini burada<\/a> bulabilirsiniz.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.aseandisabilityforum.com\/about\">ASEAN Engellilik Forumu<\/a>, G\u00fcneydo\u011fu Asya \u00dclkeleri Birli\u011fi&#8217;nin Engelli Ki\u015filer \u00d6rg\u00fctleri (DPO&#8217;lar) taraf\u0131ndan olu\u015fturulan bir a\u011fd\u0131r. Gazeteciler i\u00e7in iyi <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.aseandisabilityforum.com\/documents\">bir kaynak olabilecek raporlar \u00fcretir.<\/a><\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.riadis.org\/\">RIADIS<\/a>, engelli bireyler ve ailelerinin sivil toplum kurulu\u015flar\u0131ndan olu\u015fan Latin Amerika a\u011f\u0131d\u0131r. Web sitesinde <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.riadis.org\/herramientas\/\">ara\u00e7lar<\/a> ve bir <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.riadis.org\/biblioteca\/\">k\u00fct\u00fcphane<\/a> bulabilece\u011finiz ilgin\u00e7 bir kaynaklar b\u00f6l\u00fcm\u00fc vard\u0131r.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/pacificdisability.org\/\">Pasifik Engellilik Forum<\/a>u 71 kurulu\u015fu temsil etmektedir. Pasifik Engellilik Forumu, 22 Pasifik Adas\u0131 \u00fclkesi ve b\u00f6lgesindeki 71 engelli ve destek\u00e7isi kurulu\u015fu temsil etmektedir. COVID-19, toplumsal cinsiyet, eri\u015filebilirlik, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve daha fazlas\u0131 hakk\u0131nda kaynaklar i\u00e7eren \u00e7evrimi\u00e7i bir <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/pacificdisability.org\/resources\/\">k\u00fct\u00fcphane sunmaktad\u0131r.<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Engellili\u011fe \u00d6zel Uluslararas\u0131 Kurulu\u015flar<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/worldblindunion.org\/\">D\u00fcnya K\u00f6rler Birli\u011fi (WBU)<\/a>, COVID-19, insan haklar\u0131, istihdam, e\u011fitim ve daha fazlas\u0131 hakk\u0131nda kaynaklar sunan Kanada merkezli bir kurulu\u015ftur.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/wfdeaf.org\/\">D\u00fcnya \u0130\u015fitme Engelliler Federasyonu (World Federation of the Deaf)<\/a>, politikalar, ara\u00e7 setleri ve \u00e7e\u015fitli rapor ve k\u0131lavuzlarla ilgili kaynaklara sahip, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 70 milyon i\u015fitme engelliye e\u015fit haklar sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fcresel bir kurulu\u015ftur.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/wfdb.eu\/\">D\u00fcnya Sa\u011f\u0131r K\u00f6rler Federasyonu<\/a>, hem i\u015fitme hem de g\u00f6rme engeli olan ki\u015filerin haklar\u0131n\u0131 savunmaktad\u0131r. Grup, web sitesinde <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/wfdb.eu\/what-is-deafblindness\/#\">k\u00fcresel raporlar ve \u00e7e\u015fitli kaynaklar sunmaktad\u0131r.<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Di\u011fer Uluslararas\u0131 Kaynaklar<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>DS\u00d6&#8217;n\u00fcn engelli bireyleri etkileyen uluslararas\u0131 sorunlar ve e\u015fitsizliklerle ilgili iki raporu: Geni\u015f kapsaml\u0131 ancak art\u0131k g\u00fcncelli\u011fini yitirmi\u015f <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.who.int\/teams\/noncommunicable-diseases\/sensory-functions-disability-and-rehabilitation\/world-report-on-disabilityases\/sensory-functions-disability-and-rehabilitation\/world-report-on-disabilitys\/noncommunicable-diseases\/sensory-functions-disability-and-rehabilitation\/world-report-on-disability\">D\u00fcnya Engellilik Raporu (2011)<\/a> ve daha odakl\u0131 olan Engelli Bireyler i\u00e7in Sa\u011fl\u0131kta E\u015fitlik K\u00fcresel Raporu (2022).<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.worldbank.org\/en\/topic\/disability#3\">D\u00fcnya Bankas\u0131 Engelli Kapsay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 Analizi<\/a> &#8211; D\u00fcnya Bankas\u0131, engellili\u011fin e\u011fitim, \u015fiddet ve kalk\u0131nma gibi konularla kesi\u015fimi \u00fczerine \u00e7e\u015fitli \u00e7al\u0131\u015fmalar ve analiz raporlar\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca farkl\u0131 \u00fclkelerdeki farkl\u0131 engellilik giri\u015fimlerine ili\u015fkin \u00f6rnekler de bulunmaktad\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n<div id=\"attachment_1331629\" style=\"width: 781px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/23.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1331629\" class=\"size-full wp-image-1331629\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/23.png\" alt=\"\" width=\"771\" height=\"456\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/23.png 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/23-336x199.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/23-768x454.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 771px) 100vw, 771px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1331629\" class=\"wp-caption-text\">UNICEF Engelli \u00c7ocuklar Raporu, d\u00fcnya genelinde her on \u00e7ocuktan birinin engelli oldu\u011funu tahmin etmektedir. Resim: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, UNICEF<\/p><\/div>\n<ul>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/data.unicef.org\/resources\/children-with-disabilities-report-2021\/\">UNICEF Engelli \u00c7ocuklar Raporu &#8220;G\u00f6r\u00fcld\u00fc, Say\u0131ld\u0131, Dahil Edildi:<\/a> Engelli \u00c7ocuklar\u0131n Refah\u0131na I\u015f\u0131k Tutmak i\u00e7in Verilerin Kullan\u0131lmas\u0131&#8221; (2022) ba\u015fl\u0131kl\u0131 rapor, engelli \u00e7ocuklar ve kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 insan haklar\u0131 e\u015fitsizlikleri hakk\u0131nda \u00f6nemli istatistikler sunmaktad\u0131r. UNICEF, raporun &#8220;engelli \u00e7ocuklara ili\u015fkin ilk k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel tahminleri&#8221; i\u00e7erdi\u011fini belirtiyor.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.un.org\/development\/desa\/disabilities\/resources.html\">Birle\u015fmi\u015f Milletler: Ekonomik ve Sosyal \u0130\u015fler Departman\u0131; Engellilik Kaynaklar\u0131<\/a> &#8211; Bu web sayfas\u0131, \u00fclkelere g\u00f6re engellilik yasalar\u0131 ve kanunlar\u0131n\u0131n listeleri ve \u00fclkelere g\u00f6re engellilik stratejileri ve eylem planlar\u0131 dahil olmak \u00fczere BM&#8217;nin engellilikle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ve kaynaklar\u0131na ba\u011flant\u0131lar sa\u011flar.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/ilostat.ilo.org\/data\/\">Uluslararas\u0131 \u00c7al\u0131\u015fma \u00d6rg\u00fct\u00fc \u0130statistik B\u00f6l\u00fcm\u00fc (ILOSTAT)<\/a>, engelli ki\u015filerin uluslararas\u0131 istihdam\u0131 hakk\u0131nda veri ve bilgi sa\u011flar.<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.un.org\/development\/desa\/disabilities\/resources\/factsheet-on-persons-with-disabilities.html\">Birle\u015fmi\u015f Milletler Engelli Bireyler Bilgi Formu<\/a> &#8211; Uluslararas\u0131 engellilik istatistikleri ve engelli bireyleri etkileyen konular hakk\u0131nda h\u0131zl\u0131 bir referans sayfas\u0131.<\/li>\n<li>Uzun COVID Kaynak Listesi &#8211; Bu, hastalar ve uzmanlar da dahil olmak \u00fczere Uzun COVID kaynaklar\u0131n\u0131n k\u00fcresel bir veritaban\u0131d\u0131r.Veritaban\u0131n\u0131n kullan\u0131m kurallar\u0131 vard\u0131r ve ileti\u015fim bilgileri, konum ve her kaynak hakk\u0131nda bilgi i\u00e7erir.<\/li>\n<li>Body Politic Long COVID Destek Grubu R\u00f6portaj Talepleri &#8211; Body Politic&#8217;in uluslararas\u0131 destek grubu, gazetecilerin kendilerine bir medya talebi g\u00f6ndermesine olanak tan\u0131r ve bu talebi, konu\u015fmakla ilgilenebilecek ki\u015fileri bulmak i\u00e7in a\u011flar\u0131nda payla\u015f\u0131rlar.Web sitesine g\u00f6re, destek grubunun \u015fu anda COVID-19 ge\u00e7irmi\u015f, ge\u00e7mi\u015fte ge\u00e7irmi\u015f veya iyile\u015fmekte olan, COVID-19&#8217;dan kurtulduktan sonra semptomlar\u0131 olan veya COVID-19&#8217;lu birinin yak\u0131nlar\u0131 olan 13.000&#8217;den fazla \u00fcyesi var.<\/li>\n<li>Geli\u015fmekte Olan \u00dclkelerde Engellilik ve Yoksulluk: D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k Ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndan Bir Kesit &#8211; Bu \u00e7al\u0131\u015fma, geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki engellilerin sosyal ve ekonomik ko\u015fullar\u0131na ili\u015fkin ampirik ara\u015ft\u0131rmalara katk\u0131da bulunmay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r. \u00dclkeler aras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilir veri ve y\u00f6ntemler kullanarak, 15 geli\u015fmekte olan \u00fclkede \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7a\u011f\u0131ndaki engellilerin ve hanelerinin ekonomik durumunun anl\u0131k bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc sunmaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Engellilik Portal\u0131 &#8211; Portal, \u00e7o\u011funlukla BM&#8217;nin S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir Kalk\u0131nma Hedefleri \u00e7er\u00e7evesinden al\u0131nan temel kalk\u0131nma g\u00f6stergelerini kullanarak, \u00e7o\u011funlukla K\u00fcresel G\u00fcney&#8217;den olmak \u00fczere 48 \u00fclkeden nicel engellilik verilerini derlemektedir. Veriler e\u011fitim, ekonomik g\u00fc\u00e7lenme, damgalanma ve ayr\u0131mc\u0131l\u0131k ile teknoloji ve inovasyon temalar\u0131n\u0131 kapsamaktad\u0131r.<\/li>\n<li>Pretoria \u00dcniversitesi taraf\u0131ndan her y\u0131l yay\u0131nlanan Afrika Engelli Haklar\u0131 Y\u0131ll\u0131\u011f\u0131, k\u0131tada &#8220;engellilik bilimini ilerletmeyi&#8221; ama\u00e7layan, kullan\u0131c\u0131lara \u00fccretsiz olarak sunulan hakemli bir dergidir.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>Di\u011fer Yararl\u0131 Kaynaklar<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Knight Center taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/journalismcourses.org\/es\/ebook\/diversidad-en-el-periodismo-latinoamericano\/\"> Latin Amerika Gazetecili\u011finde \u00c7e\u015fitlilik e-kitab\u0131.<\/a><\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.obladic.org\/\">Latin Amerika Engellilik ve \u0130leti\u015fim G\u00f6zlemevi<\/a> (Obladic)<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.integradoschile.cl\/\">Integrados<\/a>, engellilik ve kapsay\u0131c\u0131l\u0131k \u00fczerine odaklanan ilk \u015eili dijital medya sitesidir<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/latamjournalismreview.org\/articles\/journalists-with-disabilities-break-paradigms-in-latin-american-newsrooms-but-face-barriers-entering-and-staying-in-the-profession\/\">Engelli Gazeteciler Latin Amerika Haber Odalar\u0131nda Paradigmalar\u0131 Y\u0131k\u0131yor, Ancak Mesle\u011fe Giri\u015fte ve Meslekte Kalmada Engellerle Kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor<\/a> LATAM Journalism Review&#8217;dan engelli gazetecilerle ilgili harika bir 2021 hikayesi (\u0130ngilizce, \u0130spanyolca ve Portekizce olarak mevcuttur).<\/li>\n<li><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/reutersinstitute.politics.ox.ac.uk\/blind-news-audiences-are-being-left-behind-data-visualisation-revolution-heres-how-we-fix\">K\u00f6r Haber \u0130zleyicileri Veri G\u00f6rselle\u015ftirme Devriminde Geride B\u0131rak\u0131l\u0131yor:<\/a> \u0130\u015fte Bunu Nas\u0131l D\u00fczeltebiliriz, Reuters Enstit\u00fcs\u00fc&#8217;nden bir 2023 hikayesi.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 4 &#8211; Dil ve M\u00fclakat<\/strong><\/p>\n<p>Ulusal Engellilik ve Gazetecilik Merkezi (NCDJ), gazeteciler i\u00e7in hangi dil ve \u00fcslubun kullan\u0131laca\u011f\u0131 ve nelerden ka\u00e7\u0131n\u0131laca\u011f\u0131 konusunda ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olabilecek kapsaml\u0131 bir engellilik stil rehberine sahiptir. <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/ncdj.org\/style-guide\/\">\u0130ngilizce, \u0130spanyolca, Romence ve \u0130talyanca dillerinde mevcuttur.<\/a><\/p>\n<p><strong>\u015eu konularda ekstra dikkatli oldu\u011funuzdan emin olun:\u00a0<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Do\u011fruluk. G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz engelli toplulu\u011fundaki ki\u015filere tercih ettikleri dilin ne oldu\u011funu sorun. &#8220;Ki\u015fi \u00f6ncelikli&#8221; mi yoksa &#8220;kimlik \u00f6ncelikli&#8221; bir dil kullanmay\u0131 m\u0131 tercih ediyorlar? Bu, &#8220;engelli ki\u015fi&#8221; demekle &#8220;engelli birey&#8221; demek aras\u0131ndaki farkt\u0131r.<\/li>\n<li>Birinin engellili\u011fi ne zaman payla\u015f\u0131lmal\u0131: Sadece anlat\u0131lan hikayeyle ilgili oldu\u011funda.<\/li>\n<li>\u00d6rtmece ifadeler kullanmay\u0131n. Bunun baz\u0131 \u00f6rnekleri \u0130ngilizce&#8217;de &#8220;special needs&#8221;, &#8220;differently-abled&#8221;, &#8220;diversely-abled&#8221; ve &#8220;disAbility &#8220;dir. Bu \u00f6rtmece ifadeler dile, k\u00fclt\u00fcre ve dine g\u00f6re de\u011fi\u015febilir. Hindistan&#8217;da engelli insanlar bazen Hint\u00e7e&#8217;de &#8220;ilahi bir v\u00fccut par\u00e7as\u0131na sahip olan&#8221; anlam\u0131na gelen &#8216;divyang&#8217; olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/li>\n<li>&#8220;Ac\u0131 \u00e7ekiyor&#8221;, &#8220;kusur&#8221;, &#8220;s\u0131n\u0131rlama&#8221;, &#8220;bozukluk&#8221; gibi engellili\u011fi genellikle olumsuz bir deneyim olarak \u00e7er\u00e7eveleyen veya &#8220;tekerlekli sandalyeye ba\u011fl\u0131&#8221; gibi bir hareketlilik yard\u0131m\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 olarak \u00e7er\u00e7eveleyen kelimeleri kullan\u0131rken dikkatli olun.<\/li>\n<\/ul>\n<p><strong>En \u0130yi M\u00fclakat Uygulamalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Engelli bireylere g\u00f6r\u00fc\u015fme se\u00e7enekleri sunun. Baz\u0131 ki\u015filer, toplumlar\u0131na eri\u015fimdeki engeller, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 nedenleri veya bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131\u011fa yakalanmamak i\u00e7in ald\u0131klar\u0131 \u00f6nlemler nedeniyle sanal ileti\u015fimi veya telefonla ileti\u015fimi tercih etmektedir. Baz\u0131 ki\u015filer, \u00f6zellikle anksiyete, yorgunluk, y\u00f6netici i\u015flev bozuklu\u011fu veya duyusal i\u015fleme sahip bireyler i\u00e7in, bir anda ortaya \u00e7\u0131kmak yerine haz\u0131rl\u0131k yaparak daha iyi sonu\u00e7 al\u0131rlar. Baz\u0131 ki\u015filerin dudaklar\u0131n\u0131z\u0131 okumak veya bir terc\u00fcman kullanmak i\u00e7in y\u00fcz y\u00fcze veya sanal olarak y\u00fcz y\u00fcze olmas\u0131 gerekir. Bu kapsaml\u0131 bir liste de\u011fildir.<\/p>\n<p><strong>B\u00f6l\u00fcm 5 &#8211; Vaka \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/burkina24.com\/2021\/02\/11\/carte-dinvalidite-au-burkina-faso-le-sesame-de-la-desillusion\/\">Burkina Faso&#8217;da Engelli Kart\u0131:<\/a> Hayal K\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 (Burkina Faso) 2021. Bu Bat\u0131 Afrika \u00fclkesinin engelli kart\u0131 program\u0131na derinlemesine bir bak\u0131\u015f, sadece kart\u0131n al\u0131nmas\u0131yla ilgili de\u011fil, kart\u0131n kendisiyle ilgili sorunlar\u0131 da ortaya koyuyor. Engelli bireyler, gereksinimleri kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in yap\u0131lan pahal\u0131 de\u011ferlendirmelerin maliyeti de dahil olmak \u00fczere kart alman\u0131n \u00f6n\u00fcndeki engelleri do\u011fruluyor. Kart sahipleri ayr\u0131ca kart alman\u0131n kendilerine fayda sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.newslaundry.com\/2022\/05\/19\/how-delhi-police-botched-the-investigation-into-a-disabled-childs-rape\">Delhi Polisi Engelli Bir \u00c7ocu\u011fun Tecav\u00fcz\u00fcne \u0130li\u015fkin Soru\u015fturmay\u0131 Nas\u0131l Bat\u0131rd\u0131<\/a> (Hindistan) 2022. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 site Newslaundry, 11 ya\u015f\u0131nda a\u011f\u0131r bili\u015fsel engelli bir \u00e7ocu\u011fun tecav\u00fcze u\u011framas\u0131n\u0131 inceleyen iki b\u00f6l\u00fcml\u00fck bir dizi haz\u0131rlad\u0131. Site, polisin engelli bir ma\u011fdurla ilgilenme prosed\u00fcr\u00fcne uymad\u0131\u011f\u0131 ve kan\u0131t sunmas\u0131na izin vermek i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131 atlad\u0131\u011f\u0131 durumlar da dahil olmak \u00fczere, kolluk kuvvetlerinin \u00e7ok say\u0131da ihmalini belgeledi.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.npr.org\/2020\/07\/31\/896882268\/one-mans-covid-19-death-raises-the-worst-fears-of-many-people-with-disabilities\">Bir Ki\u015finin COVID-19&#8217;dan \u00d6l\u00fcm\u00fc Bir\u00e7ok Engelli \u0130nsan\u0131n Korkular\u0131n\u0131 Art\u0131rd\u0131<\/a> (ABD) 2020. NPR&#8217;den Joe Shaprio, COVID-19 tedavisi g\u00f6r\u00fcrken ya\u015fam sonu bak\u0131m\u0131na al\u0131nan ve sonunda hayat\u0131n\u0131 kaybeden 46 ya\u015f\u0131ndaki kuadriplejik bir adam\u0131n durumunu inceledi. E\u015fi, engelli olmas\u0131 nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kurtarabilecek tedavinin reddedilmi\u015f olabilece\u011fine inan\u0131yor ve \u00e7e\u015fitli gruplar haklar\u0131n\u0131n ihlal edilmi\u015f olabilece\u011finden endi\u015fe ediyor. Bu hikaye, COVID-19 s\u0131ras\u0131nda sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin karneye ba\u011flanmas\u0131 ve engellilere y\u00f6nelik t\u0131bbi \u00f6nyarg\u0131larla ilgili bir\u00e7ok endi\u015fenin nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/periodismodeinvestigacion.com\/2020\/10\/02\/discapacidades-y-discapacitados\/\">Engelliler ve Engellilik (Ekvador)<\/a> 2020. Ekvador&#8217;da, ara\u00e7 ithalat\u0131nda vergi indirimi ve engellilik nedeniyle erken emeklilik gibi avantajlar sa\u011flayan 3.000 engelli kart\u0131 yasad\u0131\u015f\u0131 olarak teslim edildi. Gazeteci Fernando Villavicencio Valencia, kartlar\u0131 alan ve bu avantajlar\u0131 ara\u00e7 ithal etmek i\u00e7in kullanan bir doktor ve aile \u00fcyelerini ara\u015ft\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.franceinter.fr\/emissions\/l-interview\/l-interview-de-secrets-d-info-du-samedi-26-fevrier-2022\">Sat\u0131l\u0131k Engelliler (Fransa)<\/a> 2022. Engelli insanlar\u0131 istihdam eden sosyal kurulu\u015flara y\u00f6nelik alt\u0131 y\u0131ll\u0131k bir soru\u015fturma. Gazeteci Thibault Petit, yakla\u015f\u0131k 120.000 engellinin d\u00fc\u015f\u00fck \u00fccretlerini ve i\u00e7ler ac\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 inceledi. Bu ki\u015filerin asgari \u00fccretin yar\u0131s\u0131 kadar maa\u015f ald\u0131klar\u0131n\u0131 ve daha az emeklilik primi \u00f6dendi\u011fini tespit etti.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/resource\/guide-to-investigating-disability-issues-chapter-5-case-studies\/\">Daha fazla vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in bu rehberin uzun versiyonunu ziyaret edin.\u00a0<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Emyle-Watkins.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"wp-image-1188498 alignleft\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Emyle-Watkins.png\" alt=\"\" width=\"164\" height=\"184\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Emyle-Watkins.png 467w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/03\/Emyle-Watkins-336x377.png 336w\" sizes=\"auto, (max-width: 164px) 100vw, 164px\" \/><\/a><\/p>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/twitter.com\/EmyleWatkins\">Emyle Watkins:<\/a> New York merkezli, \u00f6d\u00fcll\u00fc bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecidir. Emyle, 2021&#8217;den bu yana Buffalo&#8217;nun NPR istasyonu WBFO i\u00e7in engelli toplumu haberlerini y\u00f6netmektedir.Emyle&#8217;nin engellilikle ilgili haber yapma tutkusu, engelli ve n\u00f6roderjik bir birey olarak edindi\u011fi ki\u015fisel deneyimlerden kaynaklan\u0131yor.Emyle&#8217;nin haberleri NPR ve Pittsburgh Post-Gazette taraf\u0131ndan yay\u0131nlanm\u0131\u015f ve BBC World News i\u00e7in son dakika haberlerinde yer alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>BM&#8217;ye g\u00f6re engelliler en b\u00fcy\u00fck kesi\u015fimsel az\u0131nl\u0131k grubudur ve neredeyse her haberin bir engellilik a\u00e7\u0131s\u0131 vard\u0131r. <\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":1331471,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206,23200,23202],"tags":[23859,23858,22318],"gijn_topic":[18933],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-1278076","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","category-kaynak","category-kilavuz","tag-engelli-ayrimciligi","tag-engelliler","tag-insan-haklari","gijn_topic-arastirma-ipuclari-ve-araclar"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1278076","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1278076"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1278076\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1331654,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1278076\/revisions\/1331654"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1331471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1278076"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1278076"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1278076"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=1278076"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=1278076"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=1278076"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=1278076"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}