{"id":1214036,"date":"2023-06-29T08:40:28","date_gmt":"2023-06-29T12:40:28","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?p=649408"},"modified":"2023-08-31T07:36:11","modified_gmt":"2023-08-31T11:36:11","slug":"hukumetleri-iklim-degisikligi-taahhutleri-konusunda-sorumlu-tutmak-icin-arastirma-rehberi-4-bolum-ulke-taahhutlerine-iliskin-bm-degerlendirmeleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gijn.org\/tr\/kaynak\/hukumetleri-iklim-degisikligi-taahhutleri-konusunda-sorumlu-tutmak-icin-arastirma-rehberi-4-bolum-ulke-taahhutlerine-iliskin-bm-degerlendirmeleri\/","title":{"rendered":"H\u00fck\u00fcmetleri \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Taahh\u00fctleri Konusunda Sorumlu Tutmak i\u00e7in Ara\u015ft\u0131rma Rehberi – 4.B\u00f6l\u00fcm: \u00dclke Taahh\u00fctlerine \u0130li\u015fkin BM De\u011ferlendirmeleri"},"content":{"rendered":"

Bir \u00fclkenin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi vaatlerini ve emisyon hedeflerini yerine getirip getirmedi\u011fini anlamak i\u00e7in; muhabirlerin \u00f6ncelikle o \u00fclkenin hangi vaatlerde bulundu\u011funu anlamas\u0131 gerekir.<\/p>\n

NDC’lerde verilen s\u00f6zler, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler taraf\u0131ndan \u00fclkeleri iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini azaltma \u00e7abalar\u0131ndan sorumlu tutmak i\u00e7in de kullan\u0131labilir.<\/p>\n

Her h\u00fck\u00fcmetin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadeleye y\u00f6nelik g\u00f6n\u00fcll\u00fc \u00e7abalar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klayan temel belge, UNFCCC’nin “emisyonlar\u0131 azaltmak ve iklim etkilerine uyum sa\u011flamak i\u00e7in bir iklim eylem plan\u0131” olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131<\/a> Ulusal Olarak Belirlenmi\u015f Katk\u0131 (NDC)\u00a0 ismiyle bilinir. Paris Anla\u015fmas\u0131’n\u0131n 194 taraf\u0131n\u0131n tamam\u0131 en az bir NDC sunmu\u015ftur. (UNFCCC sayfas\u0131ndaki NDC’lerin listesine bak\u0131n<\/a>.) Veya NDC Kay\u0131t Defteri<\/a>‘nde \u00fclkenizin belgelerini bulunuz.<\/p>\n

Bu \u00fclke d\u00fczeyindeki NDC raporlar\u0131 temel bir belge i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr ve sa\u011flanan bilgiler UNFCCC inceleme s\u00fcrecinin<\/a> bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilir\u00a0 ve ortaya \u00e7\u0131kan karneler gazeteciler i\u00e7in yararl\u0131 olabilir \u00e7\u00fcnk\u00fc ulusal raporlamadaki bo\u015fluklar\u0131 ve kusurlar\u0131 g\u00f6sterirler. NDC’lerde verilen s\u00f6zler, ara\u015ft\u0131rmac\u0131 gazeteciler taraf\u0131ndan \u00fclkeleri iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini azaltma \u00e7abalar\u0131ndan sorumlu tutmak i\u00e7in de kullan\u0131labilir. Ancak muhabirlerin bu raporlar\u0131n ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in genellikle yard\u0131ma ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r. Ayr\u0131ca, BM de\u011ferlendiricilerinin verilerin do\u011frulu\u011funu kontrol ettiklerini, ulusal kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ya da kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n eksikli\u011fini ele\u015ftirmediklerini unutmay\u0131n.<\/p>\n

Geli\u015fmi\u015f \u00dclkeler i\u00e7in De\u011ferlendirmeler<\/strong><\/p>\n

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler i\u00e7in, UNFCCCSekretaryas\u0131, sunulan raporlar\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 de\u011ferlendirmelerini<\/a> haz\u0131rlayan k\u00fc\u00e7\u00fck “uzman inceleme ekiplerini” i\u00e7eren “teknik incelemeler” y\u00fcr\u00fctmektedir. Bu inceleme ekiplerinde UNFCCC taraflar\u0131nca aday g\u00f6sterilen uzmanlar ve h\u00fck\u00fcmetler aras\u0131 kurulu\u015flardan uzmanlar g\u00f6rev al\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fclke i\u00e7i ziyaretleri de kapsamaktad\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7ta ortaya \u00e7\u0131kan ve tavsiyeler i\u00e7eren raporlar \u00fclkeler taraf\u0131ndan g\u00f6zden ge\u00e7irilir ancak daha sonra kamuoyuna a\u00e7\u0131klan\u0131r. Metinler tipik olarak h\u00fck\u00fcmetle yap\u0131lan her t\u00fcrl\u00fc ileri geri g\u00f6r\u00fc\u015fmeyi yans\u0131t\u0131r.<\/p>\n

Raporlar, h\u00fck\u00fcmetin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusundaki planlar\u0131n\u0131n iyi bir \u00f6zetidir ayr\u0131ca yararl\u0131 bir hammadde kayna\u011f\u0131 olarak da g\u00f6r\u00fclebilir. Ayr\u0131ca uzmanlar\u0131n isimleri, ara\u015ft\u0131rma tarihleri, kullan\u0131lan standartlar\u0131n arka plan\u0131 ve dayan\u0131lan belgelerin listeleri de yer almakta.<\/p>\n

Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bulgular, raporlaman\u0131n kalitesiyle ilgili, eksiksizlik ve \u015feffafl\u0131k i\u00e7in puanlama\u00a0 mevcut ve belirli tavsiyeler yer al\u0131yor. \u00d6nemli bir uyar\u0131: G\u00f6zden ge\u00e7irenler politikalar\u0131n kendilerini de\u011ferlendirmemektedir.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, Macaristan hakk\u0131ndaki bu 2020 raporu<\/a>, raporlanan bilgilerin UNFCCC raporlama k\u0131lavuzlar\u0131na “\u00e7o\u011funlukla uydu\u011funu” tespit etmi\u015ftir. Toplam 27 sayfal\u0131k raporda yer alan spesifik yorumlar\u0131n \u00e7o\u011fu raporlama kalitesiyle ilgilidir. G\u00f6zden ge\u00e7irenler, Macaristan’\u0131n enerji verimlili\u011fi, yenilenebilir enerji arz\u0131 ve kullan\u0131m\u0131 ve ula\u015ft\u0131rma ile ilgili geli\u015ftirilmekte olan yerel eylemlerin bir listesini sundu\u011funu ancak beklenen azalt\u0131m etkilerini bildirmedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

\"Macaristan'\u0131n<\/a>

Macaristan’\u0131n 2020 y\u0131l\u0131nda UNFCCC’ye sundu\u011fu \u0130ki Y\u0131ll\u0131k Rapor \u00f6rne\u011fi. Ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc, UNFCCC<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

Raporlar, bazen yo\u011fun k\u0131saltmalar kullan\u0131lmas\u0131na ra\u011fmen dikkatle okunmaya de\u011ferlerdir. Macaristan raporunda oldu\u011fu gibi anla\u015f\u0131lmas\u0131 zor paragraflara haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olun:<\/p>\n

63<\/strong>.2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7in, WEM senaryosu kapsam\u0131nda en \u00f6nemli mutlak azalmalar CO2, CH\u2084 ve N\u2082O emisyonlar\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir: 1990 ve 2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 31,4, 37,0 ve 42,6. Ayn\u0131 senaryo kapsam\u0131nda 2030 y\u0131l\u0131 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen emisyon \u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de benzerdir ve 1990 ile 2030 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 31,8, 38,8 ve 40,5 oran\u0131nda azalma \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. N2O i\u00e7in bu, emisyonlar\u0131n 2020 ve 2030 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda biraz artmas\u0131n\u0131n beklendi\u011fi anlam\u0131na gelmektedir.<\/em><\/p>\n

Teknik jargonun varl\u0131\u011f\u0131na ra\u011fmen raporlar faydal\u0131d\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc bilgiler sindirilmi\u015f ve \u00f6zetlenmi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin, Macaristan raporunun “Macaristan i\u00e7in sera gaz\u0131 emisyon projeksiyonlar\u0131n\u0131n \u00f6zeti” ba\u015fl\u0131kl\u0131 Tablo 8’inde ge\u00e7mi\u015f veriler ve projeksiyonlar yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00d6zetle, ad\u0131 duyulmam\u0131\u015f hakem raporlar\u0131 periyodik olarak yay\u0131nland\u0131\u011f\u0131nda ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Tavsiyelere uyulup uyulmad\u0131\u011f\u0131 kontrol edilebilir. Ayr\u0131ca raporlar, veri konular\u0131na daha derinlemesine dalmak i\u00e7in m\u00fckemmel\u00a0 bir arka plan belgeleridir.<\/p>\n

Ek S\u00fcre\u00e7 Soru & Cevap Format\u0131n\u0131 \u0130\u00e7ermektedir<\/strong><\/p>\n

Buna ek olarak, her geli\u015fmi\u015f \u00fclke i\u00e7in \u00c7ok Tarafl\u0131 De\u011ferlendirme<\/a> yap\u0131l\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 uluslararas\u0131 bir uzman incelemesi ile ba\u015flar ve ard\u0131ndan \u00fclkelerin birbirlerini sorgulamalar\u0131 i\u00e7in bir f\u0131rsat sunar. Genel s\u00fcre\u00e7 “uluslararas\u0131 de\u011ferlendirme ve g\u00f6zden ge\u00e7irme” olarak bilinir. (Burada<\/a> a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r.)<\/p>\n

Soru-Cevap oturumlar\u0131 UNFCCC Taraflar Konferans\u0131n\u0131n y\u0131ll\u0131k toplant\u0131lar\u0131 s\u0131ras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fir. \u00dclkeler birbirlerine soru sorabilirken, g\u00f6zlemci kurulu\u015flar soru soramazlar. Ancak oturumlar halka a\u00e7\u0131kt\u0131r ve kaydedilir.<\/p>\n

Glasgow’daki 2021 toplant\u0131lar\u0131 s\u0131ras\u0131nda 10 geli\u015fmi\u015f \u00fclke Kazakistan, H\u0131rvatistan, \u0130zlanda, Lihten\u015ftayn, L\u00fcksemburg, Monako, Polonya, Romanya, Slovenya ve Birle\u015fik Krall\u0131k \u00e7ok tarafl\u0131 de\u011ferlendirmelerden ge\u00e7ti. UNFCCC \u00f6zetine g\u00f6re, her \u00fclke temel iklim eylemlerine genel bir bak\u0131\u015f sundu<\/a> ve “hem oturum \u00f6ncesinde hem de oturumda di\u011fer \u00fclkelerden gelen a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 sorular\u0131 yan\u0131tlad\u0131”.<\/p>\n

Be\u015finci ve son kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 de\u011ferlendirme d\u00f6ng\u00fcs\u00fc 2023 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lacak. Paris Anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda benzer bir s\u00fcre\u00e7 2025-2026 y\u0131llar\u0131nda ba\u015flayacak teknik uzman incelemeleri ve S\u00fcrecin Kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u00c7ok Tarafl\u0131 De\u011ferlendirmesi (FMCP).<\/p>\n

\"2016'da<\/a>

2016’da onaylanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Avrupa Parlamentosu taraf\u0131ndan alk\u0131\u015flanan Paris Anla\u015fmas\u0131, \u00fclkelerin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi taahh\u00fctlerine ili\u015fkin teknik incelemeleri de i\u00e7eriyor. G\u00f6rsel: Pietro Naj-Oleari, Creative Commons, Climate Visuals Countdown<\/p><\/div>\n

 <\/p>\n

D\u00fczensiz \u00dclke Raporu Kalitesi<\/strong><\/p>\n

Finlandiyal\u0131 iki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan kapsaml\u0131 bir de\u011ferlendirmeye g\u00f6re, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin raporlar\u0131 baz\u0131 durumlarda geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin raporlar\u0131ndan daha eksiksiz. Bu de\u011ferlendirme, muhabirlere kendi \u00fclkelerinin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi taahh\u00fctleri ve dok\u00fcmantasyonuna ili\u015fkin baz\u0131 i\u00e7g\u00f6r\u00fcler sa\u011flayabilir.<\/p>\n

Finlandiya Uluslararas\u0131 \u0130li\u015fkiler Enstit\u00fcs\u00fc<\/a>‘nden Romain Weikmans ve Antto Vihma, raporlar \u00fczerinde detayl\u0131 bir inceleme ve puanlama yapt\u0131ktan sonra, “sera gaz\u0131 envanterleri gibi teknik a\u00e7\u0131dan karma\u015f\u0131k konulara ili\u015fkin raporlamalara hem geli\u015fmi\u015f hem de geli\u015fmekte olan \u00fclke taraflar\u0131nca genellikle y\u00fcksek oranda uyuldu\u011funu” tespit etti.<\/p>\n

“Buna kar\u015f\u0131l\u0131k” dediler, “geli\u015fmekte olan \u00fclke taraflar azalt\u0131m eylemlerine<\/strong> ili\u015fkin raporlama yapmakta zorlan\u0131yorlar ve geli\u015fmi\u015f \u00fclke taraflar genellikle hedeflere ula\u015f\u0131lmas\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 raporlama gerekliliklerine uymuyorlar.”<\/p>\n

Mart 2022’de yay\u0131nlanan \u00c7ok Tarafl\u0131 \u0130klim Y\u00f6neti\u015fiminde \u015eeffafl\u0131k<\/a> ba\u015fl\u0131kl\u0131 rapor, geli\u015ftirdikleri bir puanlama sistemine dayanan \u00fclke baz\u0131nda derecelendirmeleri i\u00e7ermekte. Raporda yer alan yorumlar \u00fclke ko\u015fullar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakta. Raport\u00f6rler i\u00e7in Weikmans ve Vihma’n\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131ndaki puanlar ve yorumlar, teknik raporlar\u0131n incelenmesinde yol g\u00f6sterici olabilir.<\/p>\n

Onlara g\u00f6re, “giderek daha s\u0131k\u0131 hale gelen \u015feffafl\u0131k gerekliliklerinin uygulanmas\u0131nda \u00f6nemli zorluklar bulunmakta.”<\/p>\n

Giri\u015f \/ TOC<\/a> | B\u00f6l\u00fcm 1<\/a> | B\u00f6l\u00fcm 2<\/a> | B\u00f6l\u00fcm 3<\/a> | B\u00f6l\u00fcm 5<\/a> | B\u00f6l\u00fcm 6<\/a><\/strong><\/p>\n

______________________________________________________<\/p>\n

<\/p>\n

Toby McIntosh<\/a><\/strong>\u00a0<\/em>, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda gazetecilere \u00e7evrimi\u00e7i kaynaklar sa\u011flayan GIJN Kaynak Merkezi\u2019nin k\u0131demli dan\u0131\u015fman\u0131d\u0131r. Washington, D.C. merkezli, uluslararas\u0131 \u015feffafl\u0131k yasalar\u0131n\u0131 ele alan ve k\u00e2r amac\u0131 g\u00fctmeyen bir web sitesi olan\u00a0FreedomInfo.org<\/a>\u2018un (2010-2017) edit\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bloomberg BNA\u2019da 39 y\u0131l \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve \u00e7ok say\u0131da ABD Bilgi Edinme \u00d6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc talebinde bulunmu\u015f ve d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bilgi edinme politikalar\u0131 hakk\u0131nda yazm\u0131\u015ft\u0131r. FOI savunucular\u0131ndan olu\u015fan\u00a0\u00a0FOIANet<\/a>\u00a0a\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fctme kurulu \u00fcyesidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

GIJN’in H\u00fck\u00fcmetleri \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Taahh\u00fctleri Konusunda Sorumlu Tutmak i\u00e7in Ara\u015ft\u0131rma Rehberi – 4.B\u00f6l\u00fcm: \u00dclke Taahh\u00fctlerine \u0130li\u015fkin BM De\u011ferlendirmeleri, BM’nin \u00fclke planlar\u0131na ili\u015fkin de\u011ferlendirmelerinin hangi s\u00f6zlerin tutuldu\u011funa dair nas\u0131l fikir verdi\u011fini incelemektedir.<\/p>\n","protected":false},"author":3031167,"featured_media":1205280,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"0","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"republication-tracker-tool-hide-widget":false,"footnotes":"","_tec_slr_enabled":"","_tec_slr_layout":""},"categories":[23203,23200,23202],"tags":[],"gijn_topic":[],"series":[],"gijn_language":[],"gijn_region":[],"class_list":["post-1214036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bolum","category-kaynak","category-kilavuz"],"acf":[],"ticketed":false,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1214036","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031167"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1214036"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1214036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1222365,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1214036\/revisions\/1222365"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1205280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1214036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1214036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1214036"},{"taxonomy":"gijn_topic","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_topic?post=1214036"},{"taxonomy":"series","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/series?post=1214036"},{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=1214036"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=1214036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}