{"id":1250791,"date":"2023-11-24T09:00:00","date_gmt":"2023-11-24T14:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=1250791"},"modified":"2023-11-26T10:08:07","modified_gmt":"2023-11-26T15:08:07","slug":"arastirmaci-gazetecilik-icin-sosyal-ag-analizinin-gucu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/arastirmaci-gazetecilik-icin-sosyal-ag-analizinin-gucu\/","title":{"rendered":"Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik i\u00e7in Sosyal A\u011f Analizinin G\u00fcc\u00fc!"},"content":{"rendered":"<p>Veriye dayal\u0131 gazetecilik \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda, noktalar\u0131 birle\u015ftirmek gibi \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klamalara yol a\u00e7abilir ve Sosyal A\u011f Analizi (SAA), ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilerin tam da bunu yapmas\u0131na olanak tan\u0131yan bir teknik!<\/p>\n<p>Ba\u011flant\u0131lar\u0131n, kal\u0131plar\u0131n ve gizli hikayelerin b\u00fcy\u00fcleyici d\u00fcnyas\u0131 olan SNA, gazetecilerin ara\u00e7 setine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir katk\u0131 sa\u011flar ve d\u00fcnyam\u0131z\u0131 \u015fekillendiren gizli ili\u015fkiler a\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmaya olanak tan\u0131r. Bu sadece noktalar\u0131 birle\u015ftirmekle ilgili de\u011fil; ayn\u0131 zamanda y\u00fczeyin alt\u0131nda yatan karma\u015f\u0131k anlat\u0131lar\u0131 da ortaya \u00e7\u0131karabilir. \u0130ster iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve \u00e7evre krizleri gibi konular\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor olun ister ter\u00f6rist h\u00fccreler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131yor olun, SAA bol miktarda olas\u0131l\u0131k sunuyor.<\/p>\n<p>\u0130sve\u00e7&#8217;teki <a href=\"https:\/\/gijn.org\/stories\/tips-investigating-online-advertising\/\">13. K\u00fcresel Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Konferans\u0131<\/a>&#8216;nda (GIJC23), GIJN&#8217;nin kurucu orta\u011f\u0131 ve y\u00f6netim kurulu ba\u015fkan\u0131, Investigative News Network&#8217;\u00fcn kurucu orta\u011f\u0131 ve Illinois \u00dcniversitesi Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Knight Ba\u015fkan\u0131 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/twitter.com\/branthouston\">Brant Houston<\/a> Sosyal A\u011f Analizi odakl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki ara\u00e7lar\u0131 payla\u015ft\u0131:<\/p>\n<p><strong>Ticaret Ara\u00e7lar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Houston iki temel SAA arac\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131: <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/nodexl.com\/\">NodeXL<\/a> ve <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/gephi.org\/\">Gephi<\/a>.<\/p>\n<p>NodeXL, Microsoft Excel i\u00e7in bir a\u011f analizi ve g\u00f6rselle\u015ftirme yaz\u0131l\u0131m paketi olup, elektronik tablo yaz\u0131l\u0131m\u0131na a\u015fina olanlar i\u00e7in de eri\u015filebilir ve kullan\u0131m\u0131 basit hale getirir. Gephi \u00fccretsiz, a\u00e7\u0131k kaynakl\u0131 bir g\u00f6rselle\u015ftirme arac\u0131d\u0131r. Houston \u00e7o\u011funlukla ikincisini kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi; bunun gazeteciler i\u00e7in ideal oldu\u011funu \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015f birli\u011fini ve fikir al\u0131\u015fveri\u015fini kolayla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131: &#8220;\u00c7ok fazla gazetecinin bu g\u00fc\u00e7l\u00fc arac\u0131 kullanmamas\u0131na \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m&#8221; dedi Houston.<\/p>\n<p>Houston,\u00a0 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilere sosyal a\u011f analizi yapan gazetecilere <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.insna.org\/\">Uluslararas\u0131 Sosyal A\u011f Analizi A\u011f\u0131 (USAAA)<\/a> ile ba\u011flant\u0131 kurmalar\u0131n\u0131 da \u00f6nerdi. &#8220;G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm en komik isimlerden biri ama bu a\u011f, at\u00f6lye \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve seminerler sunarak alandaki uzmanlarla ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyor&#8221; dedi.<\/p>\n<p>&#8220;Onlar\u0131n deste\u011fi ve rehberli\u011fi, SAA d\u00fcnyas\u0131na ad\u0131m atan gazeteciler i\u00e7in faydal\u0131 olabilir.&#8221; Houston, A\u011f&#8217;\u0131n konferanslar\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda &#8220;fikir ve ba\u011flant\u0131lardan olu\u015fan bir alt\u0131n madeni&#8221; oldu\u011funu s\u00f6yledi; &#8220;Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik fikirleri i\u00e7in al\u0131\u015fveri\u015f yapmak, gelecek y\u0131llar i\u00e7in zengin bir ilham kayna\u011f\u0131 sa\u011flayabilir&#8221; diyor.<\/p>\n<p><strong>Ba\u015far\u0131 \u00d6yk\u00fcleri<\/strong><\/p>\n<p>Gazetecilikte SAA, <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.icij.org\/\">Uluslararas\u0131 Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazeteciler Konsorsiyumu&#8217;nun (ICIJ)<\/a> \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.icij.org\/investigations\/panama-papers\/\">Panama Belgeleri<\/a> ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda kullan\u0131ld\u0131. Bu belgeler, gizli ba\u011flant\u0131lar\u0131n izini s\u00fcrmenin \u00f6nemini vurgulayarak k\u00fcresel bir yolsuzluk ve vergi ka\u00e7ak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u011f\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. SAA&#8217;n\u0131n faaliyetteki di\u011fer iki ilgi \u00e7ekici \u00f6rne\u011fi aras\u0131nda, <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/theyrule.net\/\">They Rule<\/a> ara\u015ft\u0131rmas\u0131, \u015firket y\u00f6netim kurulu ba\u011flant\u0131lar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u0131\u015fan ter\u00f6rist h\u00fccrelerin analizi yer al\u0131yor.<\/p>\n<div id=\"attachment_711824\" style=\"width: 224px\" class=\"wp-caption alignright\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Panama-Papers-2.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-711824\" class=\"wp-image-711824\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Panama-Papers-2-1170x656.png\" alt=\"ICIJ'in Panama Belgeleri ara\u015ft\u0131rmas\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yolsuzlu\u011fun izini s\u00fcrmek i\u00e7in sosyal a\u011f analizinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 bir \u00f6rne\u011fiydi. Resim, Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, ICIJ\" width=\"214\" height=\"120\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Panama-Papers-2-1170x656.png 1170w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Panama-Papers-2-336x188.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Panama-Papers-2-768x431.png 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Panama-Papers-2-771x433.png 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/Panama-Papers-2.png 1927w\" sizes=\"auto, (max-width: 214px) 100vw, 214px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-711824\" class=\"wp-caption-text\">ICIJ&#8217;in Panama Belgeleri ara\u015ft\u0131rmas\u0131, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yolsuzlu\u011fun izini s\u00fcrmek i\u00e7in sosyal a\u011f analizinin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 bir \u00f6rne\u011fiydi. Resim, Ekran G\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, ICIJ<\/p><\/div>\n<p>San Francisco merkezli tasar\u0131mc\u0131 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/twitter.com\/joshon\">Josh On<\/a> taraf\u0131ndan 2005 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan veri g\u00f6rselle\u015ftirme projesi\u00a0 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.theyrule.net\/\">They Rule<\/a>, en b\u00fcy\u00fck ABD \u015firketleri aras\u0131ndaki birbirine ba\u011fl\u0131 dizinleri ortaya \u00e7\u0131karan etkile\u015fimli bir ara\u00e7t\u0131r. \u00d6rne\u011fin, 2021&#8217;deki en b\u00fcy\u00fck 100 ABD \u015firketinden 87&#8217;sinin y\u00f6netim kurulu direkt\u00f6rlerini payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor ve site ziyaret\u00e7ilerinin bu ba\u011flant\u0131lar\u0131 ke\u015ffetmesine ve payla\u015f\u0131labilir haritalar olu\u015fturmas\u0131na olanak tan\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda g\u00fcc\u00fcn, \u015firket ve h\u00fck\u00fcmet rolleri aras\u0131nda s\u0131kl\u0131kla ge\u00e7i\u015f yapan, \u00e7o\u011funlukla da halk taraf\u0131ndan fark edilmeyen se\u00e7ilmi\u015f bir az\u0131nl\u0131kta nas\u0131l yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131na da \u0131\u015f\u0131k tutuyor.<\/p>\n<p>SAA&#8217;n\u0131n ger\u00e7ek hayattaki bir di\u011fer \u00f6rne\u011fi, 11 Eyl\u00fcl sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131n ard\u0131ndaki ter\u00f6r a\u011f\u0131n\u0131 analiz eden Letonyal\u0131-Amerikal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Valdis E. Krebs&#8217;in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Houston, &#8220;<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/firstmonday.org\/ojs\/index.php\/fm\/article\/view\/941\/863\">Ter\u00f6rist H\u00fccre A\u011flar\u0131n\u0131n Haritalanmas\u0131<\/a> adl\u0131 makalesi, SAA ile ilgilenen herkes i\u00e7in \u00f6\u011fretici benzeri bir kaynak sunuyor&#8221; dedi. Krebs, bir veri taban\u0131 olu\u015fturmak ve ter\u00f6rist h\u00fccreler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00f6rselle\u015ftirmek i\u00e7in haberleri ve makaleleri kulland\u0131 ve analizi, bireylerin ve gruplar\u0131n karma\u015f\u0131k, genellikle beklenmedik yollarla nas\u0131l birbirine ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p><strong>Anahtar SAA Kavramlar\u0131: Yak\u0131nl\u0131k, Merkezilik ve Aradal\u0131k<\/strong><\/p>\n<p>Houston, SAA&#8217;n\u0131n \u00fc\u00e7 \u00f6nemli kavram\u0131na dikkat \u00e7ekiyor:<\/p>\n<p><strong>Yak\u0131nl\u0131k:<\/strong> Bu, konunuzun bir a\u011f\u0131n merkezine ne kadar yak\u0131n veya ne kadar uzak oldu\u011fu ile ilgilidir. Houston, &#8220;Sosyolojik a\u00e7\u0131dan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz, \u00f6rne\u011fin g\u00f6\u00e7menler gibi d\u0131\u015flanm\u0131\u015f gruplar genellikle toplumun merkezinden \u00e7ok uzaktad\u0131r&#8221; dedi. &#8220;Fakat bu mant\u0131k d\u0131\u015f\u0131 olabilir&#8221; diye ekledi: Bir konunun merkezden uzak olmas\u0131, g\u00fcc\u00fc elinde bulundurmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez ve bu nedenle di\u011fer iki kavram\u0131 dikkate almak \u00f6nemlidir.<br \/>\n<strong>Merkezilik:<\/strong> A\u011fda en fazla ba\u011flant\u0131ya sahip olan konu anlam\u0131na gelir.<br \/>\n<strong>Aradal\u0131k:<\/strong> Houston&#8217;\u0131n en ilgin\u00e7 buldu\u011fu y\u00f6n budur. \u201cY\u00fcksek derecede bir aradal\u0131\u011fa sahip olmak, bek\u00e7i olmaya benzer. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir a\u011f\u0131n bir adas\u0131ndan di\u011fer bir adas\u0131na bu ki\u015fiden ge\u00e7meden ge\u00e7emezsiniz. Farkl\u0131 gruplar\u0131 birbirine ba\u011flarlar. \u00c7ok fazla ba\u011flant\u0131lar\u0131 olmayabilir ama bunlar \u00e7ok \u00f6nemlidie\u201d.<\/p>\n<p><strong>Zorluklarla Ba\u015fa \u00c7\u0131kmak<\/strong><\/p>\n<p>SAA muazzam bir potansiyel sunarken, bu tekni\u011fin baz\u0131 zorluklar\u0131 da var. Houston, &#8220;Bulgular\u0131n\u0131z\u0131n kalitesi verilerinizin kalitesine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fundan veri b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ok \u00f6nemlidir&#8221; diye uyard\u0131. &#8220;Verilerin dikkatli bir \u015fekilde do\u011frulanmas\u0131 \u00f6nemlidir.&#8221;<\/p>\n<p>Herhangi bir karma\u015f\u0131k hikayede oldu\u011fu gibi, karma\u015f\u0131k SAA bulgular\u0131n\u0131 eri\u015filebilir anlat\u0131lara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek \u00e7ok \u00f6nemlidir: &#8220;Jargondan ka\u00e7\u0131nmak ve basit bir dil kullanmak, izleyicilerinizin ke\u015fiflerinizin \u00f6nemini kavramas\u0131n\u0131 sa\u011flar&#8221; diye ekliyor Houston.<\/p>\n<p>Oturumun tamam\u0131n\u0131 giri\u015fte ekli olan videodan izleyebilirsiniz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sosyal A\u011f Analizi (SAA), ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilerin \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131klamalara yol a\u00e7abilecek noktalar\u0131 birle\u015ftirmesine ve k\u00f6kl\u00fc yanl\u0131\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":1250792,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[22435,23419,22375,22377,22332,23417,23418],"gijn_topic":[22516],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-1250791","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-dijital-arastirmalar","tag-gephi-tr","tag-gijc23-tr","tag-gijn-tr","tag-nodexl-tr","tag-sosyal-ag-analizi-saa","tag-uluslararasi-sosyal-ag-analizi-agi-usaaa","gijn_topic-gijc23-3"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1250791","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1250791"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1250791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1250816,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1250791\/revisions\/1250816"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1250792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1250791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1250791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1250791"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=1250791"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=1250791"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=1250791"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=1250791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}