{"id":1248949,"date":"2023-11-19T07:00:53","date_gmt":"2023-11-19T12:00:53","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=1248949"},"modified":"2023-11-19T09:13:14","modified_gmt":"2023-11-19T14:13:14","slug":"gazetecilere-kendi-veri-setlerini-olusturma-konusunda-uzman-ipuclari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/gazetecilere-kendi-veri-setlerini-olusturma-konusunda-uzman-ipuclari\/","title":{"rendered":"Gazetecilere Kendi Veri Setlerini Olu\u015fturma Konusunda Uzman \u0130pu\u00e7lar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u0130htiyac\u0131n\u0131z olan veri setini yetkililerden alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ya da mevcut olmad\u0131\u011f\u0131nda ne yapars\u0131n\u0131z? Gazeteciler bu sorunla \u00e7ok s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc iyi veri; ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Veri olmadan gazetecilerin g\u00fc\u00e7l\u00fc kurumlar\u0131 sorumlu tutmas\u0131 ya da yanl\u0131\u015flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 zor olabilir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/tr\/project\/gijc23\/\">13. K\u00fcresel Ara\u015ft\u0131rma Konferans\u0131&#8217;nda (#GIJC23)<\/a> gazeteciler, Gota Media&#8217;dan veri gazetecili\u011fi edit\u00f6rleri <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.icij.org\/journalists\/helena-bengtsson\/\">Helena Bengtsson<\/a> ve <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/publicintegrity.org\/\">Center for Public Integrity<\/a>&#8216;den Jennifer LaFleur taraf\u0131ndan verilen bir derste s\u0131f\u0131rdan kendi veri setlerini nas\u0131l olu\u015fturacaklar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frendiler.<\/p>\n<p>Bengtsson, veri eksikli\u011finin her zaman k\u00f6t\u00fc bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bazen gazetecilerin son teslim tarihi ve rekabet bask\u0131s\u0131 olmadan kullanabilecekleri veriler olu\u015fturmak i\u00e7in bir f\u0131rsat oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<p><strong>Kendi Verilerinizi Olu\u015fturman\u0131n Ad\u0131mlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p><strong>Belgelerden veri olu\u015fturma:<\/strong> Gazeteciler, ajanslardan ve devlet dairelerinden elde edilen belgelerden veri olu\u015fturabilir. Bengtsson, \u00e7o\u011fu zaman belgelere eri\u015fim oldu\u011funu ancak bunlar\u0131n do\u011fru formatta olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Gazeteciler bu da\u011f\u0131n\u0131k veri setlerini elde ettiklerinde ilk yapmalar\u0131 gereken \u015fey bir yap\u0131 geli\u015ftirmektir. Veri setlerini yap\u0131land\u0131r\u0131rken gazeteciler, veri setlerinin her bir par\u00e7as\u0131n\u0131 kolayca eri\u015filebilecek \u015fekilde dikkatlice d\u00fczenlediklerinden emin olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130nsan kaynaklar\u0131ndan veri olu\u015fturmak:<\/strong> Harika veri setlerini olu\u015fturman\u0131n bir ba\u015fka etkili yolu da insanlardan yararlanmakt\u0131r. Medya kurulu\u015flar\u0131 ve gazeteciler insanlara belirli konularda sorular sorabilir ve yan\u0131tlardan veri olu\u015fturabilir. Bengtsson, grubuyla birlikte \u0130sve\u00e7 \u015fehirlerinde su\u00e7la ilgili bir ara\u015ft\u0131rma i\u00e7in olaylar\u0131 g\u00f6zlemlemek ve belgelemek \u00fczere sahaya birka\u00e7 muhabir g\u00f6nderdiklerini ve su\u00e7 i\u015flenen b\u00f6lgelerdeki k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletme sahipleriyle konu\u015ftuklar\u0131n\u0131 anlatt\u0131. &#8220;Muhabirlerden ki\u015fisel olarak bir form doldurmalar\u0131 istendi ve bu veriler veri olu\u015fturmak i\u00e7in bir elektronik tabloya aktar\u0131ld\u0131&#8221; dedi. Bu uygulamadan pek \u00e7ok hikaye elde ettiler. \u0130nsan verisi elde etmenin di\u011fer yollar\u0131 aras\u0131nda anketler ve kamuoyu yoklamalar\u0131, kitle kaynak kullan\u0131m\u0131, \u00f6rnekleme, test etme ve b\u00fcy\u00fck dil modellerini (b\u00fcy\u00fck miktarda metin verisi \u00fczerinde e\u011fitilmi\u015f yapay zeka modelleri) kaz\u0131ma yer al\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Ara\u015ft\u0131rma veya g\u00f6zlem:<\/strong> Gazeteciler, en iyi uygulamalara dayal\u0131 metodolojiler geli\u015ftirerek ara\u015ft\u0131rma ve g\u00f6zlem yoluyla veri olu\u015fturabilir. Bengtsson, bu y\u00f6ntem i\u00e7in se\u00e7ti\u011finiz metodolojiyi inceleyebilecek istatistik\u00e7ilerle \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi. Verileri kullanmadan \u00f6nce istatistiksel olarak analiz etmek i\u00e7in yap\u0131lan bir test de do\u011fru bilgilere sahip oldu\u011funuzdan emin olman\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>S\u0131f\u0131rdan Veri Olu\u015fturman\u0131n Tuzaklar\u0131 ve Faydalar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>LaFleur, s\u0131f\u0131rdan veri setleri olu\u015fturman\u0131n zaman ve \u00e7aba gerektirdi\u011fini, gazetecilerin bunlar\u0131 olu\u015fturmak i\u00e7in yeterli zaman ay\u0131rmas\u0131 gerekti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. &#8220;Ayr\u0131ca veri setinizin do\u011fru oldu\u011fundan emin olmal\u0131 ve tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamal\u0131s\u0131n\u0131z&#8221; dedi.<\/p>\n<p>Veriler kamuya a\u00e7\u0131k de\u011filse veya birden fazla kayna\u011fa da\u011f\u0131lm\u0131\u015fsa bu \u00f6zellikle zorlay\u0131c\u0131 olabilir. Zaman al\u0131c\u0131d\u0131r ve sab\u0131r, dikkat ve verimlilik gerektirir.<\/p>\n<p>Bununla birlikte, veri setleri olu\u015fturman\u0131n zorluklar\u0131 olsa da, gazeteciler ba\u015fka kimsenin eri\u015femedi\u011fi kapsaml\u0131, orijinal veri gazetecili\u011fi avantaj\u0131na ve verilerin t\u00fcm b\u00f6l\u00fcmleri \u00fczerinde kontrol sahibi olma f\u0131rsat\u0131na sahip olabilirler \u00e7\u00fcnk\u00fc hangi de\u011fi\u015fkeni kullanacaklar\u0131n\u0131 ve veri setini nas\u0131l temizleyeceklerini, haz\u0131rlayacaklar\u0131n\u0131 ve analiz edeceklerini se\u00e7ebilirler.<\/p>\n<p>&#8220;Veri toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda, toplad\u0131ktan sonra takip i\u00e7in zaman b\u0131rakmay\u0131 unutmay\u0131n&#8221; diyen LaFleur, gazetecilerin veri hikayeleri yazarken verileri do\u011frulad\u0131klar\u0131ndan ve &#8220;temel ger\u00e7e\u011fe&#8221; ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131ndan emin olmalar\u0131 gerekti\u011fini de s\u00f6zlerine ekledi. LaFleur ayr\u0131ca gazetecilerin verileri haz\u0131rlarken son tarihleri belirlemeleri ve verilerin haberlerine rehberlik etmesi gerekti\u011fini belirtti.<\/p>\n<p><strong>Anket ve Kamuoyu Yoklamalar\u0131 Olu\u015fturmak i\u00e7in En \u0130yi Uygulamalar<\/strong><\/p>\n<p>Anketler ve kamuoyu yoklamalar\u0131, veri setlerini olu\u015fturmak i\u00e7in en iyi uygulamalardan baz\u0131lar\u0131.<\/p>\n<p>LaFleur, anket olu\u015ftururken gazetecilerin dikkate almas\u0131 gereken baz\u0131 uygulamalar\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi:<\/p>\n<ul>\n<li>Evreni ve olas\u0131 alt gruplar\u0131 tan\u0131y\u0131n. Hangi grubu analiz etti\u011finizi anlamak \u00f6nemlidir.<\/li>\n<li>\u00c7ok fazla a\u00e7\u0131k u\u00e7lu sorudan ka\u00e7\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar veri analizi a\u015famas\u0131nda ba\u015fa \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 gereken bir kabus olacakt\u0131r.<\/li>\n<li>\u00d6rnekleme hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/li>\n<li>Sorular\u0131n\u0131z\u0131 t\u00fcm\u00fcyle yaymadan \u00f6nce k\u00fc\u00e7\u00fck bir grupla test edin. LaFleur, &#8220;\u0130nsanlar\u0131n yanl\u0131\u015f anlayabilece\u011fi verilere sahip olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olun &#8211; ba\u015flatmadan \u00f6nce hepsini test edin&#8221; dedi.<\/li>\n<li>Belgeler iyi kalitede olmal\u0131, d\u00fczg\u00fcn bir \u015fekilde taranm\u0131\u015f ve kaz\u0131nm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. &#8220;\u00c7ok say\u0131da k\u00fc\u00e7\u00fck rakam i\u00e7eren belgelere kar\u015f\u0131 dikkatli olun&#8221; diye uyard\u0131. D\u00fczg\u00fcn sat\u0131r ve s\u00fctunlara sahip olmak b\u00fct\u00fcn mesele de\u011fildir &#8211; verilerin do\u011frulu\u011fu daha \u00f6nemlidir.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130htiyac\u0131n\u0131z olan veri setini yetkililerden alamad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda veya mevcut olmad\u0131\u011f\u0131nda ne yapars\u0131n\u0131z? \u0130ki uzman GIJC23&#8217;te ipu\u00e7lar\u0131 verdi.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":1248950,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[22375,19690],"gijn_topic":[22516,18925],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-1248949","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-gijc23-tr","tag-veri-gazeteciligi-tr","gijn_topic-gijc23-3","gijn_topic-veri-gazeteciligi"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1248949","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1248949"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1248949\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1248973,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1248949\/revisions\/1248973"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1248950"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1248949"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1248949"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1248949"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=1248949"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=1248949"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=1248949"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=1248949"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}