{"id":1251389,"date":"2023-11-30T03:27:40","date_gmt":"2023-11-30T08:27:40","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=1251389"},"modified":"2024-03-11T02:07:56","modified_gmt":"2024-03-11T06:07:56","slug":"daha-iyi-bilgi-edinme-talepleri-icin-ipuclari-bilgiye-erisim-hakkini-bir-sonraki-seviyeye-tasimak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/daha-iyi-bilgi-edinme-talepleri-icin-ipuclari-bilgiye-erisim-hakkini-bir-sonraki-seviyeye-tasimak\/","title":{"rendered":"Daha \u0130yi Bilgi Edinme Talepleri \u0130\u00e7in \u0130pu\u00e7lar\u0131: Bilgiye Eri\u015fim Hakk\u0131n\u0131 Bir Sonraki Seviyeye Ta\u015f\u0131mak!"},"content":{"rendered":"

Pek \u00e7ok muhabir, ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 i\u00e7in Bilgi Edinme Hakk\u0131 Yasas\u0131 (BEHY) taleplerine ve Bilgi Edinme Hakk\u0131 (BEH) mevzuat\u0131na g\u00fcveniyor. Peki bu istekleri bir sonraki a\u015famaya nas\u0131l ta\u015f\u0131yabilirsiniz?<\/p>\n

13. K\u00fcresel Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Konferans\u0131’nda (GIJC23)<\/a> d\u00fczenlenen bir panelde G\u00fcney Kore, Brezilya, \u0130sve\u00e7 ve ABD’den gazeteciler ve uzmanlar, Bilgi Edinme Hakk\u0131 Yasas\u0131 (BEHY) taleplerinde daha iyi sonu\u00e7lar elde etmek, kamu bilgi ar\u015fivlerine kullanmak, redakte edilmi\u015f bilgileri ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in yapay zekay\u0131 kullanmak ve i\u015f birli\u011fine dayal\u0131 Bilgi Edinme Hakk\u0131 (BEH) ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in stratejiler, tavsiyeler ve ara\u00e7lar payla\u015ft\u0131.<\/p>\n

Panelde Kore Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Merkezi’nden (KCIJ-Newstapa)<\/a> ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci Myungju Lee<\/a>, veri ve kamu kay\u0131tlar\u0131 toplama projesi olan Data Fixers<\/a>‘\u0131n direkt\u00f6r\u00fc Luiz Fernando Toledo<\/a>, kar amac\u0131 g\u00fctmeyen MuckRock Vakf\u0131<\/a>‘n\u0131n operasyon m\u00fcd\u00fcr\u00fc Amanda Hickman<\/a> ve \u0130sve\u00e7’in g\u00fcnl\u00fck gazetesi Sydsvenskan<\/a>‘dan deneyimli bir gazeteci olan Mats Amnell<\/a> yer ald\u0131.<\/p>\n

Bilgi Edinme Hakk\u0131 Yasas\u0131 (BEHY) ve Bilgi Edinme Hakk\u0131’n\u0131 (BEH) gazeteciler; eski bir Brezilya ba\u015fkan\u0131n\u0131n l\u00fcks harcamalar\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmak, G\u00fcney Koreli savc\u0131lar\u0131n l\u00fcks restoran yemeklerine yapt\u0131klar\u0131 belirsiz harcamalar\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve haber merkezlerini polis ve yerel y\u00f6netimler taraf\u0131ndan \u00fcretilen g\u00fcnl\u00fck belgeleri ara\u015ft\u0131rmak \u00fczere yap\u0131land\u0131rmak i\u00e7in kulland\u0131lar.<\/p>\n

Profesyonellerden ipu\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n

Eski bir atas\u00f6z\u00fcn\u00fcn aksine, ya\u015fl\u0131 bir k\u00f6pe\u011fe her zaman yeni numaralar \u00f6\u011fretebilirsiniz ve ister Bilgi Edinme Hakk\u0131 Yasas\u0131 talep s\u00fcrecinde yeni olun, ister \u00fcst d\u00fczey deneyime sahip olun, bu \u00f6neriler geli\u015ftirmenize yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n

    \n
  1. 1000 belge istemeyin, 10 tane isteyin (daha sonra takip iste\u011finizde fazlas\u0131n\u0131 isteyin).<\/strong> Ara\u015ft\u0131rman\u0131z i\u00e7in y\u00fczlerce, hatta binlerce belgeye ihtiyac\u0131n\u0131z olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnseniz bile hepsini birden istemeyin \u00e7\u00fcnk\u00fc yetkililer zaman alan g\u00f6revlerden kurtulman\u0131n bir yolunu arayabilirler. \u0130sve\u00e7li muhabir Amnell, \u00f6nce birka\u00e7 belge istemenizi ve bunlar\u0131 ald\u0131ktan sonra b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu istemenizi, b\u00f6ylece talebiniz reddedilirse bir emsalinizin olmas\u0131n\u0131 \u00f6neriyor.<\/li>\n
  2. Redakte edilmi\u015f belgeler cesaretinizi k\u0131rmas\u0131n.<\/strong> Al\u0131nan belgelerdeki en k\u00fc\u00e7\u00fck ipucunu bile bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. BEHY’n\u0131zda d\u00fczeltilmi\u015f metni ortaya \u00e7\u0131karman\u0131z gerekiyorsa, a\u015fa\u011f\u0131da yer alan redaksiyon arac\u0131n\u0131<\/a> yararl\u0131 bulabilirsiniz.<\/li>\n
  3. Uzmanlar ve uzmanla\u015fm\u0131\u015f sivil gruplarla aktif olarak i\u015f birli\u011fi yap\u0131n.<\/strong> BEHY yan\u0131tlar\u0131, hukuk veya muhasebe gibi alanlardaki uzmanlar taraf\u0131ndan en iyi \u015fekilde yorumlanan teknik bilgileri i\u00e7erebilir ve uzmanla\u015fm\u0131\u015f sivil gruplar\u0131n, sizin gizlice ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z konular\u0131 ara\u015ft\u0131rma ge\u00e7mi\u015fi olabilir. \u0130\u015f birli\u011finin ara\u015ft\u0131rman\u0131z \u00fczerindeki etkisini hafife almay\u0131n. Paneldeki gazeteciler taraf\u0131ndan verilen bir \u00f6neriydi.<\/li>\n
  4. BEHY iste\u011finiz reddedilirse pes etmeyin.<\/strong> Mahkemeye g\u00f6t\u00fcrmek anlam\u0131na gelse bile bunun pe\u015finden gidin. BEHY<\/strong> ve BEH<\/strong> mevzuat\u0131, vatanda\u015flar\u0131n ve bunun sonucunda da gazetecilerin, bilgilerin tamam\u0131n\u0131n veya bir k\u0131sm\u0131n\u0131n reddedildi\u011fi veya taleplere hi\u00e7 yan\u0131t verilmedi\u011fi durumlarda mahkemeye ba\u015fvurmalar\u0131na olanak tan\u0131yor. Amnell gazetecilere b\u00f6yle bir durumda ahlaki arg\u00fcmanlar\u0131 de\u011fil hukuki arg\u00fcmanlar\u0131 kullanmalar\u0131 gerekti\u011fini hat\u0131rlatt\u0131. Bir yarg\u0131c\u0131n sadece demokrasiye, insan haklar\u0131na veya \u015feffafl\u0131\u011fa sayg\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 de\u011fil, iddia i\u00e7in hukuki bir temel g\u00f6rmek istedi\u011fini s\u00f6yledi.<\/li>\n
  5. Payla\u015f\u0131n, payla\u015f\u0131n, payla\u015f\u0131n.<\/strong> Ara\u015ft\u0131rman\u0131z\u0131n kapsam\u0131n\u0131 \u00fclke \u00e7ap\u0131nda ve hatta k\u00fcresel olarak geni\u015fletmek i\u00e7in yerel kar amac\u0131 g\u00fctmeyen ba\u011f\u0131ms\u0131z haber odalar\u0131yla ve daha b\u00fcy\u00fck haber kurulu\u015flar\u0131yla ortakl\u0131k yap\u0131n. Toledo, eski Brezilya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Jair Bolsonaro y\u00f6netimindeki \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k kamu harcamalar\u0131n\u0131 kapsayan ve eski ba\u015fkan\u0131n kamu paras\u0131n\u0131 dondurma ve otellere<\/a> nas\u0131l harcad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyan binlerce BEHY talebine verilen yan\u0131tlar\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki haber kurulu\u015flar\u0131ndan ortaklarla payla\u015ft\u0131. Toledo, “Bilgiyi payla\u015fmak, devlet gizlili\u011finden ka\u00e7\u0131nman\u0131n en iyi yoludur” dedi.<\/li>\n<\/ol>\n

    Daha \u0130yi BEHY Talepleri \u0130\u00e7in ‘Muck-Rocker’ Ara\u00e7 Kutusu<\/strong><\/p>\n

    Teknoloji, BEHY taleplerini ve BEH ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 bir sonraki seviyeye ta\u015f\u0131d\u0131 ve di\u011fer gazetecilerin yapt\u0131\u011f\u0131 talepleri okuman\u0131n, BEHY talebinizi nas\u0131l olu\u015fturaca\u011f\u0131n\u0131z konusunda tavsiye alman\u0131n ve BEHY yan\u0131tlar\u0131nda d\u00fczeltilmi\u015f metni g\u00f6rmenin yollar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

    ABD merkezli kar amac\u0131 g\u00fctmeyen bir kurulu\u015f olan MuckRock, ABD yarg\u0131 yetkisine sahip b\u00f6lgelerde BEHY taleplerinin yap\u0131lmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olur ancak uluslararas\u0131 kullan\u0131c\u0131lara BEH ile ilgili geni\u015f bir hizmet yelpazesi sunacak \u015fekilde geni\u015fledi.<\/a><\/p>\n

    Teklifin merkezinde, MuckRock’un k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00fccret kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda (\u00fcyelik sahibi kullan\u0131c\u0131lar i\u00e7in 4 ABD Dolar\u0131 ve 2 ABD Dolar\u0131) BEHY taleplerini sizin i\u00e7in dosyalayaca\u011f\u0131 veya ilham almak i\u00e7in k\u00fct\u00fcphanelerine g\u00f6z atman\u0131za izin verece\u011fi Kamu Kay\u0131t Talepleri<\/a> hizmeti bulunmakta. Sitenin geni\u015f BEHY g\u00fcnl\u00fck ar\u015fivine<\/a> (ABD federal, eyalet ve yerel kurumlara yap\u0131lan 58.819 BEHY talebi ve say\u0131lar\u0131) ve \u00f6rnek taleplere bakarak<\/a> ba\u015fka bir gazetecinin benzer bir talepte bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenin.<\/p>\n

    Muckrock taraf\u0131ndan sunulan di\u011fer 40 ara\u00e7 aras\u0131nda DocumentCloud<\/a>, haber merkezlerinin katk\u0131da bulundu\u011fu ve MuckRock taraf\u0131ndan do\u011frulanan milyonlarca birincil kaynak belgeyi d\u00fczenlemenize, analiz etmenize ve bar\u0131nd\u0131rman\u0131za olanak tan\u0131yor. Dikkate de\u011fer bir iki ara\u00e7 daha var:<\/p>\n