“\u015eu anda bulundu\u011fumuz nokta hakk\u0131nda ger\u00e7ekten endi\u015feliyim. ‘Yeni normal’, d\u00fcnyan\u0131n en k\u00f6t\u00fc sosyopatlar\u0131na sat\u0131\u015f yapan ve neredeyse tamamen denetimsiz olan paral\u0131 g\u00f6zetim firmalar\u0131.” – Citizen Lab Direkt\u00f6r\u00fc Ron Deibert<\/p>\n
Ayr\u0131ca, muhabirlerin ak\u0131ll\u0131 telefon kameralar\u0131n\u0131n sessizce ele ge\u00e7irildi\u011fi vakalar da dahil olmak \u00fczere, Citizen Lab’\u0131n d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ok say\u0131da gazeteciye y\u00f6nelik gizli casuslu\u011fu ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 adli t\u0131p \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ili\u015fkin i\u00e7eriden hesaplar\u0131 payla\u015ft\u0131. Ayn\u0131 tehdit muhalifler, sivil toplum ya da sald\u0131r\u0131ya hedef olan di\u011fer herkes i\u00e7in de ge\u00e7erli.<\/p>\n
“\u015eu anda bulundu\u011fumuz nokta hakk\u0131nda ger\u00e7ekten endi\u015feliyim. ‘Yeni normal’, d\u00fcnyan\u0131n en k\u00f6t\u00fc sosyopatlar\u0131na sat\u0131\u015f yapan ve neredeyse tamamen denetimsiz olan paral\u0131 g\u00f6zetim firmalar\u0131d\u0131r” uyar\u0131s\u0131nda bulunan Deibert, \u00e7ok say\u0131da demokratik h\u00fck\u00fcmetin de bu casus firmalar\u0131n hevesli m\u00fc\u015fterileri oldu\u011funu s\u00f6zlerine ekledi.<\/p>\n
\u00d6zel olarak geli\u015ftirilen ve h\u00fck\u00fcmet taraf\u0131ndan kullan\u0131lan baz\u0131 bilgisayar korsanl\u0131\u011f\u0131 ve co\u011frafi konum belirleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc olarak tan\u0131mlad\u0131 ki, telefonlar\u0131n\u0131n gizlice kendilerine kar\u015f\u0131 kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in kimsenin yapabilece\u011fi \u00e7ok az \u015fey var.<\/p>\n
![\"Ron](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Ron-Deibert-Citizen-Lab-background.jpg\")
<\/a>Image: Ron Deibert of Citizen Lab addresses GIJC23. Image: Rocky Kistner for GIJN<\/p><\/div>\n
“Daha \u00f6nce bir \u015feye t\u0131klaman\u0131z gerekirken, Pegasus casus yaz\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n en son s\u00fcr\u00fcm\u00fc hi\u00e7bir kurban etkile\u015fimi gerektirmiyor,” diye a\u00e7\u0131klad\u0131. “Bir an telefonunuz temiz; bir an sonra despotun biri ileti\u015fiminizi dinliyor ve sizin bundan haberiniz bile olmuyor.”<\/p>\n
Deibert, iPhone’lar\u0131 olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecilere, Apple’\u0131n nadir ama sofistike siber sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 cihazlar\u0131 korumaya yard\u0131mc\u0131 olan yeni “Kilitleme Modu “nu derhal etkinle\u015ftirmelerini ve Apple’dan \u015f\u00fcpheli ihlal bildirimleri almalar\u0131 halinde muhabirlerin adli analiz talep etmelerini tavsiye etti.<\/p>\n
Deibert, “savunma yapma” \u015fans\u0131 \u00e7ok az olan muhabirlerin m\u00fccadele\u00a0 ge\u00e7melerinin daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi: Yaln\u0131zca ticari geli\u015ftiricileri ve onlar\u0131n devlet m\u00fc\u015fterilerini if\u015fa etmekle kalmay\u0131p, ayn\u0131 zamanda “hepimizin sosyal medya \u015firketlerinin veri \u00e7iftlikleri i\u00e7in \u00e7iftlik hayvan\u0131 muamelesi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz” g\u00f6zetim sermayesi ekosistemine meydan okumak \u00f6nemli.<\/p>\n
Dijital G\u00f6zetim End\u00fcstrisi ile Kar\u015f\u0131 Kar\u015f\u0131ya<\/strong><\/p>\n Citizen Lab, sivil toplumun hedefli sans\u00fcr ve dijital g\u00f6zetimine kar\u015f\u0131 verilen m\u00fccadelenin \u00f6n saflar\u0131nda yer alan kilit bir oyuncu olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n K\u00fcresel Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik A\u011f\u0131 (GIJN)<\/a>, Linnaeus \u00dcniversitesi<\/a> Fojo Medya Enstit\u00fcs\u00fc ve F\u00f6reningen Gr\u00e4vande Journalister <\/a>taraf\u0131ndan G\u00f6teborg’da d\u00fczenlenen konferansa 132 \u00fclkeden 2.138 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteci ve edit\u00f6r kat\u0131ld\u0131 ve bu da konferans\u0131n wachdog gazetecilerin bir araya geldi\u011fi en b\u00fcy\u00fck toplant\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n Deibert oturumda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmada gazetecilerin ba\u011f\u0131ml\u0131 hale geldi\u011fi ak\u0131ll\u0131 telefonlar\u0131n “paral\u0131 casus yaz\u0131l\u0131m end\u00fcstrisi sayesinde ayn\u0131 zamanda en b\u00fcy\u00fck g\u00fcvensizlik kayna\u011f\u0131n\u0131z haline geldi\u011fini” s\u00f6yledi.<\/p>\n Bu sekt\u00f6r\u00fcn genellikle eski devlet istihbarat te\u015fkilat\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 ve yaz\u0131l\u0131m uzmanlar\u0131ndan olu\u015fan b\u00fcy\u00fck casusluk \u015firketlerinden, “insanlar\u0131 kand\u0131rmak i\u00e7in eski us\u00fcl siber su\u00e7 y\u00f6ntemlerini kullanan” k\u00fc\u00e7\u00fck “kiral\u0131k hack” \u015firketlerine kadar uzand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n Citizen Lab, hedefli sans\u00fcre ve sivil toplumun dijital g\u00f6zetimine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelenin \u00f6n saflar\u0131nda kilit bir oyuncu olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 ve adli analizleri Meksika ve \u00c7in’den Birle\u015fik Arap Emirlikleri ve Ukrayna’ya kadar sald\u0131r\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131 ve Pegasus ve Circles gibi gizli g\u00f6zetim sistemlerinin k\u00fcresel yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmada kilit\u00a0 rol oynad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 b\u00fcy\u00fck ara\u015ft\u0131rma projelerinde<\/a> gazetecilere aktif olarak yard\u0131mc\u0131 oluyor.<\/p>\n Deibert ayr\u0131ca, s\u00fcrg\u00fcndeki ba\u011f\u0131ms\u0131z Rus haber kurulu\u015fu Meduza’n\u0131n kurucular\u0131ndan Galina Timchenko’nun<\/a> yak\u0131n zamanda casus yaz\u0131l\u0131mla hacklenmesine ili\u015fkin soru\u015fturmay\u0131 da i\u00e7eriden bir g\u00f6zle anlatt\u0131. Timchenko 22 Haziran’da Apple’dan devlet destekli siber casuslar\u0131n iPhone’unu hedef alm\u0131\u015f olabilece\u011fine dair bir bildirim ald\u0131. Timchenko dijital sivil haklar grubu Access Now<\/a>‘dan tavsiye istedi, o da Citizen Lab ile temasa ge\u00e7ti.<\/p>\n Ron Deibert GIJC23’te Meduza edit\u00f6r\u00fc Galina Timchenko’nun (resimde) Pegasus taraf\u0131ndan hacklenmesini tart\u0131\u015f\u0131yor. Resim: GIJN\/Rocky Kistner<\/p><\/div>\n Deibert, “Cihaz\u0131n\u0131n kay\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde bir adli analiz yapt\u0131k ve Berlin’deki bir toplant\u0131ya kat\u0131lmas\u0131ndan sadece bir g\u00fcn \u00f6nce telefonunun Pegasus ile hacklendi\u011fini tespit ettik” dedi.<\/p>\n “Bunu kimin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kesin olarak s\u00f6yleyemesek de, bir yerlerde bir kurum art\u0131k bu casuslu\u011fun k\u0131smen a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyor. Sadece ger\u00e7ek bir ba\u011f\u0131ms\u0131z, tarafs\u0131z ve belgeleri celp etme yetkisine sahip bir soru\u015fturma bu i\u015fin asl\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karabilir. Ancak bunun i\u00e7in nefesinizi tutmay\u0131n.”<\/p>\n Deibert s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: “Bu arada, Rusya’dan s\u00fcrg\u00fcn edilen ba\u015fka gazeteciler de Apple bildirimleri ald\u0131klar\u0131n\u0131 bildiriyorlar, dolay\u0131s\u0131yla \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki haftalarda ve aylarda daha fazla \u015fey \u00f6\u011frenece\u011fiz.”<\/p>\n Deibert, Almanya’daki bu vakan\u0131n, g\u00f6zetimin art\u0131k neredeyse her yerde g\u00f6r\u00fcnmez bir tehdit haline geldi\u011finin endi\u015fe verici ger\u00e7e\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011fi. “\u0130nsanlar zul\u00fcm ve bask\u0131dan ka\u00e7\u0131p liberal demokratik bir \u00fclkeye geliyorlar ama sonu\u00e7ta g\u00fcvende olmad\u0131klar\u0131n\u0131 anl\u0131yorlar” uyar\u0131s\u0131nda bulundu.<\/p>\n Deibert, g\u00f6zetimin bazen hedefli kitlesel sald\u0131r\u0131lar \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. “El Cezire’nin neredeyse t\u00fcm haber merkezi, yap\u0131mc\u0131lar\u0131n ve gazetecilerin \u00e7o\u011funun ki\u015fisel telefonlar\u0131 da dahil olmak \u00fczere Pegasus ile hacklendi” dedi. “El Salvador’daki El Faro’da 35 gazetecinin telefonlar\u0131n\u0131n y\u00f6netim taraf\u0131ndan hacklendi\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131k.”<\/p>\n 2015 y\u0131l\u0131nda Meksikal\u0131 gazeteci Carmen Aristegui’nin<\/a> de dahil oldu\u011fu belgelenen ilk Pegasus sald\u0131r\u0131lar\u0131ndan birinin, hem hedefli bilgisayar korsanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n amans\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hem de gazetecilerin ailelerinin telefonlar\u0131 hakk\u0131nda endi\u015felenmeye y\u00f6nelik i\u00e7 karart\u0131c\u0131 ihtiyac\u0131 g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yledi.<\/p>\n “Casus yaz\u0131l\u0131m operat\u00f6rleri cihaz\u0131na eri\u015fmeye o kadar kararl\u0131lard\u0131 ki, ona k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 bir ba\u011flant\u0131ya t\u0131klamas\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in d\u00fczinelerce sosyal m\u00fchendislik mesaj\u0131 g\u00f6nderdiler” dedi.\u00a0\u201cBu i\u015fe yaramay\u0131nca, \u00f6nce o\u011fluna, ard\u0131ndan Amerika Birle\u015fik Devletleri’nde yat\u0131l\u0131 okula giden k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocu\u011fa y\u00f6neldiler.\u00a0Hatta onu ba\u011flant\u0131ya t\u0131klamas\u0131 i\u00e7in kand\u0131rmak amac\u0131yla ABD b\u00fcy\u00fckel\u00e7ili\u011fini bile taklit ettiler.\u00a0Ne yaz\u0131k ki bu t\u00fcr ili\u015fkisel hedefleme olduk\u00e7a yayg\u0131n. Bu nedenle aile a\u011f\u0131n\u0131zdaki ve sosyal a\u011f\u0131n\u0131zdaki herkesin g\u00fcvenli\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcnmeniz gerekir.\u00a0\u201d<\/i><\/p>\n “Ancak Deibert, bu k\u00fcresel tehdide kar\u015f\u0131 baz\u0131 olumlu geli\u015fmelerden de bahsetti.<\/p>\n “<\/i> \u00d6ncelikle, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazetecili\u011fin, sorumlu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n ve burada hep birlikte yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n b\u00fcy\u00fck bir etki yaratabilece\u011fini kendimize hat\u0131rlatmam\u0131z gerekiyor. \u0130\u015f birliklerimiz kesinlikle kutlanacak bir \u015fey” dedi. “2021’de Apple’a bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131k ve harika bir g\u00fcvenlik g\u00fcncellemesi yay\u0131nlad\u0131lar.\u00a0Ancak Apple bizi \u015fa\u015f\u0131rtarak daha da ileri gitti.\u00a0Ma\u011fdurlar\u0131 bilgilendirmeye ba\u015flayacaklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylediler.\u00a0Ve bu bildirimler adeta bir a\u011fac\u0131 sarst\u0131 ve meyve \u015fu anda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda d\u00f6k\u00fcl\u00fcyor, bu da bizim ve ba\u015fkalar\u0131n\u0131n daha fazla ke\u015fif yapmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor.\u00a0Kilitleme Modu’nu<\/a>\u00a0tan\u0131tt\u0131lar\u00a0ve bu \u00f6zelli\u011fi y\u00fcklemek \u015fu anda yapabilece\u011finiz en iyi \u015fey.”<\/p>\n Deibert, Avrupa ve Kuzey Amerika’daki h\u00fck\u00fcmetlerin de ticari siber casuslu\u011fun kullan\u0131m\u0131n\u0131 engellemek i\u00e7in \u00f6nemli ad\u0131mlar atmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.<\/p>\n \u201cSorunu \u00e7\u00f6zm\u00fcyor ama h\u00fck\u00fcmetlerin att\u0131\u011f\u0131 olumlu ad\u0131mlar g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sinyal veriyor. Buna daha fazla ihtiyac\u0131m\u0131z var\u201d dedi.\u00a0\u201cNihayetinde liberal demokratik kurumlardaki bozulmay\u0131 ele al\u0131p geri almam\u0131z gerekiyor.\u00a0Otoriterli\u011fin yay\u0131lmas\u0131 rahats\u0131z edici ancak benim i\u00e7in ayn\u0131 derecede rahats\u0131z edici olan liberal demokratik kurumlar\u0131n demokrasilerin kalplerinde ne \u00f6l\u00e7\u00fcde a\u015f\u0131nd\u0131klar\u0131d\u0131r.”<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/Picture-1.jpg\")
<\/a>
\n![\"Rowan](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/Rowan-e1671730376423-140x140.png\")
<\/a>Rowan Philp,<\/a><\/i><\/b>\u00a0GIJN muhabiridir.\u00a0Kendisi daha \u00f6nce G\u00fcney Afrika’daki<\/i>\u00a0Sunday Times gazetesinin<\/i><\/a> ba\u015f muhabiriydi. D<\/i>\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda iki d\u00fczineden fazla \u00fclkede siyaset, yolsuzluk ve \u00e7at\u0131\u015fmalar hakk\u0131nda haber yapt\u0131.<\/i><\/i><\/i><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n