Sahte sosyal medya hesaplar\u0131, yapay zeka taraf\u0131ndan olu\u015fturulan g\u00f6rseller ve videolar, ekip olu\u015fturma ve hashtag kampanyalar\u0131, etkile\u015fimi \u00e7ekmek, insanlar\u0131 etkilemek, para kazanmak ve zarar vermek i\u00e7in kullan\u0131lan taktiklerden sadece birka\u00e7\u0131.<\/p>\n
Dijital tehditler ve bunlar\u0131n arkas\u0131ndaki ki\u015filer ara\u015ft\u0131rmaya haz\u0131r konumda asl\u0131nda!\u00a0 Ancak bu konu gazeteciler i\u00e7in daha da acil bir hal al\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc sald\u0131r\u0131lar genellikle habercili\u011fi susturmak ve bas\u0131na olan g\u00fcveni sarsmak amac\u0131yla muhabirlere ve haber kurulu\u015flar\u0131na y\u00f6nelik oluyor. Farkl\u0131 bran\u015f ve b\u00f6lgelerdeki gazetecilerin, dijital tehditleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karabilmeleri ve hem kendilerini hem de meslekta\u015flar\u0131n\u0131 koruyabilmeleri i\u00e7in anlamalar\u0131 gerekiyor.<\/p>\n
K\u00fcresel Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Gazetecilik A\u011f\u0131, muhabirlerin dijital ortam\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131na ve sald\u0131r\u0131lar\u0131 ve manip\u00fclasyonlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in dijital tehditler e\u011fitim program\u0131<\/a> olu\u015fturdu. GIJN, ara\u015ft\u0131rma becerilerini m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ok gazeteciye ve haber odas\u0131na yayma misyonunun bir par\u00e7as\u0131 olarak, Dijital Tehditleri Ara\u015ft\u0131rmak Gazeteci Rehberi haz\u0131rlad\u0131.<\/p>\n Bu giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc dijital ara\u015ft\u0131rman\u0131n temellerine genel bir bak\u0131\u015f niteli\u011finde. Rehberin birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fc dezenformasyonla ilgili, ikinci b\u00f6l\u00fcm\u00a0<\/a>dijital altyap\u0131ya<\/a>\u00a0bak\u0131yor , \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00a0dijital tehdit ortam\u0131na<\/a>\u00a0genel bir bak\u0131\u015f ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc b\u00f6l\u00fcm\u00a0trolleme kampanyalar\u0131na<\/a> inceliyor.<\/p>\n Rehber, muhabirlerin dijital tehditleri ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131, teknikleri ve ara\u00e7lar\u0131 \u00f6zetlemekte. Ba\u015flama y\u00f6ntemlerine a\u015fa\u011f\u0131da yer verdim, ilk ad\u0131mlar\u0131 bunlarla atabilirsiniz!<\/p>\n Dijital ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00f6zlem, analiz, kaynak bulma, ara\u00e7lar ve tekniklerin bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n\u0131 gerektirir. Kaynak geli\u015ftirme, belge ve ileti\u015fim arama ve edinme gibi geleneksel habercilikle birle\u015ftirildi\u011finde en iyi sonucu verir. Dijital beceriler ve ara\u00e7lar geleneksel habercili\u011fin yerini almaz. Ancak neredeyse her hikayeyi geli\u015ftirebilir ve dijital tehditlerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n Ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bnoktas\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 benimsemektir. Dijital ortam\u0131n ve kendi i\u00e7inizdeki zay\u0131fl\u0131klar\u0131n fark\u0131nda olun. \u0130nsan olarak bilgiyle olan ili\u015fkimiz duygusal, deneyim ve bili\u015fsel i\u015flevlerden kaynaklanan \u00f6nyarg\u0131lara tabidir. Gazeteciler kand\u0131r\u0131labilir veya kampanyalar\u0131 etkileme tuza\u011f\u0131na d\u00fc\u015febilirler. Bu, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131n\u0131z\u0131n herhangi bir ara\u00e7 veya teknikten daha \u00f6nemli oldu\u011fu anlam\u0131na gelir.<\/p>\n \u201c\u0130nsanlar\u0131n neyi alg\u0131lad\u0131klar\u0131, bunu ne kadar kolay alg\u0131lad\u0131klar\u0131 ve bu bilgiyi ald\u0131ktan sonra nas\u0131l i\u015fledikleri; bunlar\u0131n hepsi ge\u00e7mi\u015f deneyimlerden, e\u011fitimden, k\u00fclt\u00fcrel de\u011ferlerden, rol gerekliliklerinden ve \u00f6rg\u00fctsel normlardan ve ayr\u0131ca al\u0131nan bilginin \u00f6zelliklerinden g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde etkilenir. Richards J. Heuer, Jr.\u00a0“Zeka Analizinin Psikolojisi”<\/a> adl\u0131 kitab\u0131ndan. (Merkezi \u0130stihbarat Te\u015fkilat\u0131’ndaki analistler i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015f ancak kitap gazeteciler i\u00e7in de faydal\u0131.)<\/p>\n Gazetecilik \u00f6ncelikle zihinsel bir faaliyettir.\u00a0Baz\u0131 kararlar\u0131m\u0131z ve eylemlerimiz bilin\u00e7lidir ve meslekta\u015flar\u0131m\u0131z, edit\u00f6rlerimiz, uzmanlar ve kaynaklarla m\u00fczakere ve isti\u015fare sonras\u0131nda al\u0131n\u0131r.\u00a0Baz\u0131lar\u0131 otomatiktir ve al\u0131\u015fkanl\u0131k ya da i\u00e7g\u00fcd\u00fcye dayan\u0131r.\u00a0Daniel Kahneman “H\u0131zl\u0131 D\u00fc\u015f\u00fcnmek, Yava\u015f D\u00fc\u015f\u00fcnmek” kitab\u0131nda “\u0130zlenimler, sezgiler ve bir\u00e7ok karar \u00fcreten zihinsel \u00e7al\u0131\u015fma zihnimizde sessizce devam eder” diye yazm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ba\u015far\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kararlar\u0131n\u0131 ve varsay\u0131mlar\u0131n\u0131 ve onlar\u0131 y\u00f6nlendiren \u00f6nceden var olan bilgi ve deneyimleri sorgulamak i\u00e7in bilin\u00e7li bir \u00e7aba g\u00f6sterirler.\u00a0Bilgiyi nas\u0131l toplad\u0131klar\u0131na ve yorumlad\u0131klar\u0131na dikkat ederler.<\/p>\n Heuer Jr., istihbarat analizi hakk\u0131ndaki kitab\u0131nda analistleri “sadece yarg\u0131lar ve sonu\u00e7lar hakk\u0131nda de\u011fil, nas\u0131l yarg\u0131ya vard\u0131klar\u0131 ve sonu\u00e7lara nas\u0131l ula\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye” te\u015fvik ediyor.\u00a0Mesele \u015fu ki,\u00a0d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmemiz\u00a0gerekiyor .<\/p>\n Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 gazetecili\u011fin temel do\u011frulama ilkesine uygundur. Tom Rosenstiel ve Bill Kovach, ” Gazetecili\u011fin Unsurlar\u0131<\/a> “nda gazetecili\u011fin bir “do\u011frulama disiplini” oldu\u011funu yaz\u0131yorlar. Bilgileri do\u011frulamadan kabul etmiyoruz veya yay\u0131nlam\u0131yoruz.<\/p>\n Bu, her t\u00fcrl\u00fc habercilik i\u00e7in ge\u00e7erli bir tavsiyedir ancak aldatma ve manip\u00fclasyonun baltalad\u0131\u011f\u0131 dijital ortamda do\u011frulama aciliyet gerektirir. Sahte sosyal medya hesaplar\u0131, sahte web siteleri, yan\u0131lt\u0131c\u0131 reklamlar, manip\u00fcle edilmi\u015f hashtagler. Yani kand\u0131r\u0131lmam\u0131za izin verirsek tehditleri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karamay\u0131z. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 zihniyeti benimsemek ilk ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n 2019’da ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Camille Francois,\u00a0“viral aldatmaca” hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in “ABC” \u00e7er\u00e7evesini \u00f6zetleyen bir makale yay\u0131nlad\u0131.<\/a><\/p>\n Resim: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/p>\n<\/div>\n “Manip\u00fclatif\u00a0akt\u00f6rler,<\/b>\u00a0aldat\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar<\/b>, zararl\u0131\u00a0i\u00e7erik<\/b>: Her vekt\u00f6r farkl\u0131 \u00f6zellikler, zorluklar ve sonu\u00e7lar sunar ” diye yazd\u0131. (Kendisininkini vurguluyor burada).<\/p>\n Akt\u00f6rler, davran\u0131\u015flar, i\u00e7erik \u00e7er\u00e7evesi dezenformasyona odaklan\u0131yor. Ancak \u00e7e\u015fitli dijital tehditlerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erli. Dijital bir ara\u015ft\u0131rma belirli bir akt\u00f6rle, bir par\u00e7a veya i\u00e7erik dizisiyle, g\u00f6zlemlenen davran\u0131\u015fla veya bunlar\u0131n herhangi bir kombinasyonuyla ba\u015flayabilir.<\/p>\n Ben Nimmo, ” Dezenformasyon ve Medya Manip\u00fclasyonu Do\u011frulama El Kitab\u0131<\/a> “nda “Zincirin ilk halkas\u0131n\u0131 belirlemenin tek bir kural\u0131 yok” diye yazd\u0131\u00e7. \u201cEn etkili strateji uyumsuz olan\u0131 aramakt\u0131r. G\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fe g\u00f6re Tennessee merkezli ancak bir Rus cep telefonu numaras\u0131na kay\u0131tl\u0131 bir Twitter hesab\u0131 olabilir; Nijer merkezli oldu\u011funu iddia eden ancak Senegal ve Portekiz’den y\u00f6netilen bir Facebook sayfas\u0131 olabilir.\u201d<\/p>\n Belki de bu, yersiz g\u00f6r\u00fcnen, \u00f6zellikle berbat veya dikkat \u00e7ekici g\u00f6r\u00fcnen bir i\u00e7eriktir. Sosyal medyadaki bir g\u00f6nderi, bir web sayfas\u0131, bir k\u0131sa mesaj olabilir. Jane Lytvynenko, dezenformasyonun ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ili\u015fkin rehberin bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde<\/a> i\u00e7erik analizine y\u00f6nelik temel yakla\u015f\u0131mlar\u0131 \u00f6zetlemekte :<\/p>\n Burada yard\u0131mc\u0131 olabilecek \u00e7e\u015fitli g\u00f6stergeler ve sorular var: Hesaplar ne zaman olu\u015fturuldu, i\u00e7erik ne zaman payla\u015f\u0131ld\u0131, i\u00e7eri\u011fi farkl\u0131 platformlarda kim g\u00fc\u00e7lendirdi ve i\u00e7eri\u011fin kendisindeki ortak noktalar neler?\u00a0Bu, hem Facebook’ta hem de Twitter’da tan\u0131t\u0131lan ayn\u0131 web sitesi veya TikTok’taki etkileyicilerin bir sorun hakk\u0131nda konu\u015fmak i\u00e7in neredeyse ayn\u0131 dili kullanmas\u0131 \u015feklinde olabilir.\u00a0Zamanlama da belirleyici olabilir; i\u00e7eri\u011fin bir k\u0131sm\u0131 benzer \u00f6zelliklere sahip hesaplardan dakikalar, hatta saniyeler i\u00e7inde payla\u015f\u0131ld\u0131 m\u0131?<\/p><\/blockquote>\n G\u00f6rsellerin, videolar\u0131n, web i\u00e7eriklerinin ve sosyal medya g\u00f6nderilerinin kolayca \u00fcretildi\u011fi veya kritik ba\u011flamdan ar\u0131nd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 dijital ortam, gazetecilerin ekstra dikkatli olmas\u0131n\u0131 gerektiriyor.\u00a0Yukar\u0131da belirtildi\u011fi gibi, i\u00e7erik ve ba\u011flam\u0131n manip\u00fclasyonunun kolay ve her yerde oldu\u011fu dijital ortamda do\u011frulama kritik \u00f6neme sahiptir.<\/p>\n Do\u011frulama yaln\u0131zca bir kavram de\u011fildir.\u00a0Tekrarlanabilir, disiplinli bir s\u00fcre\u00e7tir.\u00a0Bu ayr\u0131nt\u0131l\u0131 genel bak\u0131\u015fta<\/a> birinci taslakta ana hatlar\u0131yla belirtildi\u011fi gibi dijital do\u011frulaman\u0131n be\u015f ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00f6yle:<\/p>\n Kaynak:<\/b>\u00a0Orijinal i\u00e7eri\u011fe mi bak\u0131yorsunuz?\u00a0Kaynak:<\/b> \u0130\u00e7eri\u011fi kim buldu? Tarih:<\/b>\u00a0\u0130\u00e7erik ne zaman \u00e7ekildi?\u00a0Konum:<\/b> i\u00e7erik nerede \u00e7ekildi? Motivasyon:<\/b> i\u00e7erik neden \u00e7ekildi?<\/p>\n Bir g\u00f6rselin, videonun, iddian\u0131n veya ba\u015fka bir bilginin orijinal kayna\u011f\u0131n\u0131 bulmak \u00e7ok \u00f6nemlidir.\u00a0Tarih, konum ve di\u011fer ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n do\u011frulanmas\u0131, bir i\u00e7eri\u011fin k\u00f6keni ve ba\u011flam\u0131 hakk\u0131nda g\u00fcven olu\u015fturur.\u00a0Jane’in ana hatlar\u0131yla\u00a0belirtti\u011fi<\/a>\u00a0gibi, ters g\u00f6rsel arama ve boole arama sorgular\u0131 gibi ara\u00e7 ve tekniklerin gerekli oldu\u011fu yer buras\u0131d\u0131r .<\/p>\n Fran\u00e7ois’n\u0131n modelinin akt\u00f6rler bile\u015feni pek \u00e7ok bi\u00e7imde olabilir. Bir ki\u015fiye, bir \u015firkete veya bir h\u00fck\u00fcmete odaklanabilir. Veya \u00e7o\u011fu zaman oldu\u011fu gibi ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bnoktas\u0131, k\u00f6t\u00fc niyetli veya taciz edici bir mesaj g\u00f6nderen telefon numaras\u0131, bir sosyal medya hesab\u0131 (veya hesaplar grubu) veya bir web sitesinin anonim yay\u0131nc\u0131s\u0131 gibi bir \u015fey olabilir.<\/p>\n Sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131 analiz ederken dikkate al\u0131nmas\u0131 gereken temel sorulardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131r:<\/p>\n Hesap ne zaman olu\u015fturuldu? Biyografisinde hangi bilgiler, ba\u011flant\u0131lar\u00a0 listeleniyor? Profil foto\u011fraf\u0131 nedir? Bu foto\u011fraf\u0131n kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka yerler bulabilir miyim? S\u00f6z konusu ki\u015fiyi g\u00f6steriyor mu? (Tersine g\u00f6rsel arama burada faydal\u0131d\u0131r.) Hangi hesaplarla etkile\u015fime giriyor? Bu ki\u015fi veya kurulu\u015fun di\u011fer sosyal platformlardaki di\u011fer hesaplar\u0131n\u0131 bulabilir miyim? Farkl\u0131 platformlarda ayn\u0131 kullan\u0131c\u0131 ad\u0131n\u0131 m\u0131 kullan\u0131yorlar? https:\/\/whatsmyname.app\/<\/a> arac\u0131,\u00a0y\u00fczlerce \u00e7evrimvi\u00e7i hizmette kullan\u0131c\u0131 ad\u0131 araman\u0131n harika bir yoludur.\u00a0Uyar\u0131: Bir hesab\u0131n ayn\u0131 kullan\u0131c\u0131 ad\u0131na sahip olmas\u0131, o hesab\u0131n ayn\u0131 ki\u015fiye ait oldu\u011fu anlam\u0131na gelmez!<\/p>\n Web siteleri i\u00e7in, bu ba\u015flang\u0131\u00e7 \u200b\u200bsorular\u0131n\u0131 ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurun ve\u00a0sahipli\u011fi belirlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken\u00a0bu yararl\u0131 kontrol listesine ba\u015fvurun:<\/a><\/p>\n Ziyaret etmeye de\u011fer di\u011fer sayfalar\u0131 bulmak i\u00e7in t\u00fcm ana men\u00fclere t\u0131klay\u0131n ve alt bilgiye do\u011fru ilerleyin. Genel olarak \u00e7ok say\u0131da sayfay\u0131 ziyaret edin, tonlarca ba\u011flant\u0131ya t\u0131klay\u0131n ve siteyi tan\u0131y\u0131n. Hakk\u0131nda sayfas\u0131nda sahibini veya herhangi bir kurumsal varl\u0131\u011f\u0131 tan\u0131ml\u0131yor mu? Ayr\u0131ca Hakk\u0131nda sayfas\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da unutmay\u0131n. Ana sayfan\u0131n veya ba\u015fka bir sayfan\u0131n en alt\u0131ndaki telif hakk\u0131 bildiriminde bir \u015firket veya ki\u015fi listeleniyor mu? Gizlilik politikas\u0131nda veya \u015fartlar ve ko\u015fullarda herhangi bir isim, adres veya kurumsal varl\u0131k listeleniyor mu? Bunlar altbilgide, Hakk\u0131nda sayfas\u0131nda veya sitedeki di\u011fer yerlerde listelenenlerden farkl\u0131 m\u0131? Sitede makaleler yay\u0131nlan\u0131yorsa, imzalara ve bunlar\u0131n t\u0131klanabilir olup olmad\u0131\u011f\u0131na dikkat edin. Daha fazla bilgi i\u00e7eren bir yazar sayfas\u0131na y\u00f6nlendirip y\u00f6nlendirmediklerine bak\u0131n. \u0130ntihal olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in Google makalesi ve Hakk\u0131nda metni gibi. Sitede ilgili sosyal medya hesaplar\u0131 bulunuyor mu? Sitede incelemeye de\u011fer olabilecek herhangi bir \u00fcr\u00fcn, m\u00fc\u015fteri, referans vb. listeleniyor mu?<\/p>\n Francois’nin modelinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc unsuru\u00a0davran\u0131\u015ft\u0131r. <\/b>Akt\u00f6r\/hesap hangi i\u00e7eri\u011fi ve hesaplar\u0131 destekliyor veya be\u011feniyor? Ne s\u0131kl\u0131kla yay\u0131nl\u0131yor? Bir hesap kendi i\u00e7eri\u011fini yay\u0131nlamaktan ziyade ba\u015fkalar\u0131na m\u0131 yan\u0131t veriyor? Benzer \u00f6zellikler g\u00f6steren di\u011fer hesaplarla koordineli faaliyetlerde bulunuyor mu? Hesap hayata ge\u00e7meden \u00f6nce aylarca veya y\u0131llarca hareketsiz miydi? Bir web sitesinin oda\u011f\u0131 ve amac\u0131 zamanla de\u011fi\u015fti mi? Bir casus yaz\u0131l\u0131m kampanyas\u0131 hedeflerle yaln\u0131zca k\u0131sa mesaj yoluyla m\u0131 yoksa ba\u015fka y\u00f6ntemlerle mi ileti\u015fim kurar?<\/p>\n Dezenformasyon ve trolleme s\u00f6z konusu oldu\u011funda aranacak bir dizi aldat\u0131c\u0131 ve manip\u00fclatif davran\u0131\u015f var, bunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 Francois \u00f6zetledi.<\/p>\n “Bu teknikler, otomatik ara\u00e7lardan (\u00f6rne\u011fin, bir mesaj\u0131n eri\u015fimini ve etkisini art\u0131rmak i\u00e7in kullan\u0131lan bot ordular\u0131) manuel hilelere (\u00f6rne\u011fin \u00fccretli etkile\u015fim, trol \u00e7iftlikleri) kadar uzan\u0131yor” diye yazd\u0131.\u00a0“G\u00fcn\u00fcn sonunda aldat\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n net bir hedefi var: Az say\u0131da akt\u00f6r\u00fcn, kampanyan\u0131n organik olmas\u0131 durumunda daha fazla say\u0131da akt\u00f6r\u00fcn yarataca\u011f\u0131 alg\u0131lanan etkiyi yaratmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak.”<\/p>\n Ak\u0131lda tutulmas\u0131 gereken bir nokta da, farkl\u0131 motivasyonlara sahip akt\u00f6rlerin benzer davran\u0131\u015flar sergileyebilece\u011fi ve benzer i\u00e7erikleri \u00fcretebilece\u011fi veya g\u00fc\u00e7lendirebilece\u011fidir.\u00a0Bunun bir \u00f6rne\u011fi 2016 ABD se\u00e7imlerinde ya\u015fand\u0131.\u00a0Rusya \u0130nternet Ara\u015ft\u0131rma Ajans\u0131 (IRA) i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan profesyonel troller,<\/a>\u00a0Kuzey\u00a0Makedonya’daki mali motivasyonlu spam g\u00f6nderenler taraf\u0131ndan y\u00f6netilen<\/a> d\u00fczinelerce Trump yanl\u0131s\u0131 veya Clinton kar\u015f\u0131t\u0131 Facebook sayfas\u0131 ve web sitesinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ay\u0131rt edilemeyen i\u00e7erik yaratt\u0131 veya tan\u0131tt\u0131.<\/p>\n Craig Silverman, Kuzey Makedonya’da 2016 ABD se\u00e7imleri s\u0131ras\u0131nda Trump yanl\u0131s\u0131 ve Clinton kar\u015f\u0131t\u0131 spam kampanyalar\u0131na ili\u015fkin bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n ortak yazar\u0131yd\u0131. Resim: Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, BuzzFeed Haberleri.<\/p>\n<\/div>\n IRA’n\u0131n g\u00f6revi siyasi nedenlerden \u00f6t\u00fcr\u00fc se\u00e7imi engellemek ve etkilemekti. Makedonlar para kazanman\u0131n pe\u015findeydi. Ancak benzer davran\u0131\u015f ve i\u00e7erik sergilediler. \u0130\u00e7erik ve davran\u0131\u015fa odaklanan ancak akt\u00f6rleri ve motivasyonlar\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 eden bir ara\u015ft\u0131rma, resmin tamam\u0131n\u0131 ortaya \u00e7\u0131karmakta ba\u015far\u0131s\u0131z olurdu.<\/p>\n G\u00f6zlemledi\u011fimiz i\u00e7erik ve davran\u0131\u015flar\u0131n ba\u011flam\u0131n\u0131 anlayabilmek i\u00e7in akt\u00f6rlerin motivasyonlar\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca anlamal\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmal\u0131y\u0131z. Bu, ABC modelinin her bir \u00f6\u011fesinin kendi ba\u015f\u0131na ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funa ve di\u011fer ikisiyle nas\u0131l ili\u015fkili oldu\u011funa dair bir \u00f6rnek.<\/p>\n \u015eimdi dijital ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00fc\u00e7 temel a\u015famas\u0131na bakal\u0131m:\u00a0izleme<\/b>\u00a0,\u00a0belgeleme<\/b>\u00a0ve\u00a0analiz<\/b>\u00a0.<\/p>\n \u0130zleme<\/b> a\u015famas\u0131nda, bir dizi dijital varl\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrekli olarak toplar ve g\u00f6zlemlersiniz. Bu, a\u015fa\u011f\u0131dakileri i\u00e7erebilir ancak bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir: hesaplar, web siteleri, gruplar, kanallar, IP adresleri. Bir Twitter listesindeki i\u00e7eri\u011fi ve davran\u0131\u015f\u0131 izleyebilir, hesaplar\u0131n ve i\u00e7eri\u011fe olan ba\u011flant\u0131lar\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131 bir e-tablo tutabilir, akt\u00f6rleri, i\u00e7eri\u011fi ve davran\u0131\u015f\u0131 tan\u0131mlamak i\u00e7in arama motorlar\u0131nda ve sosyal a\u011flarda tekrar tekrar arama sorgular\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rabilir ve ara\u015ft\u0131rman\u0131zla ilgili bildirimler almak i\u00e7in Google Alerts ve Distill<\/a> gibi ara\u00e7lar\u0131 kullanabilirsiniz.<\/p>\n \u0130zlemenin be\u015f unsuru \u015funlar:<\/p>\n Aray\u0131n ve ke\u015ffedin:<\/b>\u00a0Hesaplar\u0131 ve ilgilendi\u011finiz di\u011fer varl\u0131klar\u0131 belirlemek i\u00e7in sosyal platformlar, arama platformlar\u0131 ve di\u011fer platformlar i\u00e7in sorgular olu\u015fturun ve hassasla\u015ft\u0131r\u0131n.\u00a0Yakalay\u0131n ve toplay\u0131n:<\/b>\u00a0\u0130lgili varl\u0131klar\u0131 bir e-tabloya ekleyin ve takip edin\/kat\u0131l\u0131n\/abone olun ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funda uyar\u0131lar al\u0131n.\u00a0G\u00f6zlemleyin ve iyile\u015ftirin:<\/b>\u00a0\u0130\u00e7eri\u011fi ve davran\u0131\u015f\u0131 tutarl\u0131 bir programa g\u00f6re inceleyin.\u00a0Yeni varl\u0131klar ve akt\u00f6rler ekleyin, alakas\u0131z olanlar\u0131 kald\u0131r\u0131n.\u00a0Belgeleyin ve ar\u015fivleyin:<\/b>\u00a0Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini ve URL’leri toplay\u0131n, ilgili i\u00e7eri\u011fi ar\u015fivleyin, kal\u0131plar, kald\u0131rmalar, de\u011fi\u015fiklikler ve bulgular hakk\u0131nda notlar al\u0131n.\u00a0Tekrarlamak!<\/b><\/p>\n \u0130zlenen akt\u00f6rleri ve i\u00e7erikleri kontrol etmeden g\u00fcnlerin, haftalar\u0131n ge\u00e7mesine izin vermeyin.\u00a0Tutarl\u0131l\u0131k, ara\u015ft\u0131rman\u0131zla ilgili davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131n\u0131, dikkate de\u011fer i\u00e7erikleri ve yeni akt\u00f6rleri tespit etme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n Bunu yinelenen, platformlar aras\u0131 bir s\u00fcre\u00e7 olarak g\u00f6rmek \u00f6nemlidir. Yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131z\u0131 uyarlamak ve iyile\u015ftirmek i\u00e7in anahtar kelimeleri ve varl\u0131klar\u0131 ekleyip kald\u0131r\u0131n ve platformlar aras\u0131ndaki ak\u0131\u015f\u0131, i\u00e7eri\u011fi ve akt\u00f6rleri inceleyin. Ama\u00e7, g\u00f6zlemleyebilece\u011finiz, d\u00fczenleyebilece\u011finiz ve analiz edebilece\u011finiz s\u00fcrekli bir ilgili bilgi ak\u0131\u015f\u0131na sahip olmakt\u0131r.<\/p>\n Belgelemek dijital ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00f6nemli bir bile\u015fenidir. \u0130zleme ile uyumlu \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve analiz s\u00fcrecini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar.<\/p>\n Web ve \u0130nternet bir b\u00fct\u00fcn olarak s\u00fcrekli b\u00fcy\u00fcyor, geli\u015fiyor ve baz\u0131 a\u00e7\u0131lardan \u00e7\u00fcr\u00fcyor. Ba\u011flant\u0131lar kopuyor, web siteleri ve web sayfalar\u0131 \u00e7\u00f6k\u00fcyor, operasyonlar\u0131n altyap\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fiyor, hesaplar ve g\u00f6nderiler kald\u0131r\u0131l\u0131yor veya siliniyor. Dakikalar veya g\u00fcnler \u00f6nce g\u00f6r\u00fcnt\u00fcledi\u011finiz varl\u0131k veya g\u00f6nderi kaybolabilir. Hi\u00e7bir \u015fey kal\u0131c\u0131 de\u011fil. Belle\u011fe g\u00fcvenmek de tehlikelidir. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz her \u015feyi veya sizi belirli bir varl\u0131\u011fa y\u00f6nlendiren ad\u0131mlar\u0131 hat\u0131rlamayacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n Buldu\u011funuz \u015feyi, buldu\u011funuzda\u00a0belgelemek<\/b>\u00a0\u00f6nemlidir .<\/p>\n \u0130zlerken \u00f6nemli i\u00e7erik par\u00e7alar\u0131n\u0131, ilgin\u00e7 davran\u0131\u015f \u00f6rneklerini ve g\u00f6zlemlerinizi belgeleyin. D\u00fc\u015f\u00fcnceleriniz ve izlenimleriniz hakk\u0131nda notlar al\u0131n ve bunlar\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmenizi ve belgelemeye devam etmenizi kolayla\u015ft\u0131racak \u015fekilde d\u00fczenleyin.\u00a0Ar\u015fivleme ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullan\u0131rken ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri al\u0131n ve bunlar\u0131 bilgisayar\u0131n\u0131zda d\u00fczenleyin (bununla ilgili daha fazla bilgiyi a\u015fa\u011f\u0131da bulabilirsiniz).<\/p>\n Belgelemek dijital ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n \u00f6nemli bir bile\u015feni. \u0130zleme ile uyumlu \u00e7al\u0131\u015f\u0131r ve analiz s\u00fcrecini m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lar. Belgelemek iki temel unsuru i\u00e7erir: ar\u015fivleme ve not alma.<\/p>\n Ar\u015fivleme, ara\u015ft\u0131rman\u0131z s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7erikleri ve dijital varl\u0131klar\u0131 kaydetme ve koruma i\u015flemidir.\u00a0Bu, geri d\u00f6n\u00fcp g\u00f6rd\u00fcklerinizi g\u00f6zden ge\u00e7irebilmenizi sa\u011flar ve kan\u0131tlar\u0131 korur.<\/p>\n En kullan\u0131\u015fl\u0131 ar\u015fivleme arac\u0131\u00a0\u0130nternet Ar\u015fivindeki\u00a0Wayback Makinesidir .\u00a0<\/a>\u00c7o\u011fu web sayfas\u0131n\u0131n herkese a\u00e7\u0131k bir s\u00fcr\u00fcm\u00fcn\u00fc kaydedebilir ve sosyal a\u011flar\u0131n tamam\u0131yla olmasa da baz\u0131lar\u0131yla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\u00a0Bu makalede<\/a> Wayback Machine’i ve onun m\u00fckemmel taray\u0131c\u0131 uzant\u0131s\u0131n\u0131 kullanmaya y\u00f6nelik \u00e7e\u015fitli \u00f6zellikleri ve en iyi uygulamalar\u0131 \u00f6zetledim.<\/p>\n Di\u011fer genel ar\u015fivleme ara\u00e7lar\u0131 \u015funlar:<\/p>\n Archive.today<\/a>\u00a0Perma.cc<\/a><\/p>\n Kendi cihaz\u0131n\u0131zda ki\u015fisel bir ar\u015fiv olu\u015fturmak da en iyi uygulamad\u0131r. Bu, \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri alarak veya yakalama s\u00fcrecini otomatikle\u015ftiren ara\u00e7lar kullan\u0131larak yap\u0131labilir. Baz\u0131 se\u00e7enekler:<\/p>\n Tam Sayfaya Git Chrome eklentisi<\/a> (\u00fccretsiz)\u00a0 Hunchly<\/a>\u00a0(\u00fccretli)\u00a0Webrecorder<\/a>\u00a0(\u00fccretsiz)\u00a0Screenpresso<\/a>\u00a0(\u00fccretsiz)\u00a0Bellingcat’s Auto Archiver<\/a>\u00a0(\u00fccretsiz)<\/p>\n Web i\u00e7eri\u011finden ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri ve di\u011fer verileri yakalar (ve baz\u0131 durumlarda d\u00fczenlerler).\u00a0Hangisini se\u00e7erseniz se\u00e7in, ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinize ve ar\u015fivlerinize a\u00e7\u0131klama ekleme ve d\u00fczenleme konusunda disiplinli oldu\u011funuzdan emin olun.\u00a0Etiketlenmemi\u015f ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinden olu\u015fan devasa bir klas\u00f6rle kar\u015f\u0131la\u015fmay\u0131n!<\/p>\n Ar\u015fivler ayn\u0131 zamanda ara\u015ft\u0131rma s\u00fcrecinin kritik bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.\u00a0Sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131 ve web sitelerini ara\u015ft\u0131r\u0131rken Wayback Machine, Archive.today ve di\u011fer hizmetlerin zaman i\u00e7inde onlardan neler yakalad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kontrol etmelisiniz.<\/p>\n Wayback Makinesi web sayfalar\u0131n\u0131 yakalar ve \u00e7evrim i\u00e7i ge\u00e7mi\u015fi izlemek i\u00e7in paha bi\u00e7ilmez bir kaynak olabilir. Resim: Shutterstock<\/p>\n<\/div>\n Ar\u015fivleme not almayla el ele y\u00fcr\u00fcr. Bu gazeteciler i\u00e7in standart bir uygulamad\u0131r. Dijital ara\u015ft\u0131rmalar genellikle yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f notlar\u0131n bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f not alman\u0131n bir \u00f6rne\u011fi, ayn\u0131 operasyona veya kurulu\u015fa ba\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131z veya izleme program\u0131n\u0131z\u0131n par\u00e7as\u0131 olan t\u00fcm sosyal medya hesaplar\u0131n\u0131, sayfalar\u0131, kanallar\u0131, web sitelerini ve di\u011fer varl\u0131klar\u0131 listeleyen bir elektronik tablodur. Bu, izleme s\u00fcrecinizi bilgilendirmeye yard\u0131mc\u0131 olur ve buldu\u011funuz dijital varl\u0131klar\u0131 d\u00fczenlemenin bir yolunu sunar.<\/p>\n Ben Nimmo, Dezenformasyon ve Medya Manip\u00fclasyonuna Y\u00f6nelik Do\u011frulama El Kitab\u0131’nda\u00a0e-tablonuza eklemek isteyebilece\u011finiz bilgi t\u00fcrlerini\u00a0\u00f6zetledi :<\/a><\/p>\n Bunlar, varl\u0131\u011f\u0131n nas\u0131l bulundu\u011funu (\u00f6nemli bir nokta), ad\u0131n\u0131 ve URL’sini, olu\u015fturuldu\u011fu tarihi (biliniyorsa) ve takip\u00e7i, takip, be\u011feni ve\/veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme say\u0131s\u0131n\u0131 i\u00e7erir.\u00a0Ayr\u0131ca, di\u011fer 500 varl\u0131\u011fa bakt\u0131ktan sonra size onun ne oldu\u011funu hat\u0131rlatmak i\u00e7in varl\u0131\u011f\u0131n temel bir tan\u0131m\u0131n\u0131 da i\u00e7erirler (\u00f6rne\u011fin, Emma Watson profil resminin bulundu\u011fu Arap\u00e7a dildeki Suudi yanl\u0131s\u0131 hesap\u201d).\u00a0Bir ekipte \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsan\u0131z, hangi ekip \u00fcyesinin hangi varl\u0131\u011fa bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmeye de\u011fer.<\/p><\/blockquote>\n Yap\u0131land\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f not alma, d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizi, izlenimlerinizi, hipotezlerinizi ve izleme ve haberle\u015ftirme s\u0131ras\u0131nda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgileri kaydetmek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir Google Dok\u00fcman\u0131 veya ba\u015fka bir kelime i\u015flem arac\u0131 olabilir. Bu bilgiyi elde etmenin tek bir do\u011fru yolu yoktur. \u00d6nemli olan, bunu kolayca eri\u015febilece\u011finiz ve gezinebilece\u011finiz, ayn\u0131 zamanda o andaki d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve bilgileri yakalaman\u0131z\u0131 da kolayla\u015ft\u0131racak bir formatta yapmakt\u0131r. Ar\u015fivlemede oldu\u011fu gibi belle\u011fe g\u00fcvenmeyin.<\/p>\n Ar\u015fivleme ve not alma birlikte en iyi \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r: Neye bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve onu nas\u0131l buldu\u011funuz hakk\u0131nda not al\u0131rken i\u00e7eri\u011fi ar\u015fivleyin.<\/p>\n Ama\u00e7, ilginizi \u00e7ekebilecek her \u015feyi kaydetmek ve ar\u015fivlemek, b\u00f6ylece par\u00e7alar\u0131 bir araya getirebilmeniz ve g\u00fcnler veya haftalar \u00f6nce kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir \u015feyi hat\u0131rlamakta zorlanmaman\u0131zd\u0131r.\u00a0Daha da k\u00f6t\u00fcs\u00fc, o zamandan beri kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan \u00f6nemli bir g\u00f6nderiyi veya web sayfas\u0131n\u0131 ar\u015fivlemeyi unuttu\u011funuzu fark etmek.<\/p>\n Analiz a\u015famas\u0131, toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131z bilgileri g\u00f6zden ge\u00e7irip de\u011ferlendirdi\u011finiz, de\u011ferini ve ge\u00e7erlili\u011fini de\u011ferlendirdi\u011finiz ve bulgular\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131 belirledi\u011finiz a\u015famad\u0131r.<\/p>\n Bu s\u00fcrecin bir k\u0131sm\u0131, bu k\u0131lavuzun b\u00f6l\u00fcmlerinde \u00f6zetlenen di\u011fer yakla\u015f\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ABC modelini kullanarak akt\u00f6rler ve varl\u0131klar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 belirlemeye ve kurmaya \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 i\u00e7erir.\u00a0\u0130deal bir senaryoda, dezenformasyon, trolleme veya casus yaz\u0131l\u0131m operasyonunun arkas\u0131ndaki ki\u015fiyi, grubu veya ba\u015fka bir varl\u0131\u011f\u0131 i\u015faret edebilirsiniz.\u00a0Bunun i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc deliller gerekiyor.\u00a0Kimin sorumlu oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karmak ve onlar\u0131 sorumlu tutmak her zaman bir ama\u00e7t\u0131r.\u00a0Ancak bunu yay\u0131nlayabilecek d\u00fczeyde do\u011frulayamazsan\u0131z \u015fa\u015f\u0131rmay\u0131n veya cesaretiniz k\u0131r\u0131lmas\u0131n.<\/p>\n Dijital tehditleri ara\u015ft\u0131r\u0131rken, akt\u00f6rler aras\u0131nda tutarl\u0131 davran\u0131\u015f ve i\u00e7erik sunarak \u00e7evrim i\u00e7i bir operasyonun varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmek yayg\u0131n bir durumdur. Etienne Maynier’in rehberimizin dijital altyap\u0131yla ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde<\/a> belirtti\u011fi gibi, web siteleri gibi varl\u0131klar\u0131, analitik veya reklam kimlikleri veya IP adresleri gibi payla\u015f\u0131lan dijital altyap\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birbirine ba\u011flamak.<\/p>\n Bu b\u00f6l\u00fcmlerde \u00f6zetlenen dijital ara\u00e7lar ve teknikler, \u00f6nemli ba\u011flant\u0131lar ve koordinasyon kurman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olabilir. Ancak hesaplar\u0131, web sitelerini veya di\u011fer varl\u0131klar\u0131 kimin y\u00f6netti\u011fini her zaman kan\u0131tlayamayabilirsiniz.<\/p>\n Belki olaya kar\u0131\u015fan bir ki\u015fiyi veya ki\u015fileri tan\u0131mlayabilirsiniz ancak tek ba\u015f\u0131na m\u0131 hareket ettiklerini, kendilerine \u00f6deme yap\u0131l\u0131p yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya motivasyonlar\u0131n\u0131 kesin olarak bilemezsiniz.<\/p>\n Mesele \u015fu ki, bir tehdidin arkas\u0131nda kimin oldu\u011funa dair tam bir bilgiye sahip olmadan da h\u00e2l\u00e2 bir hikayeniz olabilir.\u00a0Ancak hedef kitlenize kar\u015f\u0131 bu konuda a\u00e7\u0131k s\u00f6zl\u00fc olman\u0131z ve asla do\u011frulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z ve ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131z \u015feylerin \u00f6tesine ge\u00e7memeniz gerekir.<\/p>\n \u0130li\u015fkilendirme konusundaki en ba\u015far\u0131l\u0131 \u00e7abalar, dijital ara\u015ft\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 geleneksel kaynak bulma ve belgeleme ile birle\u015ftirir. Dijital platformlardaki ve casus yaz\u0131l\u0131m ve bilgi g\u00fcvenli\u011fi end\u00fcstrisindeki kaynaklar\u0131 belirleyin ve geli\u015ftirin. \u00d6deme kay\u0131tlar\u0131, m\u00fc\u015fteri veritabanlar\u0131 ve i\u00e7 ileti\u015fimler gibi bir operasyonun \u00f6n\u00fcndeki perdeyi kald\u0131ran belgelerin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. Odadaki insanlardan gelen belgeli kan\u0131tlar veya onaylar genellikle bir tehdidin veya operasyonun tam olarak atfedilmesi i\u00e7in gereken kesinli\u011fi sa\u011flar.<\/p>\n En \u0130yi Yay\u0131n Uygulamalar\u0131<\/strong><\/p>\n Tehditlerle ilgili haber yapmak kendi risklerini ta\u015f\u0131r.\u00a0Sizin ve haber kurulu\u015funuzun, hakk\u0131nda haber yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z operasyonun, k\u00f6t\u00fc ama\u00e7l\u0131 yaz\u0131l\u0131m\u0131n veya akt\u00f6r\u00fcn hedefi haline gelme ihtimaliniz vard\u0131r.\u00a0Tehdidi ba\u011flamdan yoksun \u015fekilde detayland\u0131rarak, ma\u011fdurlar\u0131 daha fazla istismara maruz b\u0131rakarak veya bir tehdit akt\u00f6r\u00fcn\u00fcn daha fazla a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olarak kas\u0131ts\u0131z olarak zarara neden olma riski de vard\u0131r.<\/p>\n Bu, \u00f6zellikle dezenformasyon hakk\u0131nda haber yaparken endi\u015fe vericidir.\u00a0Neyse ki, First Draft’ta, Jane Lytvynenko’nun kendi\u00a0b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde<\/a>\u00a0yapt\u0131\u011f\u0131 gibi,\u00a0\u00e7e\u015fitli alanlardaki en iyi uygulamalar\u0131 \u00f6zetleyen \u00fccretsiz \u00e7evrimi\u00e7i k\u0131lavuzlar<\/a>\u00a0bulunmaktad\u0131r .\u00a0Luis Assardo’nun\u00a0trollemeyle ilgili b\u00f6l\u00fcm\u00fc,<\/a>\u00a0habercilikteki zarar\u0131 nas\u0131l en aza indirebilece\u011finiz konusunda harika tavsiyeler sunuyor.\u00a0Buna, kampanyan\u0131n etkisinin sansasyonel hale getirilmesi veya abart\u0131lmas\u0131 gibi \u015feylerden ka\u00e7\u0131nmak da dahildir;\u00a0a\u00e7\u0131k bir gazetecilik amac\u0131 olmadan sald\u0131rgan veya zararl\u0131 i\u00e7eri\u011fin \u00e7o\u011falt\u0131lmas\u0131;\u00a0ve hassas bilgileri veya g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri izinsiz payla\u015farak hedeflenen ki\u015filerin gizlili\u011fini veya g\u00fcvenli\u011fini ihlal etmek.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rman\u0131z teknik analiz i\u00e7eriyorsa, k\u00f6t\u00fc akt\u00f6rlere bir sald\u0131r\u0131n\u0131n veya kampanyan\u0131n nas\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi konusunda bir taktik kitab\u0131 sunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan emin olarak, bulgular\u0131n\u0131z\u0131 okuyuculara a\u00e7\u0131klama ve kan\u0131tlama ihtiyac\u0131n\u0131 nas\u0131l dengeleyece\u011finizi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/p>\n Her zaman oldu\u011fu gibi spek\u00fclasyonlardan ka\u00e7\u0131n\u0131n, varsay\u0131mlar\u0131n\u0131z\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 kontrol edip tekrar kontrol edin ve kan\u0131tlayabildi\u011finize sad\u0131k kal\u0131n.<\/p>\n Bu temel bilgileri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurdu\u011funuzda, rehberin geri kalan\u0131n\u0131 derinlemesine incelemek i\u00e7in yeterli donan\u0131ma sahipsiniz demktir. Her b\u00f6l\u00fcm, herhangi bir gazetecinin veya haber odas\u0131n\u0131n dijital tehditleri ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olacak zengin tavsiyeler, teknikler ve ara\u00e7lar sunuyor. Ayr\u0131ca bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7ta do\u011frulama, bilgi toplama ve analiz, kaynak geli\u015ftirme ve muhakeme gibi temel becerilere nas\u0131l dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fc\u00e7lendiriyorlar.<\/p>\n Yeni ara\u00e7 ve tekniklere dal\u0131p bunlar\u0131 \u00f6\u011frenirken, bilgiyi do\u011frulama, kan\u0131tlara ba\u011fl\u0131 kalma ve kendi d\u00fc\u015f\u00fcnceniz hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnme konusundaki zihniyetinizin ve ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131n, sonu\u00e7ta ba\u015far\u0131n\u0131z\u0131 belirleyen \u015fey oldu\u011funu unutmay\u0131n.<\/p>\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131 Bak\u0131\u015f A\u00e7\u0131s\u0131<\/h2>\n
ABC \u00c7er\u00e7evesi<\/h2>\n
![\"dijital](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/Verification-Handbook-3-336x425-2.jpeg\")
<\/p>\n![\"BuzzFeed](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2023\/09\/BuzzFeed-News-Trump-fake-news-campaign-Macedonia.png\")
<\/a><\/p>\n\u0130zleme, Belgeleme ve Analiz<\/h2>\n
\u0130zleme<\/h4>\n
Belgelemek<\/h4>\n
Ar\u015fivleme<\/strong><\/h4>\n
![\"BBC](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2022\/10\/image4-771x531.jpg\")
<\/p>\nNot alma<\/strong><\/h4>\n
Analiz<\/h4>\n
Zihniyet Ara\u00e7lardan Daha \u00d6nemlidir<\/h2>\n
\n![\"\"](\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/craig-silverman.jpg\")
<\/p>\n