{"id":1234335,"date":"2023-10-10T13:14:21","date_gmt":"2023-10-10T17:14:21","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=1234335"},"modified":"2023-10-11T09:05:29","modified_gmt":"2023-10-11T13:05:29","slug":"gizli-kaynaklari-ise-almak-nerede-bulacagiz-ve-nasil-guvende-tutacagiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/hikayeler\/gizli-kaynaklari-ise-almak-nerede-bulacagiz-ve-nasil-guvende-tutacagiz\/","title":{"rendered":"Gizli Kaynaklar\u0131 \u0130\u015fe Almak: Nerede Bulaca\u011f\u0131z ve Nas\u0131l G\u00fcvende Tutaca\u011f\u0131z?"},"content":{"rendered":"<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilik alan\u0131ndaki kaynaklar \u00e7\u0131\u011f\u0131r a\u00e7an hikayelerin can damar\u0131d\u0131r ve bunlar\u0131 korumak \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n<aside>&#8220;H\u0131zl\u0131 ve \u00e7arp\u0131c\u0131 bir hikaye istemiyoruz, durumu ve arkas\u0131ndaki ger\u00e7e\u011fi anlamak istiyoruz.&#8221;\u00a0\u2013 Alman ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabir Bastian Obermayer<\/aside>\n<p>Kaynaklar\u0131 bulma, kullanma ve koruma sanat\u0131nda <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/twitter.com\/b_obermayer\">Bastian Obermayer<\/a>&#8216;den daha deneyimli \u00e7ok az muhabir var. \u00d6d\u00fcll\u00fc Alman muhabire daha sonra Panama Belgeleri olacak belgelerden olu\u015fan bir hazine verildi.<\/p>\n<h4><b>Kayna\u011f\u0131n G\u00fcc\u00fc<\/b><\/h4>\n<p><a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.icij.org\/investigations\/panama-papers\/\">Panama Belgeleri&#8217;nin<\/a> \u00f6z\u00fcnde offshore finans sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn rol\u00fcn\u00fc ve su\u00e7a ve suiistimallere nas\u0131l olanak sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karan 11,5 milyon belgenin s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131 vard\u0131. Son y\u0131llardaki en etkili gazetecilik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri olarak duruyor ve b\u00fcy\u00fck k\u00fcresel skandallar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131nda gizli kaynaklar\u0131n \u00f6nemli rol\u00fcn\u00fc vurguluyor.<\/p>\n<p>Peki kaynaklar neden belirli gazetecileri di\u011ferlerine tercih ediyor?\u00a0Bu son derece hassas belgeler neden ba\u015fkas\u0131n\u0131n eline de\u011fil de Obermayer&#8217;in eline ge\u00e7ti?<\/p>\n<p>Obermayer, 13. K\u00fcresel Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik Konferans\u0131&#8217;nda (#GIJC23) &#8220;\u00d6zel bir nedeni yok&#8221; dedi ve hikayenin ilk olarak The New York Times ve The Washington Post&#8217;tan gazetecilere yolland\u0131\u011f\u0131n\u0131, yan\u0131t alamay\u0131nca kendisine e-posta at\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 yani kendisinin de ifadesiyle kayna\u011f\u0131n temas kurdu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc gazeteciydi.<\/p>\n<p>\u00d6zetle: \u201cE-postalar\u0131n\u0131za yan\u0131t vermek ve aramalar\u0131 yan\u0131tlamak i\u00e7in her zaman zaman ay\u0131r\u0131n. Bunlar size ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fankaynak olabilir.&#8221;<\/p>\n<h4><b>Profilinizi Olu\u015fturun<\/b><\/h4>\n<aside>&#8220;\u0130nsanlar\u0131n size bu belgeleri neden verdikleri \u00f6nemli de\u011fil, \u00f6nemli olan bunlar\u0131n do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.&#8221; \u2014 Bastian Obermayer, ihbarc\u0131lar\u0131n motivasyonlar\u0131 hakk\u0131nda detay veriyor.<\/aside>\n<p>Bir meslekta\u015f\u0131yla <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.papertrailmedia.de\/team\/\">Paper Trail Media<\/a> ara\u015ft\u0131rma platformunu kurmadan \u00f6nce S\u00fcddeutsche Zeitung&#8217;da muhabirlik yapan Obermayer, &#8220;Kaynak \u00e7ekmek i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u00e7evrim i\u00e7i varl\u0131k geli\u015ftirmeniz gerekiyor&#8221; dedi. Muhabirler bunu kendilerini \u00e7evrim i\u00e7i ortamda daha \u00f6ne \u00e7\u0131kararak, sosyal medya platformlar\u0131nda aktif bir varl\u0131k g\u00f6stererek ve gazetecilik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n kolayca eri\u015filebilir olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak yapabilirler. Kolayca ke\u015ffedilebilir olman\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yledi.<\/p>\n<h4><b>Ki\u015fisel Hayat\u0131n\u0131z\u0131 Gizli Tutun<\/b><\/h4>\n<p>Obermayer, ki\u015fisel hayat\u0131n\u0131z\u0131 \u00f6zel tutman\u0131n ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca s\u0131k\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnmenin \u00f6nemli oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Herhangi bir potansiyel kaynak ki\u015fisel hayat\u0131n\u0131z hakk\u0131nda ne kadar az \u015fey bilirse o kadar iyidir. Obermayer, &#8220;Bilgiyi gere\u011finden fazla payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen bir kaynak, &#8216;Size verdi\u011fim bilgilere dikkat edin \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7ocuklar\u0131n\u0131z\u0131n oldu\u011funu biliyorum&#8217; dedi&#8221; diye belirtti Obermayer. \u201cBu, insanlar\u0131n senin hakk\u0131nda bilmesini istemedi\u011fin bir \u015fey.\u201d<\/p>\n<h4><b>Kayna\u011f\u0131 Koruyun<\/b><\/h4>\n<p>Kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131n ilk temas an\u0131ndan yay\u0131nland\u0131ktan sonraya kadar kendilerini g\u00fcvende hissetmelerini sa\u011flay\u0131n. Kaynaklar\u0131 eylemlerinin olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 hakk\u0131nda bilgilendirmek de gazetecinin sorumlulu\u011fundad\u0131r. Obermayer, muhabirlerin kendilerini nas\u0131l koruyacaklar\u0131 ve bunu nas\u0131l sa\u011flayabilecekleri konusunda bilgi edinmeleri gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<h4><b>Sebepleri Anlay\u0131n<\/b><\/h4>\n<p>Ayn\u0131 oturumda konu\u015fan \u0130sve\u00e7li ara\u015ft\u0131rmac\u0131 muhabir Axel Gordh Humlesj\u00f6, CIA casuslar\u0131n\u0131n kaynak se\u00e7erken &#8220;MICE&#8221; k\u0131saltmas\u0131n\u0131 ak\u0131llar\u0131nda tuttuklar\u0131n\u0131n bildirildi\u011fini belirtti.\u00a0Bu, finansal kazan\u00e7tan (para), ki\u015fisel inan\u00e7lara (ideoloji), d\u0131\u015f bask\u0131lara (bask\u0131) veya ego g\u00fcd\u00fcml\u00fc arzulara (ego) kadar de\u011fi\u015febilen, insanlar\u0131n bilgi s\u0131zd\u0131rma veya ihbar etme konusunda sahip oldu\u011fu \u00e7e\u015fitli motivasyonlar\u0131 ifade eder.<\/p>\n<p>\u201cPatronundan nefret eden biri olabilir. Bazen kaynaklar\u0131n kendi g\u00fcndemleri olabilir ve g\u00fcd\u00fcleri de kamu yarar\u0131na tamamen uygun olabilir&#8221; dedi Obermayer. Bir kayna\u011f\u0131n muhabire y\u00f6nelmesine neden olabilecek itici fakt\u00f6rleri anlamak \u00f6nemli olsa da, onlar\u0131n motivasyonlar\u0131n\u0131n hikayenizin bir par\u00e7as\u0131 olmas\u0131 gerekmez. &#8220;\u0130nsanlar\u0131n size bu belgeleri neden verdikleri \u00f6nemli de\u011fil, \u00f6nemli olan bunlar\u0131n do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r.&#8221;<\/p>\n<div id=\"attachment_1234067\" style=\"width: 2570px\" class=\"wp-caption alignnone\"><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-scaled.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" aria-describedby=\"caption-attachment-1234067\" class=\"size-full wp-image-1234067\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-scaled.jpg\" alt=\"\" width=\"2560\" height=\"1707\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-scaled.jpg 2560w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-336x224.jpg 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-771x514.jpg 771w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-768x512.jpg 768w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/10\/MG_0313-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"auto, (max-width: 2560px) 100vw, 2560px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-1234067\" class=\"wp-caption-text\">Muhabirlerin kaynaklar\u0131n\u0131 korumal\u0131, bir gazeteciyle konu\u015fman\u0131n olas\u0131 sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n neler olabilece\u011fini a\u00e7\u0131klamal\u0131 ve onlar\u0131n bilgilerini korumalar\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Resim: GIJN\/Heino Ollin<\/p><\/div>\n<div class=\"post__text\">\n<div class=\"prose\">\n<h4><b>Potansiyel Kaynaklar\u0131 Belirleyin<\/b><\/h4>\n<p>Ge\u00e7mi\u015flerini ve ilgi alanlar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in potansiyel bir kayna\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca uyumlu bir zemin bulmak \u00f6nemlidir. Obermayer, &#8220;Fakat bazen insanlar\u0131 so\u011fuk arama (<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/ekmob.com\/blog\/cold-call-soguk-arama-nedir\/\"><em>cold coll<\/em><\/a>) yapman\u0131z gerekir&#8221; diyor. &#8220;Bir zamanlar elimizde baz\u0131 bilgiler vard\u0131 ama ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015firket i\u00e7inden bunlar\u0131n do\u011frulu\u011funun kontrol edilmesi gerekiyordu. \u015eirketten birine so\u011fuk arama yapt\u0131m ve \u00e7ok h\u0131zl\u0131 konu\u015farak kendimi tan\u0131tt\u0131m, \u00fcstlerinin isimlerini verdim ve sistemindeki bilgileri h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde kontrol etmesini istedim. Kontrol etti ve bize arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z cevaplar\u0131 verdi.\u201d<\/p>\n<h4><b>G\u00fcven Olu\u015fturun<\/b><\/h4>\n<p>Obermayer, kaynaklarla iyi bir ba\u011flant\u0131 kurman\u0131n uzun vadeli ili\u015fkiler i\u00e7in \u015fart oldu\u011funu s\u00f6yledi.\u00a0Bu nedenle bu \u00fc\u00e7 ad\u0131m\u0131 takip etmek \u00f6nemlidir.<\/p>\n<ul>\n<li aria-level=\"1\"><b>\u015eeffaf Olun:<\/b> Niyetinizi ve s\u00fcreci a\u00e7\u0131k\u00e7a belirtin. Kaynaklara, bilgilelerin sorumlu bir \u015fekilde ele al\u0131naca\u011f\u0131 konusunda g\u00fcvence verin.<\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>H\u0131zdan Ziyade Kaliteye \u00d6ncelik Verin:<\/b>\u00a0Sansasyonel bir hikaye i\u00e7in acele etmek yerine, durumu iyice anlama konusundaki kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 vurgulay\u0131n.<\/li>\n<li aria-level=\"1\"><b>Kaynaklara Asla Bask\u0131 Yapmay\u0131n:<\/b>\u00a0\u0130\u00e7erideki ki\u015filere veya ihbarc\u0131lara bask\u0131 yapmaktan ve onlar\u0131 kanunlar\u0131 \u00e7i\u011fnemeye zorlamaktan ka\u00e7\u0131n\u0131n.\u00a0S\u0131n\u0131rlar\u0131na ve se\u00e7imlerine sayg\u0131 g\u00f6sterin.<\/li>\n<\/ul>\n<p>\u201cH\u0131zl\u0131 ve g\u00f6steri\u015fli bir hikaye istemiyoruz. Durumu anlamak istiyoruz. Neler oldu\u011funu anlamak istiyoruz. Kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n hikayeye ili\u015fkin de\u011ferlendirmemizin yanl\u0131\u015f olabilece\u011fini bilmeleri \u00f6nemlidir ve bunlar do\u011fru y\u00f6ne gitmemize yard\u0131mc\u0131 olacak ve ger\u00e7ek hikayeye yol a\u00e7acakt\u0131r&#8221; dedi Obermayer.<\/p>\n<h4><b>Dikkatli olun<\/b><\/h4>\n<p>Obermayer, gizli kaynaklarla konu\u015furken kayna\u011f\u0131n sizinle yapaca\u011f\u0131 t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri s\u0131zd\u0131r\u0131labilece\u011fini\u00a0 unutmay\u0131n diye tavsiye veriyor gazetecilere.<\/p>\n<p>Kaynaklar\u0131 bulmak, kullanmak ve korumak hassas bir danst\u0131r. G\u00fcven olu\u015fturmak, a\u00e7\u0131k olmak, profesyonel bir profili s\u00fcrd\u00fcrmek ve kaynaklar\u0131n\u0131z\u0131n g\u00fcvenli\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek, gizli kaynaklar\u0131n g\u00fcvendi\u011fi bir gazeteci olarak profil olu\u015fturman\u0131n temel ad\u0131mlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ancak Obermayer&#8217;in de belirtti\u011fi gibi gazeteciler, kaynak koruman\u0131n haber yay\u0131nland\u0131ktan sonra sona ermedi\u011fini bunun uzun vadeli bir taahh\u00fct oldu\u011funu unutmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alman ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci Bastian Obermayer, kaynaklar\u0131 bulma, kullanma ve koruma sanat\u0131n\u0131 anlat\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":1234336,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23206],"tags":[22579,22578,22577],"gijn_topic":[18934,22516,18933],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-1234335","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hikayeler","tag-ihbarcilar","tag-kaynak-korumasi","tag-panama-belgeleri","gijn_topic-guvenlik-ve-emniyet","gijn_topic-gijc23-3","gijn_topic-arastirma-ipuclari-ve-araclar"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1234335","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1234335"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1234335\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1234392,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1234335\/revisions\/1234392"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1234336"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1234335"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1234335"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1234335"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=1234335"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=1234335"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=1234335"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=1234335"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}