{"id":293350,"date":"2014-07-16T15:46:40","date_gmt":"2014-07-16T19:46:40","guid":{"rendered":"https:\/\/gijn.org\/?page_id=293350"},"modified":"2023-06-28T11:39:14","modified_gmt":"2023-06-28T15:39:14","slug":"itangazamakuru-rikora-inkuru-zicukumbura-ni-iki","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/gijn.org\/rw\/ibyerekeye-twebwe\/itangazamakuru-rikora-inkuru-zicukumbura-ni-iki\/","title":{"rendered":"Itangazamakuru rikora inkuru zicukumbura ni iki?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gijnafricaheader.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"aligncenter wp-image-221679 size-full\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gijnafricaheader.png\" alt=\"\" width=\"770\" height=\"187\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gijnafricaheader.png 770w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gijnafricaheader-336x82.png 336w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/gijnafricaheader-768x187.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 770px) 100vw, 770px\" \/><\/a>Nubwo bitoroshye kubona inyito nyayo y\u2019Itangazamakuru ricukumbura, hari byinshi birigize bihurizwaho na benshi mu banyamakuru b\u2019umwuga. Bimwe mu birigize harimo: gukurikirana, gucukumbura n\u2019ubushakashatsi bw\u2019umwimerere; rimwe na rimwe busaba gukorwa mu ibanga. Hari abavuga ko kurikora bisaba kwifashisha cyane ibyavuye muri rubanda, hagamijwe gushyira ibintu mu mucyo, kurwanya akarengane no gucunga neza ibya rubanda, abayobozi bakabazwa inshingano.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Magnifyer.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-67012 alignright\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Magnifyer.jpg\" alt=\"\" width=\"179\" height=\"179\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Magnifyer.jpg 179w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Magnifyer-140x140.jpg 140w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/Magnifyer-60x60.jpg 60w\" sizes=\"auto, (max-width: 179px) 100vw, 179px\" \/><\/a>Mu gitabo Story-Based Inquiry cya UNESCO,\u00a0 <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/unesdoc.unesco.org\/images\/0019\/001930\/193078e.pdf#193103\">basobanura Itangazamakuru ricukumbura ku buryo bukurikira<\/a>: \u201c Itangazamakuru ricukumbura rigamije kugeza kuri rubanda amakuru ahishwe cyangwa abitswe na bamwe mu banyabubasha. Ayo makuru ashobora kuba ahishwe ku bwende bwabo, arimo byinshi badashaka ko bijya ahagaragara. Itangazamakuru ricukumbura risaba rero gukoresha uburyo bw\u2019ibanga, amakuru akava mu bantu no gusoma ibiri mu nyandiko zimwe na zimwe\u201d. Ikigo cyo mu Buholandi gikora inkuru zicukumbuye VVOJ cyo kivuga ko ari \u201c<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.vvoj.org\/2009\/01\/11\/investigative-journalism-in-europe-part-1-introduction\/\">Itangazamakuru rijora, rigatangaza ibyo badashaka ko bitangaza, nyuma yo kubicukumbura mu mizi<\/a>\u201d.<\/p>\n<aside class=\"module align-right half type-pull-quote\">kuri videwo mugenzi wacu, &#8220;Niki Itangazamakuru Ryiperereza,&#8221; reba umuyoboro wa <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=TCVU52T6Cbs\">YouTube wa GIJN<\/a>.<\/aside>\n<p>Hari abanyamakuru bavuga ko inkuru zose ziba zicukumbuye\u00a0Hari aho usanga ari byo, kuko uburyo bukoreshwa mu gucukumbura inkuru bukunze no kwifashishwa n\u2019abanyamakuru benshi, bakamara ibyumweru byinshi ku nkuru.\u00a0Ariko Itangazamakuru ricukumbura ryo rirenga aho, kuko ni ubugeni bukoresha uburyo n\u2019inzira nyinshi, kandi kurimenya neza byafata imyaka n\u2019imyaniko.\u00a0Iyo <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.ire.org\/awards\/\">urebye inkuru zihabwa ibihembo ku rwego rwo hejuru mu nkuru zicukumbuye<\/a>, usanga ahanini ziba zarakoresheje uburyo buhanitse mu gushakisha, kandi zigatangazwa nyuma yo kuva imuzingo bimwe mu bibangamira rubanda, nko gucukumbura imikoreshereze y\u2019umutungo wa Leta, kwitwaza icyo umuntu ari cyo agahohotera abandi, iyangirika ry\u2019ibidukikije, amarorerwa mu rwego rw\u2019ubuzima, n\u2019ibindi.<\/p>\n<aside class=\"module align-right half type-pull-quote\">Ku mutima wacyo: Itunganijwe, yimbitse, nubushakashatsi bwumwimerere na raporo bikunze kwerekana amabanga\u2026<\/aside>\n<p>Muri make, Itangazamakuru ricukumbura ribamo kugenzura, gucukumbura, ubushakashatsi bw\u2019umwimerere; kandi akenshi inkuru igatangazwa ishyira amabanga hanze.\u00a0Hari abajya baryitiranya n\u2019iperereza ku ishyirwa mu bikorwa ry\u2019imishinga, igenzura ry\u2019ibigo n\u2019amasosiyete, si byo. Hari ibyitwa \u201cleak journalism\u201d, kumwe umunyamakuru agira atya akagwa ku nyandiko cyangwa amabanga, abihawe na bamwe mu bategetsi, cyangwa abandi bari mu myanya ya politiki, cyangwa bibacitse. Mbese akabivumbura cyangwa umwe mu ba hafi y\u2019ubifite akabiha umunyamakuru.<\/p>\n<p>Mu by\u2019ukuri mu bihugu bikiri mu nzira y\u2019amajyambere, bikiyubaka muri demokarasi, inyito y\u2019Itangazamakuru ricukumbura iravanze cyane, ugasanga hari inkuru zitwa ko zicukumbuye, gusa kubera ko zijora cyangwa zishyira hanze amabanga.\u00a0Inkuru zivuga ku byaha cyangwa ruswa, isesengura risanzwe cyangwa igitekerezo cy\u2019uko umuntu abona ibintu; bishobora kwitirirwa Itangazamakuru ricukumbuye atari byo.<\/p>\n<p>Inararibonye zivuga ko itangazamakuru ricukumbura ryiza rikoresha ubwitonzi n\u2019ubushishozi mu kugera ku makuru; rikanizera cyane abariha amakuru b\u2019ibanze ryishingikirizaho. Rishingira ku gitekerezo rikekeranya, rikakigerageza rishaka ukuri kwacyo; kandi rikagenzura ibimenyetso ku buryo bwimbitse.\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.merriam-webster.com\/dictionary\/investigation\">Inkoranyamagambo ivuga ko \u201cicukumbura\u201d<\/a> ari iperereza rikorwa mu byiciro binyuranye, buhoro buhoro witonze, bivuze ko ritakorwa mu munsi umwe cyangwa ibiri; kuko iperereza nyaryo risaba umwanya uhagije.\u00a0Nyuma y\u2019umwaduko w\u2019ikoranabuhanga muri za 1990, hari abavumbuye andi matekinike, bakibanda\u00a0 ku isesenguramakuru no kuyagaragaza.\u00a0Nka Brant Houston agira ati, \u201c Itangazamakuru ricukumbura ni ngombwa, kuko rinigisha amatekinike mashya y\u2019imikorere\u201d.\u00a0Uyu Brant Houston wo muri kaminuza ya Illinois muri Leta zunze ubumwe z\u2019America, yayoboye igihe kirekire itsinda ry\u2019abanyamakuru bakora inkuru zicukumbuye.\u00a0Akomeza agira ati, \u201cayo matekinike rero agenda yinjizwa mu itangazamakuru uko iminsi ikurikirana. Muri make, umunyamakuru ucukumbura aba yubaka umwuga wose\u201d.<\/p>\n<hr \/>\n<p><a href=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/CIMA-Report-336x432-1.png\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft wp-image-281152 size-thumbnail\" src=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/CIMA-Report-336x432-1-140x140.png\" alt=\"\" width=\"140\" height=\"140\" srcset=\"https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/CIMA-Report-336x432-1-140x140.png 140w, https:\/\/gijn.org\/wp-content\/uploads\/2020\/10\/CIMA-Report-336x432-1-60x60.png 60w\" sizes=\"auto, (max-width: 140px) 100vw, 140px\" \/><\/a>Byakuwe mu gitabo <a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.cima.ned.org\/publication\/global-investigative-journalism-strategies-for-support\/\"><strong><em>Global Investigative Journalism: Strategies for Support<\/em><\/strong><\/a><em>, cyanditswe na David E. Kaplan, Center for International Media Assistance, 2013. <\/em><em>Kaplan ni umuyobozi nshingwabikorwa Global Investigative Journalism Network, ihuriro ry\u2019amashyirahamwe n\u2019imiryango idaharanira inyungu igera ku 184, ikaba ifasha Itangazamakuru ricukumbura\u00a0 mu bihugu 77.<\/em><\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Ibindi mwasoma<\/strong>:<\/p>\n<p>What is Investigative Journalism, Chapter One in\u00a0<a rel=\"noopener\" target=\"_blank\" href=\"http:\/\/www.investigative-manual.org\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/20171026-IJM_final.pdf\">The Investigative Journalism Manual<\/a>, Ni umushinga Global Media Programmes of the Konrad Adenauer Stiftung (KAS) wo mu 2010.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Nubwo bitoroshye kubona inyito nyayo y\u2019Itangazamakuru ricukumbura, hari byinshi birigize bihurizwaho na benshi mu banyamakuru b\u2019umwuga. Bimwe mu birigize harimo: gukurikirana, gucukumbura n\u2019ubushakashatsi bw\u2019umwimerere; rimwe na rimwe busaba gukorwa mu ibanga. Hari abavuga ko kurikora bisaba kwifashisha cyane ibyavuye muri rubanda, hagamijwe gushyira ibintu mu mucyo, kurwanya akarengane no gucunga neza ibya rubanda, abayobozi bakabazwa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":3031153,"featured_media":0,"parent":1212531,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"_price":"","_stock":"","_tribe_ticket_header":"","_tribe_default_ticket_provider":"","_tribe_ticket_capacity":"","_ticket_start_date":"","_ticket_end_date":"","_tribe_ticket_show_description":"","_tribe_ticket_show_not_going":false,"_tribe_ticket_use_global_stock":"","_tribe_ticket_global_stock_level":"","_global_stock_mode":"","_global_stock_cap":"","_tribe_rsvp_for_event":"","_tribe_ticket_going_count":"","_tribe_ticket_not_going_count":"","_tribe_tickets_list":"[]","_tribe_ticket_has_attendee_info_fields":false,"footnotes":""},"gijn_language":[17793],"gijn_region":[],"class_list":["post-293350","page","type-page","status-publish","hentry","gijn_language-rw-rw"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/293350","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3031153"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=293350"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/293350\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1212508,"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/293350\/revisions\/1212508"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/1212531"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=293350"}],"wp:term":[{"taxonomy":"gijn_language","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_language?post=293350"},{"taxonomy":"gijn_region","embeddable":true,"href":"https:\/\/gijn.org\/rw\/wp-json\/wp\/v2\/gijn_region?post=293350"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}